นำเข้าสินค้า

การนำเข้าเครื่องสำอาง นำเข้าอาหาร หรือนำเข้าอาหารเสริมมาขายในไทย ต้องผ่าน อย. สองชั้น คือชั้นสถานที่นำเข้า และชั้นตัวผลิตภัณฑ์ และผู้ยื่นต้องเป็นฝั่งไทยเสมอ บทความนี้สรุปขั้นตอนของแต่ละกลุ่มสินค้า เอกสารที่ต้องขอจากผู้ผลิตต่างประเทศ ทางเลือกสำหรับแบรนด์ต่างชาติที่ยังไม่มีบริษัทในไทย และเช็กลิสต์ก่อนสั่งของล็อตแรก

นำเข้าสินค้า อย. ต้องรู้อะไรก่อนสั่งของล็อตแรก

สินค้าที่อยู่ในการกำกับของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) จะนำเข้ามาขายได้ เมื่อผ่านการอนุญาตครบสองชั้น ชั้นแรกคือสถานที่นำเข้าและสถานที่เก็บสินค้า ชั้นที่สองคือตัวผลิตภัณฑ์แต่ละรายการ

ถ้าสั่งของมาก่อนแล้วค่อยเริ่มเรื่องกับ อย. สินค้าอาจค้างอยู่โดยขายไม่ได้ หรือต้องแก้ฉลากและสูตรหลังผลิตเสร็จแล้ว ซึ่งเสียค่าใช้จ่ายมากกว่าการตรวจตั้งแต่ต้น

อีกเรื่องที่ต้องรู้ก่อน คือผู้ยื่นต้องเป็นฝั่งไทย ฝั่งเครื่องสำอาง ผู้จดแจ้งต้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยอายุ 20 ปีขึ้นไป หรือนิติบุคคลที่จดทะเบียนในประเทศไทย ฝั่งอาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ผู้ขอใบอนุญาตนำเข้าอาหารยื่นได้ทั้งบุคคลธรรมดา (บัตรประชาชนและทะเบียนพาณิชย์) และนิติบุคคลในไทยที่มีวัตถุประสงค์นำเข้าอาหาร โดยบริษัทที่มีผู้ถือหุ้นต่างชาติตั้งแต่ร้อยละ 50 ต้องมีหนังสือรับรองการประกอบธุรกิจคนต่างด้าวหรือบัตรส่งเสริมการลงทุน (BOI) เจ้าของแบรนด์ต่างชาติจึงยื่นเองจากต่างประเทศไม่ได้ ต้องมีผู้นำเข้าที่มีสถานที่นำเข้าในไทยเป็นผู้ยื่น

กฎหมายอาหาร เครื่องสำอาง และสมุนไพรเป็นคนละฉบับ แบบคำขอและเอกสารใช้ข้ามกันไม่ได้ สินค้าที่นำเข้าหลายกลุ่มต้องเตรียมแยกชุด

นำเข้าเครื่องสำอางมาขาย: ขั้นตอนจดแจ้งเครื่องสำอางนำเข้า

การนำเข้าเครื่องสำอางใช้ระบบจดแจ้ง และต้องจดแจ้งก่อนนำเข้า รายการเอกสารด้านล่างมาจากบัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุขว่าด้วยการจดแจ้งเครื่องสำอาง (กระทรวงสาธารณสุข, 2561ก) แบ่งเป็นสามฝั่ง

สถานที่นำเข้าต้องผ่านการตรวจตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการผลิตหรือนำเข้าเครื่องสำอาง (กระทรวงสาธารณสุข, 2561ข) ก่อน จึงจะจดแจ้งผลิตภัณฑ์ได้ ลำดับนี้สำคัญ เพราะหลายรายเตรียมเอกสารสินค้าครบแล้ว แต่สถานที่ยังไม่พร้อม

หนังสืออนุญาตจากเจ้าของผลิตภัณฑ์ มักอยู่ในรูปหนังสือมอบสิทธิ์ (Letter of Authorization, LOA) หรือสัญญาอนุญาตให้ใช้เครื่องหมายการค้า (Trademark License Agreement) เป็นเอกสารที่เฉพาะของนำเข้าต้องมี

เมื่อจดแจ้งผ่าน จะได้ใบรับจดแจ้งนำเข้าเพื่อขายเครื่องสำอาง แบบ จ.น.๑ และต้องต่ออายุด้วยแบบ จ.ค.๒ ภายใน 180 วันก่อนใบสิ้นอายุ

นำเข้าเครื่องสำอางเกาหลีและแบรนด์ต่างชาติ: ผู้นำเข้าเครื่องสำอางต้องรับผิดชอบอะไร

สินค้าที่ขายได้ในประเทศต้นทาง ไม่ได้แปลว่าจะผ่านเกณฑ์ของไทยทันที เพราะแต่ละประเทศมีบัญชีสารห้ามใช้ เพดานความเข้มข้น และกติกาฉลากของตัวเอง ผู้นำเข้าเครื่องสำอางเกาหลี ญี่ปุ่น หรือยุโรป จึงต้องตรวจสูตรเทียบบัญชีของไทยทุกตัว ไม่ใช่ดูแค่ว่าขายในประเทศต้นทางได้

ประเด็นที่ผู้นำเข้าต้องดูแล มีดังนี้

• สูตร ทุกสารต้องเป็นไปตามบัญชีสารของ อย. และใช้ไม่เกินเพดานที่กำหนด
• ชื่อการค้าและชื่อเครื่องสำอาง ต้องไม่มีคำที่ อย. ไม่อนุญาตให้ใช้เป็นชื่อ
• ฉลากภาษาไทย ฉลากเครื่องสำอางที่ขายในประเทศต้องใช้ข้อความภาษาไทย จะมีภาษาต่างประเทศด้วยก็ได้
• ชื่อผู้นำเข้าบนฉลาก ของนำเข้าต้องแสดงชื่อและที่ตั้งของผู้นำเข้า พร้อมชื่อผู้ผลิตและประเทศที่ผลิต (คณะกรรมการเครื่องสำอาง, 2562)
• ข้อมูลเพื่อการตรวจสอบ ผู้นำเข้าเพื่อขายมีหน้าที่จัดเก็บข้อมูลเกี่ยวกับเครื่องสำอางไว้ให้ตรวจสอบได้ (กระทรวงสาธารณสุข, 2560)

ในทางปฏิบัติ สินค้านำเข้าส่วนมากมีฉลากเดิมเป็นภาษาต่างประเทศ ผู้นำเข้าจึงมักทำฉลากภาษาไทยเพิ่ม เช่น สติกเกอร์ติดบนบรรจุภัณฑ์ ข้อความบนสติกเกอร์ต้องตรงกับที่จดแจ้งไว้ และต้องไม่เพิ่มคำกล่าวอ้างที่ฉลากเดิมไม่มีหลักฐานรองรับ

ผู้ถือใบรับจดแจ้งในไทยคือผู้ที่ต้องรับผิดชอบตามกฎหมายต่อสินค้าที่วางขาย จึงควรรู้จักสินค้าและผู้ผลิตให้ดีก่อนรับเป็นผู้ถือใบ

นำเข้าอาหาร: ใบอนุญาตนำเข้าอาหารและเลขสารบบของสินค้านำเข้า

การนำเข้าอาหารเพื่อจำหน่ายต้องมีใบอนุญาตนำเข้า ตามกฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2522) ว่าด้วยการขอรับใบอนุญาตนำเข้าซึ่งอาหารเพื่อจำหน่าย (กระทรวงสาธารณสุข, 2522) ในระบบปัจจุบัน ผู้นำเข้ายื่นคำขอนำหรือสั่งอาหารเข้ามาในราชอาณาจักร แบบ อ.6 และได้ใบอนุญาต แบบ อ.7

การยื่นทำผ่านระบบยื่นคำขออิเล็กทรอนิกส์ (e-Submission) ของ อย. ผู้ยื่นต้องมีบัญชีผู้ใช้ OPEN ID และลงทะเบียนข้อมูลผู้ประกอบการ (Master Data) ก่อน ใบอนุญาตนำเข้าอาหารมีอายุและต้องต่ออายุตามรอบที่ อย. ประกาศ

เมื่อได้ใบอนุญาตสถานที่แล้ว ผลิตภัณฑ์แต่ละรายการยังต้องได้เลขสารบบอาหารตามกลุ่มของอาหารนั้น เช่น อาหารที่กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานต้องผ่านเกณฑ์ตามประกาศเฉพาะเรื่อง ส่วนฉลากต้องแสดงชื่อและที่ตั้งของผู้นำเข้า พร้อมชื่อและประเทศของผู้ผลิต

1. ตรวจว่าอาหารอยู่กลุ่มไหน และมีประกาศเฉพาะเรื่องหรือไม่
2. ตรวจส่วนประกอบและวัตถุเจือปนอาหารกับเกณฑ์ของไทย
3. ยื่นขอใบอนุญาตนำเข้า แบบ อ.6 ผ่านระบบอิเล็กทรอนิกส์
4. ยื่นขอเลขสารบบอาหารของแต่ละผลิตภัณฑ์
5. ทำฉลากภาษาไทยให้ครบตามประกาศ ก่อนนำสินค้าออกขาย

ภาษีและอากรขาเข้าเป็นเรื่องของกรมศุลกากร ไม่ได้อยู่ในการพิจารณาของ อย. ควรตรวจพิกัดศุลกากรกับผู้ให้บริการพิธีการศุลกากรก่อนคำนวณต้นทุน

นำเข้าอาหารเสริม: เอกสารจากผู้ผลิตต่างประเทศที่ต้องขอ

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารเป็นอาหารที่กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน การนำเข้าอาหารเสริมจึงต้องเตรียมทั้งเอกสารสถานที่และเอกสารผลิตภัณฑ์ ฝั่งสถานที่นำเข้าต้องมีใบรับรองระบบการผลิตของโรงงานต่างประเทศ ที่เทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิต (Good Manufacturing Practice, GMP) ตามที่ประกาศกระทรวงสาธารณสุขกำหนด

ฝั่งผลิตภัณฑ์ คู่มือการขออนุญาตผลิตภัณฑ์เสริมอาหารของ อย. ฉบับปี 2569 ระบุรายการที่ต้องยื่นไว้สี่รายการ คือ ใบจดทะเบียนอาหาร เอกสารคุณภาพของวัตถุดิบที่เป็นส่วนประกอบสำคัญ ฉลากในกรณีที่เข้าข่ายอาหารใหม่ และเอกสารอื่นที่เกี่ยวกับชื่อ ประเภท หรือความปลอดภัย ถ้ามี (อย., 2569)

นอกจากนั้น มีเอกสารชุดที่มักถูกขอเพิ่มระหว่างพิจารณา ควรขอจากผู้ผลิตไว้ให้พร้อมตั้งแต่ต้น

• ข้อกำหนดคุณภาพของวัตถุดิบ ด้านกายภาพ เคมี และจุลินทรีย์ วัตถุดิบที่เป็นพืชต้องมีชื่อวิทยาศาสตร์และส่วนที่ใช้ สารสกัดต้องระบุตัวทำละลาย สารสำคัญ และอัตราส่วนการสกัด
• สูตรต่อหน่วยหรือเป็นร้อยละ แยกส่วนประกอบสำคัญกับส่วนประกอบอื่น
• กรรมวิธีการผลิตตามขั้นตอนที่ผลิตจริง
• ข้อกำหนดคุณภาพของผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป
• ผลวิเคราะห์จากห้องปฏิบัติการที่ อย. ยอมรับ ซึ่งเป็นห้องแล็บต่างประเทศก็ได้ถ้าเข้าเงื่อนไข
• ใบรับรองสถานที่ผลิตของโรงงานต่างประเทศ
• หนังสือรับรองการจำหน่าย (Certificate of Free Sale, CFS) จากประเทศผู้ผลิต

รายงานผลวิเคราะห์ที่ใช้ยื่นต้องเป็นฉบับจริง อายุไม่เกิน 1 ปีนับถึงวันยื่น และทุกฉบับต้องเป็นรุ่นการผลิตเดียวกัน ถ้าชื่อสินค้า ชื่อตรา หรือสถานที่ผลิตในรายงานไม่ตรงกับคำขอ ต้องมีหนังสือรับรองว่าเป็นสูตรเดียวกัน (อย., 2569)

ผู้ผลิตบางรายไม่ส่งสูตรเต็มให้ผู้นำเข้า ควรตกลงช่องทางส่งเอกสารลับตั้งแต่ทำสัญญาซื้อขาย ไม่ใช่รอให้เจ้าหน้าที่ขอแล้วค่อยถาม

นำเข้าผลิตภัณฑ์สมุนไพรมาขาย ต้องมีใบอนุญาตนำเข้าด้วย

ผลิตภัณฑ์สมุนไพรอยู่ใต้กฎหมายว่าด้วยผลิตภัณฑ์สมุนไพร การนำเข้าเพื่อขายต้องมีใบอนุญาตนำเข้าตามกฎกระทรวงว่าด้วยการขออนุญาตและการออกใบอนุญาตผลิต นำเข้า หรือขายผลิตภัณฑ์สมุนไพร (กระทรวงสาธารณสุข, 2563) และตัวผลิตภัณฑ์ต้องผ่านการขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้ง แล้วแต่ประเภท

ฉลากของผลิตภัณฑ์สมุนไพรนำเข้ามีรายละเอียดที่ต่างจากของผลิตในไทย ตามประกาศเรื่องฉลากผลิตภัณฑ์สมุนไพรฉบับปี 2568 (คณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร, 2568)

• ชื่อผู้ผลิต พร้อมชื่อเมืองและประเทศที่ตั้งสถานที่ผลิต
• ชื่อผู้นำเข้าและที่อยู่สถานที่นำเข้า อย่างน้อยต้องระบุจังหวัดและเบอร์โทรศัพท์
• ข้อความระบุประเภทผลิตภัณฑ์สมุนไพร
• เลขที่ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับ ใบรับแจ้งรายละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง
• ข้อความเป็นภาษาไทย จะมีภาษาต่างประเทศร่วมด้วยก็ได้

สินค้าจากพืชบางรายการอาจไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สมุนไพรตามกฎหมาย เช่น บางรายการเป็นอาหารหรือเครื่องสำอาง ขึ้นกับวัตถุประสงค์และรูปแบบ ควรจัดประเภทให้ชัดก่อนขอใบอนุญาต เพราะใบอนุญาตนำเข้าคนละกฎหมายใช้แทนกันไม่ได้

ตัวแทนผู้นำเข้าสำหรับแบรนด์ต่างชาติที่ยังไม่มีบริษัทในไทย

แบรนด์ต่างชาติที่ยังไม่มีนิติบุคคลในไทย มีทางเลือกหลักสามทาง คือ ตั้งบริษัทในไทยเอง ใช้ผู้จัดจำหน่ายที่เป็นผู้นำเข้า หรือใช้ตัวแทนผู้นำเข้าที่ถือใบอนุญาตแทน

บริการตัวแทนผู้นำเข้าของบริษัท ทีไอบีดี จำกัด พิจารณาเป็นรายกรณี หลังตกลงเงื่อนไขกับทีม เหตุผลคือผู้รับอนุญาตนำเข้ามีความรับผิดชอบตามกฎหมายต่อสินค้าที่วางขาย ทั้งเรื่องคุณภาพ ฉลาก และการให้ข้อมูลเมื่อหน่วยงานขอ ทีมจึงต้องเข้าใจสินค้าและผู้ผลิตก่อนรับเป็นผู้ถือใบ

ไม่ว่าจะเลือกทางใด เรื่องที่ควรตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรตั้งแต่ต้น มีดังนี้

• ใบรับจดแจ้งหรือใบอนุญาตจะอยู่ในชื่อใคร
• ใครเป็นผู้จ่ายค่าใช้จ่ายด้านทะเบียน และค่าตรวจวิเคราะห์
• ผู้ผลิตจะส่งเอกสารใดให้ และส่งทางไหน
• ถ้าเปลี่ยนผู้นำเข้าในอนาคต จะส่งต่อเอกสารและดำเนินการเรื่องทะเบียนอย่างไร
• ใครรับผิดชอบการเรียกคืนสินค้า หากเกิดปัญหา

ข้อตกลงเรื่องผู้ถือทะเบียนส่งผลยาวกว่าการขายล็อตแรก ควรคิดถึงวันที่อาจเปลี่ยนคู่ค้าด้วย

การนำเข้าเครื่องสำอางและอาหาร: เช็กลิสต์ก่อนสั่งของล็อตแรก

ก่อนยืนยันคำสั่งซื้อกับผู้ผลิตต่างประเทศ ลองไล่เช็กลิสต์นี้ให้ครบ

1. รู้แล้วว่าสินค้าเป็นอาหาร ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร เครื่องสำอาง หรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร
2. มีผู้ยื่นฝั่งไทยที่เข้าเงื่อนไข และสถานที่นำเข้ากับสถานที่เก็บพร้อมรับการตรวจ
3. ได้สูตรเต็มจากผู้ผลิต และตรวจสารทุกตัวกับบัญชีของไทยแล้ว
4. ได้หนังสืออนุญาตจากเจ้าของแบรนด์ หรือเอกสารรับรองจากโรงงานตามที่กลุ่มสินค้านั้นต้องใช้
5. ร่างฉลากภาษาไทยครบรายการบังคับ และข้อความกล่าวอ้างไม่เกินหลักฐาน
6. รู้ว่าต้องตรวจวิเคราะห์อะไร ที่ห้องแล็บไหน และรายงานใช้ยื่นได้
7. ตกลงเรื่องผู้ถือทะเบียน และเอกสารที่ผู้ผลิตต้องส่งให้ ไว้ในสัญญา

ถ้าต้องการนำเข้าเพื่อทดลองตลาดก่อน อย. มีช่องทางนำเข้าเครื่องสำอางเฉพาะครั้ง เช่น นำเข้าเป็นตัวอย่าง เพื่อจัดนิทรรศการ หรือเพื่อการศึกษาวิจัย แต่สินค้าที่นำเข้าทางนี้ไม่ใช่ของสำหรับวางขาย

เครื่องมือค้นสาร อย. บนเว็บนี้ช่วยตรวจรายชื่อสารในสูตรได้ว่ามีสารห้ามใช้ เพดาน หรือคำเตือนบังคับหรือไม่ และ RA Advisor ซึ่งเป็นผู้ช่วยงานด้านกฎระเบียบ (Regulatory Affairs, RA) ช่วยตอบคำถามเบื้องต้นจากรูปฉลากหรือคำถามที่พิมพ์เป็นประโยค ทั้งสองเป็นเครื่องมือให้แนวทาง ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย.

ปรึกษาทีมเรื่องนำเข้าสินค้า

ทีมช่วยตรวจว่าสินค้านำเข้าได้หรือไม่ก่อนสั่งของ ประสานเอกสารกับผู้ผลิตต่างประเทศ เตรียมคำขอสถานที่และผลิตภัณฑ์ และพิจารณาบทบาทตัวแทนผู้นำเข้าเป็นรายกรณี ขั้นตอนเริ่มจากส่งรายละเอียดสินค้า ทีมติดต่อกลับเพื่อเข้าใจงาน แล้วส่งขอบเขตงานและใบเสนอราคา งานเริ่มเมื่อคุณตกลง

ระยะเวลาและค่าใช้จ่ายขึ้นกับประเภทสินค้า จำนวนรายการ และเอกสารที่ผู้ผลิตมีอยู่ ทีมจะแจ้งในใบเสนอราคา

ติดต่อได้ทางฟอร์มในหน้าปรึกษาทีม ทาง LINE @tibdglobal หรืออีเมล info@tibdgroup.com

คำถามที่พบบ่อย

แหล่งอ้างอิง

1. กระทรวงสาธารณสุข. (2561ก). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การจดแจ้ง การออกใบรับจดแจ้ง การต่ออายุใบรับจดแจ้ง การแก้ไขรายการใบรับจดแจ้ง และการออกใบแทนใบรับจดแจ้งเครื่องสำอาง ลงวันที่ 22 สิงหาคม 2561. เปิดเอกสาร ↗
2. กระทรวงสาธารณสุข. (2561ข). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการผลิตหรือนำเข้าเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 ลงวันที่ 4 พฤษภาคม 2561. เปิดเอกสาร ↗
3. กระทรวงสาธารณสุข. (2560). ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขให้ผู้ผลิตเพื่อขาย ผู้นำเข้าเพื่อขาย หรือผู้รับจ้างผลิต จัดเก็บข้อมูลเกี่ยวกับเครื่องสำอางไว้เพื่อการตรวจสอบ พ.ศ. 2560 ลงวันที่ 12 ตุลาคม 2560. เปิดเอกสาร ↗
4. คณะกรรมการเครื่องสำอาง. (2562). ประกาศคณะกรรมการเครื่องสําอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสําอาง พ.ศ. 2562 ลงวันที่ 14 มิถุนายน 2562. เปิดเอกสาร ↗
5. กระทรวงสาธารณสุข. (2522). กฎกระทรวง ฉบับที่ 2 (พ.ศ. 2522) เรื่อง การขอรับใบอนุญาตนำเข้าซึ่งอาหารเพื่อจำหน่าย. เปิดเอกสาร ↗
6. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา. (2569). คู่มือการขออนุญาตผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร (ฉบับปรับปรุง 2569). เปิดเอกสาร ↗
7. กระทรวงสาธารณสุข. (2563). กฎกระทรวง การขออนุญาตและการออกใบอนุญาตผลิต นำเข้า หรือขายผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2563. เปิดเอกสาร ↗
8. คณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร. (2568). ประกาศคณะกรรมการผลิตภัณฑ์สมุนไพร เรื่อง การแสดงชื่อของผลิตภัณฑ์สมุนไพรในการขึ้นทะเบียนตำรับ แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้งผลิตภัณฑ์สมุนไพร และการแสดงฉลาก และเอกสารกำกับผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2568. เปิดเอกสาร ↗