เจ้าของแบรนด์

จ้างรับจด อย. เครื่องสำอาง: ผู้รับจดทำอะไรให้ และต้องดูอะไรก่อนจ้าง

อ่าน 10 นาที · อัปเดต 10 พ.ย. 2569

รับจด อย เครื่องสำอาง คืออะไร

รับจด อย เครื่องสำอาง เป็นคำที่ใช้เรียกบริการที่ผู้ให้คำปรึกษาหรือบริษัทตัวแทน เตรียมเอกสาร ตรวจสูตร และยื่นคำขอจดแจ้งเครื่องสำอางในระบบของ อย. แทนผู้ประกอบการ บริการแบบนี้ช่วยประหยัดเวลาของเจ้าของแบรนด์ที่ไม่คุ้นกับระบบ แต่ก่อนจ้างควรเข้าใจก่อนว่า ในทางกฎหมาย ผู้รับจดไม่ได้เป็นคนรับผิดชอบแทนเจ้าของสินค้าทั้งหมด

เครื่องสำอางในไทยใช้ระบบ จดแจ้ง ตามพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 ไม่ใช่การขึ้นทะเบียนแบบยา ผลที่ได้คือใบรับจดแจ้งและเลขที่ใบรับจดแจ้งที่ต้องพิมพ์บนฉลาก ใครจะยื่นเองหรือให้คนอื่นยื่นแทน ขั้นตอนตามกฎหมายเหมือนกัน ขั้นตอนทั้งหมดอ่านได้ที่ จดแจ้งเครื่องสำอาง ทำอย่างไร

บทความนี้อธิบายบทบาทของแต่ละฝ่ายตามเอกสารของ อย. และสิ่งที่ควรตรวจก่อนตกลงจ้าง เพื่อให้เจ้าของแบรนด์คุยกับผู้รับจดได้ตรงประเด็น และรู้ว่าอะไรยังต้องดูแลเองหลังได้เลข

กฎหมายมองใครเป็นผู้รับผิดชอบ

พระราชบัญญัติเครื่องสำอางกำหนดให้ผู้ที่จะ ผลิตเพื่อขาย นำเข้าเพื่อขาย หรือรับจ้างผลิต ต้องจดแจ้งก่อน และผลิตหรือนำเข้าได้เมื่อได้ใบรับจดแจ้งแล้วเท่านั้น คนที่มีหน้าที่จดแจ้งจึงผูกกับบทบาททางธุรกิจ ไม่ใช่กับคนที่กดยื่นในระบบ

ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องการจดแจ้ง พ.ศ. 2561 กำหนดคุณสมบัติผู้ยื่นว่าต้องเป็นบุคคลสัญชาติไทยอายุ 20 ปีบริบูรณ์ขึ้นไป หรือนิติบุคคลที่จดทะเบียนในไทย และต้องมีสถานที่ผลิตหรือนำเข้าตามหลักเกณฑ์ ใบรับจดแจ้งที่ออกแยกตามบทบาท ได้แก่

• จ.ผ.1 ใบรับจดแจ้งการผลิต
• จ.ร.1 ใบรับจดแจ้งการรับจ้างผลิต
• จ.น.1 ใบรับจดแจ้งการนำเข้า

เมื่อได้ใบรับจดแจ้งแล้ว พระราชบัญญัติกำหนดให้ ผู้จดแจ้ง ต้องผลิตหรือนำเข้าให้ตรงตามที่จดแจ้ง และปฏิบัติตามหลักเกณฑ์สถานที่ผลิตหรือนำเข้า การรายงานอาการไม่พึงประสงค์ และการเก็บข้อมูล ถ้าไม่ทำตาม ผู้รับจดแจ้งสั่งระงับหรือแก้ไขได้ และอาจเพิกถอนใบรับจดแจ้ง หน้าที่เหล่านี้อยู่กับผู้จดแจ้งตลอดอายุใบ ไม่ได้ย้ายไปอยู่กับผู้ที่ยื่นเอกสารแทน

ผู้รับจดแจ้งเครื่องสำอางทำอะไรให้ได้บ้าง

งานที่ผู้รับจดแจ้งเครื่องสำอางมักทำให้ เป็นงานเตรียมและยื่นตามขั้นตอนที่ อย. กำหนด

• ตรวจว่าสินค้าเป็นเครื่องสำอางจริง ตามผังตัดสิน 5 ข้อของหลักเกณฑ์การพิจารณาการจดแจ้ง
• ตรวจสูตร กับบัญชีสารห้ามใช้ สารควบคุม สารกันเสีย สารกันแดด และสี และตรวจชื่อสารตามระบบ INCI
• ตรวจชื่อสินค้า กับแนวทางคำห้ามใช้เป็นชื่อเครื่องสำอาง ดู ตั้งชื่อเครื่องสำอาง คำไหนห้ามใช้
• เตรียมเอกสาร ตามบัญชีแนบท้ายประกาศเรื่องการจดแจ้ง และตามคู่มือสำหรับประชาชนของ อย.
• ยื่นในระบบ e-Submission ภายใต้หนังสือมอบอำนาจ ติดตามสถานะ และตอบคำถามจากเจ้าหน้าที่
• งานหลังได้เลข เช่น ต่ออายุตามแบบ จ.ค.2 แก้ไขรายการตามแบบ จ.ค.4 หรือขอใบรับจดแจ้งภาษาอังกฤษ

ขอบเขตจริงต่างกันไปตามข้อตกลง บางรายดูเฉพาะการยื่น บางรายรวมการตรวจฉลากหรือการเตรียมสถานที่ด้วย จึงควรเขียนขอบเขตให้ชัดตั้งแต่ต้น

เอกสาร อย. เองก็ยอมรับบทบาทผู้ยื่นแทน คู่มือการขอจดแจ้งเครื่องสำอางระบุให้แนบหนังสือมอบอำนาจในกรณียื่นด้วยตนเองที่ศูนย์บริการ และแผนภาพกระบวนงานด้านเครื่องสำอางของ อย. ระบุงานลงรับหนังสือมอบอำนาจและเปิดสิทธิ์เข้าระบบไว้เป็นกระบวนงานหนึ่ง

สิ่งที่ยังเป็นหน้าที่ของเจ้าของแบรนด์

แม้จะจ้างผู้รับจดดูแลการยื่น หน้าที่ต่อไปนี้ยังอยู่กับผู้จดแจ้ง ตามประกาศหลักเกณฑ์การผลิตหรือนำเข้าเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561

• สถานที่ สถานที่ผลิตต้องมีห้องแยกอย่างน้อย 2 ห้อง แยกจากที่พักอาศัย และมีป้ายถาวร สถานที่นำเข้าและสถานที่เก็บต้องแยกจากที่พักอาศัยและมีป้าย
• การผลิต ผู้ผลิตต้องมีสูตรแม่บทที่ตรงกับที่จดแจ้ง บันทึกการผลิตทุกครั้ง และมีระบบจัดการข้อร้องเรียน รายงานอาการไม่พึงประสงค์ และเรียกคืนสินค้า
• การนำเข้า ผู้นำเข้าต้องนำเข้าจากโรงงานที่ได้มาตรฐาน เช่น ISO 22716 หรือ ASEAN Cosmetic GMP มีหนังสือมอบสิทธิ์จากเจ้าของสินค้า เก็บใบขนสินค้า และเก็บใบรับรองผลวิเคราะห์ในแฟ้มข้อมูลผลิตภัณฑ์
• การเรียกเก็บคืน ประกาศเรื่องการเรียกเก็บคืน การทำลาย และการส่งมอบเครื่องสำอาง พ.ศ. 2563 ใช้กับผู้ผลิต ผู้นำเข้า ผู้จดแจ้ง ผู้ขาย และผู้ครอบครองเพื่อขาย และกำหนดให้ผู้ประกอบการเหล่านี้รับผิดชอบค่าใช้จ่ายในการเรียกเก็บคืนและทำลาย

ฉลากและข้อความขายก็เป็นความรับผิดชอบของเจ้าของสินค้าเช่นกัน ฉลากต้องตรงกับที่จดแจ้ง และไม่ทำให้เข้าใจผิด

หนังสือมอบอำนาจ: ผู้รับจดทำงานแทนได้แค่ไหน

ผู้รับจดทำงานในนามเจ้าของได้เพราะ หนังสือมอบอำนาจ หนังสือมอบอำนาจแบบ F-CH2-13 ของ อย. ใช้มอบอำนาจให้ผู้อื่นยื่นขอผลิตหรือนำเข้าเกี่ยวกับเครื่องสำอาง แก้ไขหรือตัดทอนเอกสาร และรับทราบคำสั่งของทางราชการ แบบฟอร์มต้องมีผู้มอบอำนาจ ผู้รับมอบอำนาจ และพยาน 2 คน ระบุช่วงวันที่มอบอำนาจ และมีช่องประทับตราสำคัญของบริษัท (ถ้ามี)

คู่มือสำหรับประชาชนเรื่องการขอประทับตรารับรองหนังสือมอบอำนาจเครื่องสำอาง ระบุว่าหนังสือที่ประทับตราแล้วเป็นหลักฐานกำหนดสิทธิ์เข้าระบบเครื่องสำอาง และมีอายุ 1 ปี ส่วนคู่มือผู้ประกอบการระบบ e-Submission อธิบายว่าบัญชีผู้ใช้แยกจากสิทธิ์มอบอำนาจ แปลว่าการให้ผู้รับจดเข้าระบบ คือการเปิดสิทธิ์ให้บัญชีของผู้รับมอบอำนาจทำงานในนามบริษัทของเรา

สิ่งที่ควรตรวจในหนังสือมอบอำนาจ

• ชื่อผู้รับมอบอำนาจเป็นบุคคลที่ทำงานจริง
• ช่วงวันที่มอบอำนาจสอดคล้องกับงานที่จ้าง
• เรื่องที่มอบตรงกับขอบเขตงาน
• เมื่องานจบหรือเปลี่ยนผู้รับจด ควรแจ้งยกเลิกสิทธิ์ให้เรียบร้อย

อย จดแจ้งเครื่องสำอาง แล้วเลขอยู่ในชื่อใคร

คำถามสำคัญที่สุดก่อนจ้าง คือหลังจาก อย จดแจ้งเครื่องสำอาง ให้แล้ว ใบรับจดแจ้งจะออกในชื่อใคร คำตอบขึ้นกับว่าใครผลิตหรือใครนำเข้า ไม่ใช่ใครยื่น

สองแถวล่างเป็นจุดที่แบรนด์ต่างประเทศควรรู้ เพราะคุณสมบัติผู้ยื่นทำให้แบรนด์ต่างประเทศจดแจ้งเองไม่ได้ ต้องมีผู้นำเข้าในไทยเป็นผู้จดแจ้ง ถ้าบริษัทที่ให้บริการรับจดเป็นผู้นำเข้าด้วย ใบรับจดแจ้งจะออกในชื่อบริษัทนั้น อ่านเรื่องหนังสืออนุญาตได้ที่ หนังสือแต่งตั้งตัวแทน และกรณีจ้างโรงงานที่ จ้างโรงงานผลิตครีมสร้างแบรนด์ เลขจดแจ้งเป็นของใคร

คำถามที่ควรถามก่อนจ้าง

คำถามต่อไปนี้ช่วยให้เทียบข้อเสนอได้บนพื้นฐานเดียวกัน โดยไม่ต้องตัดสินจากราคาอย่างเดียว

1. ใบรับจดแจ้งจะออกในชื่อใคร ตรงกับรูปแบบธุรกิจของเราหรือไม่
2. ขอบเขตงานครอบคลุมอะไร ตรวจประเภทสินค้า ตรวจสูตร ตรวจชื่อ ตรวจฉลาก เตรียมสถานที่ หรือเฉพาะการยื่น
3. ใครเป็นผู้รับมอบอำนาจ และหนังสือมอบอำนาจมีช่วงวันที่เท่าไร
4. ถ้าสินค้าเป็นกรณีพิเศษ เช่น ต้องส่งฉลากประกอบการพิจารณา หรือไม่เป็นไปตามหลักเกณฑ์ จะดำเนินการอย่างไร
5. ถ้าระบบไม่รับจดแจ้ง เพราะชื่อหรือสูตร ใครเป็นคนแก้และยื่นใหม่
6. เอกสารที่ส่งให้ จะได้คืนในรูปแบบใด และใครเก็บแฟ้มข้อมูลผลิตภัณฑ์
7. งานหลังได้เลข เช่น แจ้งเตือนต่ออายุ แก้ไขรายการ รวมอยู่ในข้อตกลงหรือไม่

ค่าใช้จ่ายและระยะเวลาควรระบุไว้ในใบเสนอราคาเป็นลายลักษณ์อักษร เพราะขึ้นกับจำนวนสูตรและความพร้อมของเอกสารแต่ละราย

จดทะเบียน อย เครื่องสำอาง เองหรือจ้าง: ดูจากอะไร

การจดทะเบียน อย เครื่องสำอาง (ซึ่งในทางกฎหมายคือการจดแจ้ง) ทำเองได้ ระบบ e-Submission เปิดให้ผู้ประกอบการยื่นเอง และประกาศ อย. เรื่องการยื่นคำขอทางอิเล็กทรอนิกส์ให้ข้อมูลที่ยื่นผ่านระบบมีผลเท่ากับเอกสารที่ลงลายมือชื่อ ขั้นตอนทีละหน้าจออยู่ที่ จดแจ้งเครื่องสำอางออนไลน์ด้วยตัวเอง

สิ่งที่มักใช้ตัดสินว่าจะทำเองหรือจ้าง

• จำนวนสินค้าและความถี่ ถ้ามีหลายสูตรหรือออกสินค้าบ่อย การมีคนในทีมที่เข้าใจระบบจะคุ้มกว่าในระยะยาว
• ความซับซ้อนของสินค้า สินค้าที่คาบเกี่ยวกับยา เครื่องมือแพทย์ หรือมีสารควบคุม ต้องใช้ความรู้เรื่องหลักเกณฑ์มากกว่าการกรอกแบบ
• ความพร้อมของสถานที่ ถ้ายังไม่มีสถานที่ที่ผ่านเกณฑ์ งานใหญ่จะอยู่ที่สถานที่ ไม่ใช่การยื่น
• เวลาของทีม การเตรียมเอกสาร ตรวจสูตร และตอบคำถามเจ้าหน้าที่ใช้เวลาของคนในทีม

เครื่องมือฟรีช่วยตรวจเบื้องต้นได้ก่อนตัดสินใจ เช่น เช็กประเภทสินค้า และ เช็กสูตร

เมื่องานจบ: เอกสารและสิทธิ์ที่ควรอยู่กับเจ้าของ

ไม่ว่าจะจ้างใคร เมื่องานจบ เจ้าของแบรนด์ควรมีสิ่งต่อไปนี้อยู่ในมือ

• ใบรับจดแจ้งที่พิมพ์จากระบบ และเลขที่ใบรับจดแจ้งของทุกสินค้า
• สำเนาคำขอ จ.ค.1 สูตรที่ยื่น และไฟล์เอกสารแนบทั้งหมด
• วันที่ออกใบและวันสิ้นอายุ ใบรับจดแจ้งมีอายุ 3 ปี ยื่นต่ออายุภายใน 180 วันก่อนสิ้นอายุ
• รายชื่อผู้ที่มีสิทธิ์เข้าระบบในนามบริษัท และวันสิ้นสุดของหนังสือมอบอำนาจ
• แฟ้มข้อมูลผลิตภัณฑ์ที่ต้องเก็บไว้ให้ตรวจ

ถ้าต้องการให้ทีมที่ปรึกษาช่วยตั้งแต่ตรวจสูตรจนยื่นในชื่อของคุณ ดูรายละเอียดได้ที่ บริการขึ้นทะเบียนและจดแจ้ง ซึ่งจะแจ้งขอบเขต ค่าใช้จ่าย และระยะเวลาไว้ในใบเสนอราคา

แหล่งอ้างอิง

1. (1) พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
2. 4.1 ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การจดแจ้ง การออกใบรับจดแจ้ง การต่ออายุใบรับจดแจ้ง การแก้ไขรายการใบรับจดแจ้ง และการออกใบแทนใบรับจดแจ้งเครื่องสำอาง ลงวันที่ 22 สิงหาคม 2561 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
3. หลักเกณฑ์การพิจารณาการจดแจ้งเครื่องสำอาง (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
4. 6.1 ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขในการผลิตหรือนำเข้าเครื่องสำอาง พ.ศ. 2561 ลงวันที่ 4 พฤษภาคม 2561 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
5. 20.1 ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การเรียกเก็บคืน การทำลาย และการส่งมอบเครื่องสำอาง พ.ศ. 2563 ลงวันที่ 27 พฤศจิกายน 2563 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
6. 2.6 หนังสือมอบอำนาจ F-CH2-13 (Update 1/11/2567) หนังสือให้ความยินยอมเก็บรวบรวม ใช้ เปิดเผยข้อมูลส่วนบุคคล · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
7. 4.1 ก ารขอประทับตรารับรองหนังสือมอบอำนาจเครื่องสำอาง (Update 26/04/67) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
8. คู่มือผู้ประกอบการระบบeSubmissionเครื่องสำอางของ อย. จัดทำโดยผู้พัฒนาระบบ รุ่นD001 ครอบคลุมจัดการสถานที่ ผู้ผลิตต่างประเทศ สิทธิอ้างอิง … · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
9. 4.2 การขอจดแจ้งเครื่องสำอาง (Update 28/03/68) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
10. กระบวนงานที่ให้บริการด้านเครื่องสำอางในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
11. 4.3 ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการยื่นคำขอในกระบวนการพิจารณาอนุญาตและการส่งบัญชีหรือรายงาน เกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพด้วยวิธีการทางอิเล็กทรอนิกส์ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง

เจ้าของแบรนด์จดแจ้งเครื่องสำอาง ทำอย่างไร: ขั้นตอนครบตั้งแต่เตรียมสูตรจนได้เลขจดแจ้งจดแจ้งเครื่องสำอางทีละขั้น ตรวจว่าเป็นเครื่องสำอางจริง ตรวจสูตร คุณสมบัติผู้ยื่น สถานที่ เอกสาร ยื่น จ.ค.1 ทำฉลาก จนถึงการต่ออายุอ่าน 11 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569เจ้าของแบรนด์จดแจ้งเครื่องสำอางออนไลน์ด้วยตัวเอง: ระบบ e-submission ทีละขั้นจดแจ้งเครื่องสำอางออนไลน์ผ่านระบบ e-Submission ทีละขั้น ตั้งแต่ยืนยันตัวตน เปิดสิทธิ์ แจ้งสถานที่ กรอก จ.ค.1 ชำระเงิน จนได้เลขที่ใบรับจดแจ้งอ่าน 11 นาที · อัปเดต 10 พ.ย. 2569เจ้าของแบรนด์ตั้งชื่อเครื่องสำอาง คำไหนห้ามใช้ (พร้อมตัวอย่าง)ตั้งชื่อเครื่องสำอางให้จดแจ้งผ่าน: คำห้ามใช้ 5 ประเภทตามแนวทาง อย. ปี 2568 ตัวอย่างคำจริงจากตาราง คำที่ใช้ได้เฉพาะบางสินค้า และทางออกเมื่อระบบไม่รับจดแจ้งอ่าน 10 นาที · อัปเดต 10 พ.ย. 2569