เจ้าของแบรนด์
โฆษณาเครื่องสำอาง: ข้อความไหนใช้ได้ คำไหนควรเลี่ยง ตามกฎหมายและแนวทาง อย.
อ่าน 14 นาที · อัปเดต 19 พ.ย. 2569
โฆษณาเครื่องสำอางต้องขออนุญาตก่อนไหม
โฆษณาเครื่องสำอางในประเทศไทยไม่ต้องขออนุญาตก่อนเผยแพร่ ต่างจากโฆษณาอาหารที่กล่าวถึงคุณประโยชน์หรือสรรพคุณ คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เขียนไว้ในคำนำว่า พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 "มิได้กำหนดให้ผู้ทำการโฆษณาต้องขออนุญาตผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางจากหน่วยงานภาครัฐก่อนการโฆษณา" แต่ให้ภาครัฐกำกับดูแลให้การโฆษณาเป็นไปตามกฎหมาย
ระบบของเครื่องสำอางจึงเป็นการกำกับหลังเผยแพร่ เจ้าของแบรนด์ ทีมการตลาด และคนไลฟ์ขายต้องตัดสินเองว่าข้อความใช้ได้หรือไม่ ถ้าไม่แน่ใจ มาตรา 46 เปิดทางให้ขอความเห็นจากคณะกรรมการเครื่องสำอางก่อนโฆษณาด้วยแบบ ฆส.1 ซึ่งเป็นทางเลือก ไม่ใช่ขั้นตอนบังคับ
บทความนี้เขียนสำหรับเจ้าของแบรนด์ ฝ่ายการตลาด คนไลฟ์ขาย และผู้นำเข้า มุมของผู้บริโภคอยู่ใน โฆษณาเกินจริง ดูอย่างไร คำในชื่อสินค้าอยู่ใน ตั้งชื่อเครื่องสำอาง คำไหนห้ามใช้ ฉลากอยู่ใน ฉลากเครื่องสำอางต้องมีอะไรบ้าง และถ้าแบรนด์ขายอาหารด้วย โฆษณาอาหารเป็นอีกระบบที่ต้องขออนุญาตก่อน ดู ขออนุญาตโฆษณาอาหาร ตามหลักเกณฑ์ใหม่ 2569
การโฆษณาเครื่องสำอางตามกฎหมาย: นิยามและมาตราที่ใช้
การโฆษณาเครื่องสำอางอยู่ในหมวด 6 ของพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 (มาตรา 41 ถึง 46) และใช้นิยามในมาตรา 4 เป็นฐาน
- โฆษณา หมายความว่า "การกระทำไม่ว่าโดยวิธีใด ๆ ให้ประชาชนเห็น ได้ยิน หรือทราบข้อความเพื่อประโยชน์ในทางการค้า"
- ข้อความ หมายความรวมถึงการทำให้ปรากฏด้วย "ตัวอักษร ภาพ ภาพยนตร์ แสง เสียง เครื่องหมาย" หรือการกระทำใดที่บุคคลทั่วไปเข้าใจความหมายได้
- สื่อโฆษณา เช่น หนังสือพิมพ์ สิ่งพิมพ์ วิทยุกระจายเสียง วิทยุโทรทัศน์ โทรศัพท์ สื่ออิเล็กทรอนิกส์ หรือป้าย
มาตรา 41 กำหนดข้อความต้องห้าม มาตรา 42 ห้ามวิธีโฆษณาที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพร่างกายหรือจิตใจ ขัดต่อศีลธรรมอันดีงาม หรือก่อความเดือดร้อนรำคาญแก่ผู้บริโภค มาตรา 43 ถึง 45 เป็นอำนาจสั่งของเลขาธิการ อย. และมาตรา 46 คือการขอความเห็นก่อนโฆษณา ส่วนบทกำหนดโทษอยู่ในมาตรา 84 และ 85 พระราชบัญญัติฉบับที่ 2 พ.ศ. 2565 แก้เรื่องผู้ทำหน้าที่พิจารณาตามมาตรา 21 และเพิ่มมาตรา 21/1
ใครคือผู้ทำการโฆษณา
พระราชบัญญัติไม่ได้นิยามคำว่า "ผู้ทำการโฆษณา" แยกไว้ แต่มาตรา 43 ถึง 46 ใช้คำว่า "ผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณา" และมาตรา 84 ใช้คำว่า "ผู้ใดโฆษณา" ในทางปฏิบัติ โพสต์เพจ คลิปสั้น ไลฟ์ และข้อความบรอดแคสต์ที่ทำเพื่อขายสินค้า ควรถือว่าเป็นโฆษณา และทั้งเจ้าของเลขจดแจ้ง ผู้จัดจำหน่าย และคนพูดในสื่อควรถือว่าต้องรับผิดชอบข้อความ ส่วนใครถือเลขจดแจ้ง ดู เลขจดแจ้งเครื่องสำอาง 10 หลักคืออะไร

คำโฆษณาเครื่องสำอางต้องอยู่ในขอบเขตนิยามเครื่องสำอาง
หลักที่ใช้ตรวจคำโฆษณาเครื่องสำอางทุกชิ้น คือ ข้อความต้องอยู่ในนิยาม "เครื่องสำอาง" ตามมาตรา 4 ซึ่งหมายถึงวัตถุที่ใช้ "กับส่วนภายนอกของร่างกายมนุษย์" รวมถึงฟันและเยื่อบุในช่องปาก "เพื่อความสะอาด ความสวยงาม หรือเปลี่ยนแปลงลักษณะที่ปรากฏ หรือระงับกลิ่นกาย หรือปกป้องดูแลส่วนต่าง ๆ นั้น ให้อยู่ในสภาพดี"
เอกสารตัวอย่างข้อความที่ไม่เหมาะสมของ อย. (สิงหาคม 2569) สรุปว่าการโฆษณา "ควรแสดงเฉพาะคุณสมบัติ ประโยชน์ หรือสรรพคุณที่อยู่ในขอบเขตของความเป็นเครื่องสำอาง และมีข้อมูลหรือหลักฐานที่สามารถอธิบายหรือสนับสนุนได้" คู่มือ พ.ศ. 2567 ข้อ 4.2 เพิ่มว่าข้อความต้องอยู่ในขอบข่ายนี้ "โดยไม่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างร่างกาย" และต้องตรงตามประเภทเครื่องสำอางในใบรับแจ้ง
ข้อความที่สื่อว่ารักษาหรือป้องกันโรค หรือเปลี่ยนโครงสร้างและการทำงานของร่างกาย จึงพาสินค้าออกนอกขอบเขตเครื่องสำอาง หมายเหตุท้ายกฎกระทรวง พ.ศ. 2567 ให้เหตุผลทำนองเดียวกันว่า มีโฆษณาที่แสดงสรรพคุณบำบัด บรรเทา หรือรักษาโรค ซึ่งเกินวัตถุประสงค์ของเครื่องสำอาง
ชื่อ เลขจดแจ้ง และสารที่อ้าง ต้องตรงกับที่จดแจ้ง
- คู่มือข้อ 1: ชื่อทางการค้า ชื่อเครื่องสำอาง และเลขที่ใบรับจดแจ้งในโฆษณา "ต้องตรงตามที่ได้จดแจ้งรายละเอียด"
- คู่มือข้อ 3: ถ้าอ้างว่ามีสารใด ต้องมีสารนั้นตามที่จดแจ้ง และถ้าอ้างคุณสมบัติหรือแหล่งกำเนิด เช่น organic หรือขนาดอนุภาคนาโน ต้องมีเอกสารจากหน่วยงานรับรองที่เชื่อถือได้
เอกสารตัวอย่างของ อย. ยังรวมข้อความ 2 หมวดที่อยู่นอกขอบเขต คือ การใช้กับสิ่งที่ไม่ใช่ร่างกายมนุษย์ เช่น "ใช้ทำความสะอาดบ้าน" "ใช้กับสัตว์เลี้ยง" "ช่วยให้นอนหลับ" และความเชื่อ เช่น "เสริมดวง" "ปลุกเสก" เอกสารระบุว่าเป็นแนวทาง ไม่ใช่หลักเกณฑ์เพิ่มเติมนอกเหนือจากกฎหมาย และพิจารณาตามบริบทแต่ละกรณี
โฆษณาเกินจริง เครื่องสำอาง: ข้อความต้องห้ามตามมาตรา 41 และกฎกระทรวง พ.ศ. 2567
มาตรา 41 วรรคหนึ่ง ห้ามโฆษณาเครื่องสำอางด้วย "ข้อความที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคหรือใช้ข้อความที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมเป็นส่วนรวม" และวรรคสองกำหนด 7 ลักษณะ
- ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง
- ข้อความที่ก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญ ไม่ว่าจะอ้างรายงานทางวิชาการ สถิติ หรือสิ่งใดหรือไม่ก็ตาม
- ข้อความที่แสดงสรรพคุณที่เป็นการรักษาโรคหรือที่มิใช่จุดมุ่งหมายเป็นเครื่องสำอาง
- ข้อความที่ทำให้เข้าใจว่ามีสรรพคุณบำรุงกาม
- ข้อความที่สนับสนุนให้มีการกระทำที่ขัดต่อกฎหมายหรือศีลธรรม หรือนำไปสู่ความเสื่อมเสียในวัฒนธรรมของชาติ
- ข้อความที่ทำให้เกิดความแตกแยกหรือเสื่อมเสียความสามัคคีในหมู่ประชาชน
- ข้อความอย่างอื่นตามที่กำหนดในกฎกระทรวง
วรรคสามยกเว้นข้อความที่ "บุคคลทั่วไปสามารถรู้ได้ว่าเป็นข้อความที่ไม่อาจเป็นความจริงได้โดยแน่แท้" เช่น "ผิวกระจก" "สวยเหมือน AI" ที่ อย. ยอมรับ
กฎกระทรวง พ.ศ. 2567
กฎกระทรวงกำหนดข้อความโฆษณาเครื่องสำอางที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคฯ พ.ศ. 2567 ออกตามมาตรา 41 วรรคสอง (7) กำหนดข้อความ 2 แบบ
- "(1) ข้อความที่ทำให้เข้าใจว่าใช้กับบริเวณภายในร่างกายมนุษย์ แต่ไม่รวมถึงข้อความดังกล่าวที่ใช้ในการโฆษณาผ้าอนามัยชนิดสอดหรือที่ทำให้เข้าใจว่าใช้กับฟันและเยื่อบุในช่องปาก"
- "(2) ข้อความที่ทำให้เข้าใจว่านำไปใช้ฉีดหรือใช้ร่วมกับเครื่องมือหรืออุปกรณ์ที่รุกล้ำเข้าไปในร่างกาย หรือข้อความที่ทำให้เข้าใจว่านำไปใช้ประกอบหรือใช้ร่วมกับเครื่องมือหรืออุปกรณ์เพื่อทำให้มีการผลักดันสารเข้าสู่ร่างกายลึกกว่าชั้นหนังกำพร้า (epidermis)"
ในทางปฏิบัติ ควรตรวจข้อนี้กับเซรั่มที่ขายคู่อุปกรณ์เข็มขนาดเล็กหรือเครื่องผลักสาร
ตัวอย่างโฆษณาเกินจริงจากคู่มือ พ.ศ. 2567
- มาตรา 41 (1) "ที่สุด" "ไร้สารพิษ" "ไม่ระคายเคืองผิว" "ไร้ผลข้างเคียง" "จบทุกปัญหา" การสื่อว่าได้รับรองมาตรฐานจาก อย. และการเทียบกับหัตถการ เช่น "แค่ทาก็เท่ากับฉีด" "ผิวเต่งตึงเหมือนยิงเลเซอร์"
- มาตรา 41 (2) ผลต่อสุขภาพ เช่น "ล้างสารพิษ" ผลต่อโครงสร้าง เช่น "สลายไขมัน" "กระชับสัดส่วน" และผลต่อการทำงานของร่างกาย เช่น "กระตุ้นการสร้างคอลลาเจน และอีลาสติน" "ยับยั้งเอนไซม์ tyrosinase"
- มาตรา 41 (3) ข้อความอย่าง "รักษาสิว" "แก้ผดผื่นคัน" และการใช้นอกร่างกาย เช่น "ทาผิวกายเพื่อไล่ยุง แมลง"
คำที่ห้ามใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง และคำที่ อย. เห็นควรให้ใช้แทน
ถ้าห้ามคำนี้ จะใช้คำไหนแทน อย. ตอบไว้ใน "ตารางสรุปข้อความที่เห็นควรให้ใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง" ลงวันที่ 11 มีนาคม 2568 ซึ่งวางข้อความที่ยอมรับไม่ได้ตามแนวทางฉบับ พ.ศ. 2567 คู่กับข้อความที่ยอมรับได้และเงื่อนไข ตารางด้านล่างคัดเฉพาะคำที่มีในเอกสารของ อย.
จุดที่มักพลาดคือเงื่อนไข เช่น "ผิวขาวกระจ่างใส" ในผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด ต้องมีสาร whitening หรือ AHAs BHA PHA หรือสารที่มีเอกสารวิชาการสนับสนุน "อ่อนโยนกับผิวแพ้ง่าย" ต้องมีผลทดสอบการระคายเคืองจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ และ "ดูแลผิวที่มีปัญหาสิว" ต้องไม่ระบุชนิดสิว เช่น สิวอักเสบ
หมายเหตุท้ายตารางระบุว่า ข้อความที่ยอมรับได้ใช้ในบริบทของการโฆษณาเครื่องสำอาง และถ้าขยายความหรือใช้ผิดเงื่อนไข จะไม่เข้าข่ายข้อความที่ยอมรับได้ ในทางปฏิบัติ "ผิวขาวกระจ่างใส" ที่ตามด้วย "ขาวถาวร" จึงไม่ได้รับความคุ้มครองจากตารางนี้
คำในชื่อสินค้าตรวจตอนจดแจ้งและมีบัญชีของตัวเอง ดู ตั้งชื่อเครื่องสำอาง คำไหนห้ามใช้ ส่วนร่างโฆษณาทั้งชิ้น ลองวางเข้า ตรวจข้อความโฆษณาเบื้องต้น ได้ ผลเป็นการคัดกรองเบื้องต้น ไม่แทนความเห็นของคณะกรรมการ
คำที่ห้ามใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง กับคำที่ อย. เห็นควรให้ใช้ข้อความที่ใช้ได้ต้องอยู่ในเงื่อนไขของตาราง ถ้าขยายความหรือใช้ผิดเงื่อนไข ไม่ถือว่ายอมรับได้กลุ่มไม่ควรใช้ใช้ได้ (ตัวอย่าง)เงื่อนไขสำคัญ
ผมและหนังศีรษะช่วยฟื้นฟูเซลล์เส้นผม · หยุดยั้งปัญหาผมร่วง · กระตุ้นการเจริญเติบโตของเส้นผมผมสลวย · ผมดำเงางาม · ผมแลดูดำสลวยไม่สื่อว่าทำให้ผมกลับมาดำ แก้ผมหงอก หรือเปลี่ยนสีผม
ผิวกายและใบหน้าลบรอยแผลเป็น · ขาวขึ้นหนึ่งระดับ · ผิวขาวผิวใส · ผิวขาวกระจ่างใส · ผิวสว่างขึ้นผลิตภัณฑ์ทำความสะอาดสื่อถึงการชำระล้าง ผลิตภัณฑ์อื่นต้องมีสาร whitening หรือ AHAs BHA PHA ไม่สื่อการเปลี่ยนสีผิว
ผิวแพ้ง่ายข้อความรับรองว่าไม่ระคายเคืองผ่านการทดสอบการระคายเคือง · อ่อนโยนกับผิวแพ้ง่ายมีผลทดสอบการระคายเคืองจากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ ไม่สื่อการใช้กับผิวที่เป็นผื่น แผล คัน
ภาพเปรียบเปรย—ผิวกระจก · ผิวสวยติดฟิลเตอร์ · สวยเหมือน AIคนทั่วไปรู้ว่าไม่อาจเป็นจริง (มาตรา 41 วรรคสาม)
สิวข้อความว่าป้องกันหรือรักษาสิว ลดการอักเสบของสิว ลดสิวลดสาเหตุหนึ่งของการเกิดสิว · ดูแลผิวที่มีปัญหาสิวผลิตภัณฑ์ทำความสะอาด หรือบำรุงที่มีสาร anti-acne ไม่ระบุชนิดสิว เช่น สิวอักเสบ
ฝ้า กระระบุชนิดฝ้า กระ เช่น กระลึก กระเนื้อป้องกันฝ้าแดด · ดูแลผิวที่เป็นฝ้า/กระป้องกันฝ้าแดดใช้กับผลิตภัณฑ์ป้องกันแสงแดด ดูแลผิวที่เป็นฝ้า/กระ ต้องมีสาร whitening หรือ AHAs BHA PHA
เครื่องสำอางตกแต่งข้อความที่สื่อการเปลี่ยนแปลงผิวอย่างถาวรทาปุ๊บขาวปั๊บ · เบลอผิว · ปกปิดรอยดำมีสาร เช่น titanium dioxide zinc oxide หรือ mica และไม่สื่อการเปลี่ยนสีผิวถาวร
ใช้นอกร่างกายมนุษย์ใช้ทำความสะอาดบ้าน · ใช้กับสัตว์เลี้ยง · ช่วยให้นอนหลับ—ไม่ใช่วัตถุประสงค์ของเครื่องสำอาง
ความเชื่อเสริมดวง · ปลุกเสก · ล้างของดำ—พิสูจน์ทางวิทยาศาสตร์ไม่ได้ อาจทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ
ที่มา: ตารางสรุปข้อความที่เห็นควรให้ใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง (11 มีนาคม 2568) · ตัวอย่างข้อความที่ไม่เหมาะสมสำหรับการโฆษณาเครื่องสำอาง (สิงหาคม 2569)
ไม่ใช่แค่คำต้องห้าม อย: ข้อความที่ต้องมีหลักฐานรองรับ
บางข้อความไม่ใช่คำต้องห้าม แต่เป็นการยืนยันข้อเท็จจริงที่ต้องพิสูจน์ได้ มาตรา 45 ให้เลขาธิการ อย. สั่งให้ผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณาพิสูจน์ความจริงได้ และถ้าอ้าง "รายงานทางวิชาการ ผลการวิจัย สถิติ การรับรองของสถาบันหรือบุคคลอื่นใด" แล้วพิสูจน์ไม่ได้ ให้ออกคำสั่งตามมาตรา 44 ได้
- ไม่มี ปราศจาก รางวัล สิทธิบัตร บทความวิชาการของ อย. เรื่องการโฆษณาเครื่องสำอาง ยกข้อความไม่มี ไม่ใช้ หรือปราศจากแอลกอฮอล์ พาราเบน น้ำหอม รางวัลจากหน่วยงานต่าง ๆ และสิทธิบัตร เป็นตัวอย่างที่ต้องมีเอกสารพร้อมพิสูจน์ และยกคำที่พิสูจน์ยาก เช่น "สุดยอด" "อันดับ 1" "100%" "มหัศจรรย์" บทความนี้เขียนช่วงที่ใช้กฎหมายฉบับ พ.ศ. 2535 จึงใช้เป็นตัวอย่างประกอบ
- สรรพคุณของสาร (คู่มือข้อ 4.1) ต้องอยู่ในขอบข่ายเครื่องสำอาง มีสารในปริมาณเพียงพอ และพิสูจน์ได้ด้วยเอกสารวิชาการ หนังสือรับรองจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ หรือผลทดสอบประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์
- เปรียบเทียบ (คู่มือข้อ 5) "ให้เปรียบเทียบได้เฉพาะผลิตภัณฑ์ของตนเอง ไม่ควรเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ของผู้อื่น" ส่วนการอ้างอันดับในตลาด เชิงอรรถของคู่มือยกเว้นกรณีใช้แหล่งข้อมูลกลางที่น่าเชื่อถือและไม่ระบุชื่อแบรนด์อื่น
- รางวัล (คู่มือข้อ 6) ต้องเกี่ยวข้องกับเครื่องสำอางที่โฆษณา มีหลักฐาน และแสดงแหล่งประกวดกับปีที่ได้รับ
- ผลทดสอบในอาสาสมัคร (คู่มือ กลุ่มที่ 23) ผลความพึงพอใจแสดงเป็นจำนวน เช่น "กลุ่มตัวอย่าง 45 คนจาก 50 คน" หรือร้อยละคู่จำนวนกลุ่มตัวอย่างและช่วงเวลา ต้องบอกว่าเป็นการทดสอบความพึงพอใจ และห้ามสรุปว่ามีประสิทธิภาพตามที่อ้าง ส่วนผลทางคลินิกต้องเป็นผลของเครื่องสำอางที่โฆษณา และระบุเรื่องที่ทดสอบ ช่วงเวลา สภาวะ สถิติ และจำนวนอาสาสมัคร
ในทางปฏิบัติ ควรเก็บหลักฐานไว้ในแฟ้มเดียวกับชิ้นงานตั้งแต่วันเผยแพร่ เพื่อส่งได้ครบเมื่อมีคำสั่งให้พิสูจน์
ไลฟ์ขายครีม รีวิว และอินฟลูเอนเซอร์
ไลฟ์ขายครีม คลิปรีวิว และโพสต์ของอินฟลูเอนเซอร์ใช้หลักเดียวกับโฆษณาอื่น นิยาม "โฆษณา" ครอบคลุมการกระทำ "ไม่ว่าโดยวิธีใด ๆ" คำว่า "ข้อความ" รวมถึงภาพ ภาพยนตร์ และเสียง และสื่อโฆษณารวมถึงสื่ออิเล็กทรอนิกส์ คำพูดในไลฟ์จึงอยู่ในขอบเขตเดียวกับข้อความที่พิมพ์
ตัวบทไม่ได้บอกตรง ๆ ว่าคนไลฟ์ที่รับค่าคอมมิชชันหรืออินฟลูเอนเซอร์ที่รับจ้างรีวิวเป็นผู้ทำการโฆษณาในทุกสถานการณ์ แต่คำสั่งตามมาตรา 44 และ 45 ออกถึง "ผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณา" ได้ ในทางปฏิบัติ ทั้งแบรนด์และคนพูดจึงควรถือว่าต้องรับผิดชอบสิ่งที่พูด
สิ่งที่คู่มือ พ.ศ. 2567 กำหนด
- ผู้มีชื่อเสียง (ข้อ 12) ต้องเป็นความคิดเห็นจากประสบการณ์ใช้จริง ไม่ใช่การแสดงตามบทอย่างเดียว และต้องมีหลักฐานเป็นลายลักษณ์อักษรที่ผู้แสดงรับรอง (Testimonial statement)
- บุคลากรทางการแพทย์ (ข้อ 11) ควรหลีกเลี่ยง ถ้าใช้ ต้องเกี่ยวข้องกับเครื่องสำอางนั้น เช่น เป็นที่ปรึกษา ผู้คิดค้นสูตร หรือเจ้าของ และข้อ 11.4 ห้ามใช้บุคคลทั่วไปแสดงหรือสื่อให้เข้าใจว่าเป็นบุคลากรทางการแพทย์
- ชิงรางวัล (ข้อ 9) การแถมพกหรือรางวัลด้วยการเสี่ยงโชคต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยการพนันก่อน และต้องระบุหลักเกณฑ์ วันเริ่มและวันสิ้นสุด ประเภทและมูลค่าของรางวัล
ในทางปฏิบัติ แบรนด์ควรให้ทีมไลฟ์และผู้รีวิวมีชุดข้อความที่ตรวจแล้วกับรายการคำที่ไม่ควรพูด ระบุชื่อสินค้าและเลขจดแจ้งให้ตรง เก็บบันทึกไลฟ์ไว้ตรวจย้อนหลัง และเมื่อผู้ชมถามเรื่องอาการผิวผิดปกติ ผู้ไลฟ์ไม่ควรตอบเชิงรักษา แต่ควรแนะนำให้ปรึกษาแพทย์
ไลฟ์ขายครีมและรีวิว: ควรเลี่ยง กับ ทำได้✘ควรเลี่ยง
- อ้างว่ารักษาสิว แก้ฝ้า หรือทำให้ผิวขาวขึ้นถาวร
- ให้คนทั่วไปแต่งตัวหรือพูดให้เข้าใจว่าเป็นแพทย์
- ให้ผู้แสดงพูดตามบทว่าใช้แล้วได้ผล ทั้งที่ไม่ได้ใช้จริง
- เทียบกับการฉีด เลเซอร์ หรือสินค้าของผู้อื่น
- จับรางวัลด้วยการเสี่ยงโชคโดยยังไม่ได้รับอนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยการพนัน
✔ทำได้
- พูดตามชุดข้อความที่ตรวจแล้ว และอยู่ในนิยามเครื่องสำอาง
- ใช้คำในตารางที่ อย. เห็นควรให้ใช้ ตามเงื่อนไข
- ผู้มีชื่อเสียงเล่าประสบการณ์ใช้จริง พร้อมหนังสือรับรอง (Testimonial statement)
- บอกชื่อสินค้าและเลขจดแจ้งให้ตรงกับที่จดแจ้ง
- แจ้งหลักเกณฑ์ วันเริ่มและวันสิ้นสุด และมูลค่าของรางวัลให้ครบ
หลักจากคู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 ข้อ 5 และข้อ 9–12 การนำไปใช้กับไลฟ์และรีวิวเป็นแนวปฏิบัติ
สินค้านำเข้า: แปลคำโฆษณาจากต่างประเทศอย่างไรให้อยู่ในขอบเขต
สินค้านำเข้ามักมาพร้อมชุดคำโฆษณาของแบรนด์ต่างประเทศ บทความวิชาการของ อย. มีหัวข้อ "สิ่งที่ควรตระหนักสำหรับเครื่องสำอางนำเข้าจากต่างประเทศ" อธิบายว่าแต่ละประเทศกำกับผลิตภัณฑ์สุขภาพต่างกัน การแปลข้อความบนฉลากหรือโฆษณาโดยไม่ตระหนักถึงความแตกต่างของการจัดประเภท อาจทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญหรือแสดงสรรพคุณเป็นยา ตัวอย่างคือผลิตภัณฑ์ป้องกันแสงแดด ซึ่งไทยจัดเป็นเครื่องสำอาง ขณะที่สหรัฐอเมริกาจัดเป็นยา (OTC drug)
ตารางสรุปข้อความของ อย. (11 มีนาคม 2568) อ้างอิง APPENDIX III ของ ASEAN Cosmetic Claim Guideline และยกคำภาษาอังกฤษที่ยอมรับไม่ได้ เช่น "Restores hair cells" "Stimulates hair growth" "Removes scars" และ "Prevents, heals, treats or stops acne" คำเหล่านี้ไม่ควรแปลเป็นไทยหรือใช้ภาษาอังกฤษตรง ๆ ในโฆษณาที่เผยแพร่ในไทย
สำหรับกันแดด คู่มือ พ.ศ. 2567 กำหนดว่าค่า SPF และ PA ต้องตรงกับผลทดสอบ ถ้าไม่มีผลทดสอบหรือ SPF ต่ำกว่า 6 ห้ามแสดงคำว่า SPF และห้ามอ้าง เช่น "ป้องกันอันตรายจากรังสียูวีได้ 100%" หรือกันน้ำจนไม่ต้องทาซ้ำ
ในทางปฏิบัติ ผู้นำเข้าควรแยกข้อความจากต่างประเทศเป็นสามกลุ่ม คือ ใช้ได้ ใช้ได้ถ้ามีหลักฐาน และไม่ใช้ ขอหลักฐานจากเจ้าของแบรนด์ให้ครบ แล้วปรับถ้อยคำให้อยู่ในขอบเขตเครื่องสำอางของไทยแทนการแปลคำต่อคำ ผู้นำเข้าเพื่อขายเป็นผู้จดแจ้งของสินค้าในไทย ถ้าจ้างบริษัทรับจดแจ้ง ควรตกลงให้ชัดว่าใครตรวจคำโฆษณา ดู จ้างรับจด อย. เครื่องสำอาง
เมื่อโฆษณามีปัญหา: อำนาจตามพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง
ระบบหลังเผยแพร่ไม่ได้แปลว่าไม่มีการตรวจ เอกสารตัวอย่างข้อความของ อย. (สิงหาคม 2569) ระบุว่ารวบรวมจากการตรวจสอบเฝ้าระวังและการดำเนินคดี และพระราชบัญญัติให้อำนาจหลายชั้น
- มาตรา 44 เมื่อโฆษณาฝ่าฝืนมาตรา 41 หรือ 42 เลขาธิการโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการ สั่งผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณาให้แก้ไขข้อความหรือวิธีการ ห้ามใช้ข้อความบางอย่าง ห้ามการโฆษณาหรือวิธีการนั้น หรือให้โฆษณาเพื่อแก้ไขความเข้าใจผิดของผู้บริโภค
- มาตรา 45 สั่งให้พิสูจน์ความจริงของข้อความที่สงสัยว่าเป็นเท็จหรือเกินจริง
- มาตรา 43 ถ้าเครื่องสำอางอาจเป็นอันตรายแก่ผู้บริโภค สั่งให้โฆษณามีคำแนะนำหรือคำเตือน จำกัดการใช้สื่อ หรือห้ามโฆษณาเครื่องสำอางนั้น
- มาตรา 47 (4) พนักงานเจ้าหน้าที่มีหนังสือเรียกบุคคลมาให้ถ้อยคำ หรือส่งเอกสารหรือหลักฐานได้
โฆษณาเพื่อแก้ไขความเข้าใจผิด
ระเบียบคณะกรรมการเครื่องสำอาง ว่าด้วยการโฆษณาเพื่อแก้ไขความเข้าใจผิดฯ พ.ศ. 2561 กำหนดว่าผู้ได้รับคำสั่งต้องนำข้อความที่จะใช้มาให้ อย. พิจารณาอนุมัติก่อน โฆษณาแก้ไขทางสื่อที่ใช้ในการโฆษณานั้น ข้อความต้องชี้แจงให้ผู้บริโภคเข้าใจความถูกต้องหรือความมุ่งหมายอันแท้จริง และข้อ 6 ให้ผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณาที่ได้รับคำสั่งรับผิดชอบค่าใช้จ่าย
บทกำหนดโทษ
การโฆษณาโดยไม่เป็นไปตามมาตรา 41 หรือไม่ปฏิบัติตามมาตรา 42 มีบทกำหนดโทษในมาตรา 84 และการไม่ทำตามคำสั่งตามมาตรา 43 หรือ 44 มีบทกำหนดโทษในมาตรา 85 สิ่งที่แบรนด์มักเจอก่อนคือชิ้นงานที่ต้องถอด ข้อความที่ต้องแก้ทุกช่องทาง และต้นทุนของโฆษณาแก้ไขความเข้าใจผิด
ขอความเห็นก่อนโฆษณาด้วยแบบ ฆส.1 และเช็กลิสต์ก่อนเผยแพร่
มาตรา 46 ให้ผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณาที่สงสัยว่าโฆษณาของตนจะฝ่าฝืนพระราชบัญญัติ ขอให้คณะกรรมการให้ความเห็นก่อนโฆษณาได้ ถ้าคณะกรรมการไม่แจ้งความเห็นภายในกำหนดของมาตรานี้ ให้ถือว่าให้ความเห็นชอบแล้ว และ "การใดที่ได้กระทำไปตามความเห็นของคณะกรรมการ" หรือที่ถือว่าเห็นชอบแล้ว "มิให้ถือว่าการกระทำนั้นเป็นความผิดทางอาญา" แต่ความเห็นไม่ตัดอำนาจคณะกรรมการที่จะวินิจฉัยใหม่เมื่อมีเหตุอันสมควร
ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การขอความเห็นเกี่ยวกับการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 ให้ยื่นคำขอพร้อมเอกสารตามแบบ ฆส.1 ที่ อย. อย. ตรวจรายการเอกสารก่อน ถ้าไม่ครบจะแจ้งให้ส่งเพิ่ม และถ้าไม่ส่งตามกำหนด เจ้าหน้าที่ไม่รับคำขอ คู่มือประชาชนระบุว่าเรื่องเข้าที่ประชุมคณะอนุกรรมการว่าด้วยฉลากและการโฆษณาเครื่องสำอาง เอกสารตามคู่มือประชาชนและรายการเอกสารของ อย. มีดังนี้
- คำขอแบบ ฆส.1 ระบุชื่อการค้า ชื่อเครื่องสำอาง เลขที่ใบรับจดแจ้ง ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า และสื่อโฆษณา พร้อมเอกสารแสดงตัวตนหรือนิติบุคคล
- หลักฐานการเป็นเจ้าของหรือผู้แทน กรณีผู้ยื่นไม่ใช่ผู้จดแจ้ง
- สูตรพร้อมปริมาณและหน้าที่ของสาร
- หลักฐานสนับสนุนข้อความ (ถ้ามี)
- บทวิทยุ ภาพร่าง หรือสตอรีบอร์ด พร้อมคำบรรยายภาพและเสียง
- ตัวอย่างผลิตภัณฑ์จริงที่ขายในตลาด
แบบ ฆส.1 เป็นคำขอความเห็น ไม่ใช่ใบอนุญาตโฆษณาหรือการรับรองข้อกล่าวอ้าง ในทางปฏิบัติ เหมาะกับแคมเปญใหญ่ที่ใช้ข้อความเดียวกันหลายสื่อ หรือข้อความที่อยู่ใกล้เส้นแบ่ง ส่วนโพสต์ประจำวันควรใช้ชุดข้อความที่ตรวจแล้ว เช็กลิสต์ด้านล่างใช้ตรวจก่อนเผยแพร่ทุกชิ้น ถ้าต้องการให้ทีมช่วยอ่านร่างหรือเตรียมคำขอ ดู บริการด้านโฆษณา ค่าใช้จ่ายและระยะเวลาของแต่ละงานแจ้งในใบเสนอราคา
เช็กลิสต์ก่อนเผยแพร่โฆษณาเครื่องสำอาง- ✓
ชื่อและเลขจดแจ้งตรงกับใบรับจดแจ้งคู่มือการโฆษณา พ.ศ. 2567 ข้อ 1
- ✓
ทุกข้อความอยู่ในนิยามเครื่องสำอางไม่สื่อถึงโรค โครงสร้าง หรือการทำงานของร่างกาย
- ✓
ไม่มีข้อความตามมาตรา 41 และกฎกระทรวง พ.ศ. 2567รวมถึงการใช้ภายในร่างกาย การฉีด และการผลักสารลึกกว่าหนังกำพร้า
- ✓
คำจากตาราง อย. ใช้ครบเงื่อนไขไม่ขยายความต่อ
- ✓
มีเอกสารรองรับข้อความยืนยันข้อเท็จจริงไม่มี ปราศจาก รางวัล สิทธิบัตร ผลทดสอบ
- ✓
เปรียบเทียบกับสินค้าของแบรนด์ตัวเอง
- ✓
ผู้แสดงและผู้รีวิวมีหลักฐานรองรับหนังสือรับรองประสบการณ์ใช้จริง ไม่นำเสนอเป็นบุคลากรทางการแพทย์
- ✓
ข้อความแปลปรับให้อยู่ในขอบเขตของไทยแล้ว
- ✓
ข้อความที่ไม่แน่ใจ พิจารณาขอความเห็นด้วยแบบ ฆส.1
ที่มา: พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 มาตรา 41 ถึง 46 · กฎกระทรวง พ.ศ. 2567 · คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567
คำถามที่พบบ่อย
โฆษณาเครื่องสำอางต้องขออนุญาต อย. ก่อนไหม
ไม่ต้อง พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 ไม่ได้กำหนดให้ขออนุญาตก่อนโฆษณา แต่ข้อความต้องไม่เข้าลักษณะต้องห้ามตามมาตรา 41 และวิธีการต้องไม่ขัดมาตรา 42 ถ้าไม่แน่ใจ ขอความเห็นจากคณะกรรมการเครื่องสำอางก่อนโฆษณาได้ด้วยแบบ ฆส.1 ตามมาตรา 46
คำว่า ผิวขาว ใช้ในโฆษณาเครื่องสำอางได้ไหม
ตารางสรุปข้อความของ อย. (11 มีนาคม 2568) จัด ผิวขาว และ ขาวขึ้นหนึ่งระดับ เป็นข้อความที่ยอมรับไม่ได้ คำอย่าง ผิวใส ผิวขาวกระจ่างใส ผิวสว่างขึ้น ใช้ได้ตามเงื่อนไขของสูตร และต้องไม่สื่อการเปลี่ยนสีผิว ส่วนผลิตภัณฑ์ตกแต่งที่มีสาร เช่น titanium dioxide ใช้ ผิวขาวขึ้น ได้โดยไม่สื่อว่าถาวร
คนไลฟ์ขายครีมพูดเกินจริงเอง แบรนด์เกี่ยวด้วยไหม
คำสั่งตามมาตรา 44 และ 45 ออกถึงผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณาได้ และนิยามโฆษณาครอบคลุมเสียงพูด ในทางปฏิบัติ ทั้งแบรนด์และผู้ไลฟ์ควรถือว่าต้องรับผิดชอบข้อความ และแบรนด์ควรให้ชุดข้อความที่ตรวจแล้วแก่ผู้ไลฟ์ทุกคน
ใช้คำว่า ไม่มีพาราเบน ได้ไหม
ใช้ได้เมื่อเป็นจริงตามสูตรที่จดแจ้งและมีเอกสารพิสูจน์ บทความวิชาการของ อย. ยกข้อความไม่มี หรือปราศจาก เป็นตัวอย่างที่ต้องมีเอกสาร ส่วนคำกว้าง ๆ อย่าง ไร้สารพิษ คู่มือ พ.ศ. 2567 ยกเป็นตัวอย่างข้อความเท็จหรือเกินจริง
โฆษณาเปรียบเทียบกับแบรนด์อื่นได้ไหม
คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567 ข้อ 5 ให้เปรียบเทียบได้เฉพาะผลิตภัณฑ์ของตนเอง และไม่ควรเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ของผู้อื่น การเทียบกับการฉีดหรือเลเซอร์ คู่มือยกเป็นตัวอย่างข้อความเกินจริง
ขอความเห็นด้วยแบบ ฆส.1 แล้วได้อะไร
ได้ความเห็นของคณะกรรมการเครื่องสำอางก่อนเผยแพร่ มาตรา 46 กำหนดว่าการที่ทำไปตามความเห็นของคณะกรรมการ มิให้ถือว่าเป็นความผิดทางอาญา แต่คณะกรรมการยังวินิจฉัยใหม่ได้เมื่อมีเหตุอันสมควร แบบ ฆส.1 ไม่ใช่ใบอนุญาตโฆษณา
แหล่งอ้างอิง
- พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 (มาตรา 4 นิยาม หมวด 6 การโฆษณา มาตรา 41–46 มาตรา 47 มาตรา 84–85) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2565 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- กฎกระทรวงกำหนดข้อความโฆษณาเครื่องสำอางที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคหรือที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมเป็นส่วนรวม พ.ศ. 2567 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การขอความเห็นเกี่ยวกับการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- ระเบียบคณะกรรมการเครื่องสำอาง ว่าด้วยการโฆษณาเพื่อแก้ไขความเข้าใจผิดของผู้บริโภคที่อาจเกิดขึ้นจากการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 (กลุ่มโฆษณาเครื่องสำอางและวัตถุอันตราย อย.) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- ตารางสรุปข้อความที่เห็นควรให้ใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง (11 มีนาคม 2568) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- ตัวอย่างข้อความที่ไม่เหมาะสมสำหรับการโฆษณาเครื่องสำอาง (สิงหาคม 2569) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- ตัวอย่างข้อความที่ไม่เหมาะสมสำหรับการโฆษณาเครื่องสำอาง (อินโฟกราฟิก) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- บทความวิชาการ อย. เรื่อง การโฆษณาเครื่องสำอาง (ข่าวสารด้านยาและผลิตภัณฑ์สุขภาพ ปีที่ 16 ฉบับที่ 1) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- คู่มือสำหรับประชาชน: การขอความเห็นเกี่ยวกับการโฆษณาเครื่องสำอาง (ปรับปรุง 1 พฤษภาคม 2567) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- คู่มือสำหรับประชาชน: การขอความเห็นเกี่ยวกับการโฆษณาเครื่องสำอาง (ฉบับเผยแพร่ 2562) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- แบบคำขอความเห็นเกี่ยวกับการโฆษณาเครื่องสำอาง (แบบ ฆส.1) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- รายการเอกสารขอความเห็นข้อความโฆษณาเครื่องสำอาง · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
- คำชี้แจงงานตรวจสอบโฆษณาเครื่องสำอาง อย. เรื่องโฆษณาเซลล์ต้นกำเนิดจากพืช (12 กันยายน 2561) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งทีมงานเพื่อแก้ไข
บทความที่เกี่ยวข้อง