เจ้าของแบรนด์

น้ำมันหอมระเหย ขายในไทยต้องขอ อย. แบบไหน: เครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์สมุนไพร หรือวัตถุอันตราย

อ่าน 12 นาที · อัปเดต 3 พ.ย. 2569

น้ำมันหอมระเหย คือ อะไรในมุมกฎหมาย อย.

น้ำมันหอมระเหยขวดเดียวกันอาจเป็นเครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์สมุนไพร วัตถุอันตราย หรือสินค้าที่ไม่อยู่ในความดูแลของ อย. เลยก็ได้ กฎหมายไทยไม่ได้มีหมวด "น้ำมันหอมระเหย" แยกไว้ต่างหาก แต่ดูว่าสินค้านั้นใช้กับอะไร ใช้อย่างไร และฉลากหรือโฆษณาอ้างว่าทำอะไร แล้วจึงจัดเข้ากฎหมายฉบับที่ตรงกัน

ในทางเทคนิค น้ำมันหอมระเหย คือ ของเหลวที่มีกลิ่นซึ่งได้จากพืช โดยวิธีที่พบบ่อยคือการกลั่นด้วยไอน้ำหรือน้ำ การบีบหรือหีบเปลือกผลไม้ตระกูลส้ม และการสกัดด้วยตัวทำละลายจนได้สารที่เรียกว่า Absolute วิธีเตรียมเหล่านี้ปรากฏในเอกสารข้อกำหนดผลิตภัณฑ์สมุนไพรเรื่องน้ำมันหอมระเหยอโรมาเธอราพีของกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร ส่วนในมุมเคมี น้ำมันหนึ่งชนิดประกอบด้วยสารให้กลิ่นหลายสิบตัว เช่น ลินาลูล ลิโมนีน หรือซิทรัล ซึ่งบางตัวมีกฎเฉพาะในบางประเทศ

บทความนี้เขียนสำหรับเจ้าของแบรนด์ โรงงานรับจ้างผลิต ผู้นำเข้า และผู้ค้าส่งน้ำมันหอมระเหยหรือสินค้าอโรมา เราแยกให้เห็นว่าข้อใดเป็นข้อเท็จจริงจากประกาศหรือแนวทางของ อย. และข้อใดเป็นการตีความของทีมที่ปรึกษา ถ้าสินค้าอยู่ตรงเส้นแบ่ง ควรยืนยันกับ อย. ก่อนผลิตหรือนำเข้า

ตัวตัดสินประเภท: ใช้กับอะไร ใช้อย่างไร และอ้างอะไร

เอกสารหลักที่ใช้แยกประเภทคือ หลักเกณฑ์การพิจารณาการจดแจ้งเครื่องสำอาง (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564) ของ อย. ซึ่งใช้นิยามเครื่องสำอางตามมาตรา 4 ของพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 คือ ของที่ใช้กับส่วนภายนอกของร่างกาย เพื่อความสะอาด ความสวยงาม ระงับกลิ่นกาย หรือดูแลให้อยู่ในสภาพดี หลักเกณฑ์นี้มีผังตัดสิน 5 ข้อ ถ้าตกข้อใดข้อหนึ่งจะไม่เป็นเครื่องสำอาง

1. สูตรไม่มีสารห้ามใช้ และใช้สารควบคุมในปริมาณตามกฎหมาย
2. ใช้กับส่วนภายนอกของร่างกาย หรือฟันและช่องปาก
3. มีวัตถุประสงค์หลักตามนิยามเครื่องสำอาง
4. ไม่แสดงจุดมุ่งหมายเพื่อบำบัดหรือป้องกันโรค
5. ไม่มีผลถาวรต่อการทำงานของร่างกายผ่านฤทธิ์ทางเภสัชวิทยา ระบบภูมิคุ้มกัน หรือเมตาบอลิซึม

ข้อเท็จจริง: หลักเกณฑ์ฉบับเดียวกันยกตัวอย่างไว้ตรง ๆ ว่า ผลิตภัณฑ์ประเภทน้ำมันหอมระเหย (AROMATHERAPY) ที่ใช้กลิ่นเพื่อการบำบัด ระบุสรรพคุณบรรเทาอาการ หรือใช้สูดดมเพื่อผ่อนคลาย ไม่ใช่เครื่องสำอาง และสเปรย์ปรับอากาศ สเปรย์ฉีดเสื้อผ้า สเปรย์ฉีดรองเท้า ก็ไม่ใช่เครื่องสำอางเช่นกัน หลักเกณฑ์ระบุต่อว่า ของที่อ้างบำบัดหรือเปลี่ยนการทำงานของร่างกายจะเข้าข่ายยาหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร ของที่ทาผิวเพื่อไล่แมลงเป็นวัตถุอันตราย และของที่ไม่อยู่ในความดูแลของ อย. เช่น น้ำหอมปรับอากาศ อยู่กับสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)

สรุปง่าย ๆ คือ ก่อนเลือกว่าจะยื่นเรื่องกับหน่วยไหน ให้ตอบ 3 คำถามให้ได้ก่อน คือ สินค้าใช้กับผิวหรือใช้ในห้อง ใช้ทาหรือสูดดม และฉลาก ชื่อสินค้า หรือโฆษณาพูดถึงผลต่อร่างกายหรือไม่ ถ้ายังตอบไม่ได้ ลองใช้ เครื่องมือเช็กประเภทสินค้า ก่อน

น้ำหอม อย. และน้ำมันนวดตัวที่เป็นเครื่องสำอาง

สินค้าที่ใช้กับผิวเพื่อความหอม ความสะอาด หรือดูแลผิว โดยไม่อ้างผลต่อร่างกาย เช่น น้ำหอมฉีดตัว โลชั่นที่ผสมน้ำมันหอมระเหย น้ำมันนวดตัวที่ขายเพื่อความหอมและบำรุงผิว สบู่ หรือเกลืออาบน้ำ มีแนวโน้มเป็นเครื่องสำอาง ที่คนค้นว่า "น้ำหอม อย." ส่วนใหญ่จึงหมายถึงการจดแจ้งเครื่องสำอาง ไม่ใช่การขึ้นทะเบียนแบบยา

ตามพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 ผู้ผลิตเพื่อขาย ผู้นำเข้าเพื่อขาย และผู้รับจ้างผลิต ต้องจดแจ้งก่อน และผลิตหรือนำเข้าได้เมื่อได้ใบรับจดแจ้งแล้ว ผู้ยื่นต้องเป็นบุคคลหรือนิติบุคคลในไทยที่มีสถานที่ผลิตหรือนำเข้าตามเกณฑ์ ขั้นตอนทั้งหมดอธิบายไว้ในบทความจดแจ้งเครื่องสำอาง

สิ่งที่ต้องระวังเป็นพิเศษสำหรับน้ำหอมและน้ำมันนวด

• ชื่อสินค้า: แนวทางคำที่ห้ามใช้เป็นชื่อเครื่องสำอาง (ฉบับปรับปรุง 22 ส.ค. 2568) ห้ามคำว่า ยา ยาดม ยานวด ยาหม่อง หม่อง และลูกประคบ รวมถึงคำอย่าง SENSORIAL THERAPY และ SENSORY THERAPY ส่วนหลักเกณฑ์การจดแจ้งยกตัวอย่างคำที่สื่อเกินเครื่องสำอาง เช่น CURE, MED และ THERAPY
• ข้อความบนฉลาก: ถ้าเขียนว่าช่วยให้นอนหลับ คลายเครียด หรือบรรเทาอาการ สินค้าจะหลุดจากความเป็นเครื่องสำอางทันที แม้สูตรจะเหมือนเดิมทุกอย่าง
• สูตร: ต้องผ่านบัญชีสารห้ามใช้และบัญชีวัตถุที่อาจใช้ ซึ่งมีสารให้กลิ่นบางตัวอยู่ด้วย (ดูหัวข้อสารห้ามใช้ด้านล่าง)
• ฉลาก: ต้องครบตามประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 ดูรายการทั้งหมดได้ที่บทความฉลากเครื่องสำอาง

อโรมา อย. แบบสูดดม ยาดม และลูกประคบ: เส้นทางผลิตภัณฑ์สมุนไพร

เมื่อสินค้าอโรมาใช้สูดดม หรืออ้างผลต่อร่างกาย หลักเกณฑ์การจดแจ้งเครื่องสำอางบอกชัดว่าไม่ใช่เครื่องสำอาง และของที่อ้างบำบัดหรือบรรเทาอาการจะเข้าข่ายยาหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร ผลิตภัณฑ์สมุนไพรอยู่ใต้พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 ซึ่งมีการอนุญาต 3 ระดับ คือ ใบอนุญาตผลิต นำเข้า หรือขาย ใบสำคัญการขึ้นทะเบียนตำรับ และใบรับแจ้งรายละเอียดหรือใบรับจดแจ้ง โดยรัฐมนตรีออกประกาศกำหนดว่าผลิตภัณฑ์ใดต้องใช้แบบใด

นิยามผลิตภัณฑ์สมุนไพรใน พ.ร.บ. ไม่รวมสิ่งที่เป็นเครื่องสำอาง อาหาร หรือวัตถุอันตราย ดังนั้นน้ำมันชนิดเดียวกันจะอยู่ได้เพียงหมวดเดียวตามวิธีใช้และข้อความที่ใช้ขาย

สิ่งที่พบในเอกสารของกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร

• มอโนกราฟน้ำมันหอมระเหยอโรมาเธอราพี: กำหนดรายชื่อน้ำมันที่ใช้ได้ 49 ลำดับ พร้อมชื่อวิทยาศาสตร์และส่วนที่ใช้ รูปแบบที่ระบุคือผลิตภัณฑ์ใช้ภายนอกชนิดเจือจาง และชนิดไม่เจือจางในขวดหลอดหยด สำหรับทานวด อาบน้ำ ประคบ และสูดดม ใช้ในผู้ใหญ่อายุ 18 ปีขึ้นไป มีตารางความเข้มข้นของแต่ละชนิด และกำหนดข้อความกล่าวอ้างที่ใช้ได้ไว้อย่างจำกัด ไม่ได้เปิดให้เขียนสรรพคุณเอง
• ยาดม: แนวทางเตรียมเอกสารยาพัฒนาจากสมุนไพรชนิดใช้ภายนอกมีหมวดยาดมโดยเฉพาะ พร้อมรายการตัวยาและช่วงความเข้มข้น
• ลูกประคบ แช่เท้า อบตัว: ประกาศ อย. พ.ศ. 2569 (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา 31 ส.ค. 2569) กำหนดหลักเกณฑ์สำหรับ 3 ประเภทนี้ที่ได้รับยกเว้นไม่ต้องขอใบสำคัญทะเบียนตำรับ ใบรับแจ้งรายละเอียด หรือใบรับจดแจ้ง โดยฉลากต้องมี 9 รายการ และส่วนฉลากของประกาศกำหนดข้อความระวัง "ระวังในผู้ที่แพ้น้ำมันหอมระเหย"

การตีความของเรา: เอกสารมอโนกราฟไม่ได้ระบุหน่วยงานผู้ออก วันที่ และไม่ได้บอกว่าใช้ประกอบคำขอประเภทใด และเรายังไม่พบประกาศที่นิยามคำว่าอโรมาเธอราพีไว้โดยตรง สินค้าอโรมาสูดดมจึงควรยืนยันกับ อย. ว่าต้องขึ้นทะเบียน แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้ง ก่อนวางแผนผลิต

ลาเวนเดอร์ อย. ต้องขอแบบไหน: น้ำมันชนิดเดียว ได้หลายเส้นทาง

คนที่ค้นว่า "ลาเวนเดอร์ อย." มักมีน้ำมันลาเวนเดอร์อยู่แล้ว และอยากรู้ว่าจะขายได้อย่างไร คำตอบขึ้นกับรูปแบบสินค้า ไม่ได้ขึ้นกับชนิดน้ำมัน ลองดูตัวอย่างสมมุติ 4 แบบที่ใช้น้ำมันลาเวนเดอร์ตัวเดียวกัน

1. โลชั่นทาผิวกลิ่นลาเวนเดอร์ ฉลากเขียนเพียงว่าให้ความชุ่มชื้นและกลิ่นหอม มีแนวโน้มเป็นเครื่องสำอาง ต้องจดแจ้งเครื่องสำอาง
2. น้ำมันลาเวนเดอร์ในขวดหลอดหยด สำหรับหยดผ้าแล้วสูดดม หลักเกณฑ์เครื่องสำอางระบุว่าน้ำมันที่ใช้สูดดมเพื่อผ่อนคลายไม่ใช่เครื่องสำอาง และลาเวนเดอร์อยู่ในรายชื่อของมอโนกราฟน้ำมันหอมระเหยอโรมาเธอราพีของกองผลิตภัณฑ์สมุนไพร จึงมีแนวโน้มเข้าเส้นทางผลิตภัณฑ์สมุนไพร
3. สเปรย์ลาเวนเดอร์ฉีดห้องหรือฉีดหมอน สเปรย์ปรับอากาศและสเปรย์ฉีดผ้าไม่ใช่เครื่องสำอาง น้ำหอมปรับอากาศอยู่ในความดูแลของ สคบ.
4. สเปรย์ลาเวนเดอร์ทาผิวที่เขียนว่ากันยุง หลักเกณฑ์เครื่องสำอางระบุว่าของที่ทาผิวไล่แมลงเป็นวัตถุอันตราย

ตัวอย่างนี้แสดงว่าคำถาม "น้ำมันชนิดนี้ต้องขอ อย. แบบไหน" ตอบไม่ได้จากชื่อน้ำมันเพียงอย่างเดียว ต้องดูทั้งรูปแบบ วิธีใช้ และข้อความที่พิมพ์บนกล่อง ถ้าจะขายหลายรูปแบบ ก็อาจต้องดูแลหลายกฎหมายพร้อมกัน

สเปรย์ปรับอากาศ ก้านไม้หอม และน้ำมันสำหรับเครื่องพ่นในห้อง

ข้อเท็จจริง: หลักเกณฑ์การจดแจ้งเครื่องสำอางระบุว่าสเปรย์ปรับอากาศ สเปรย์ฉีดเสื้อผ้า และสเปรย์ฉีดรองเท้า ไม่ใช่เครื่องสำอาง เพราะไม่ได้ใช้กับร่างกายโดยตรง และระบุว่าน้ำหอมปรับอากาศอยู่ในความดูแลของ สคบ.

การตีความของเรา: น้ำมันหอมสำหรับเครื่องพ่นไอน้ำในห้อง ก้านไม้หอม หรือเทียนหอม ที่ขายเพื่อให้ห้องมีกลิ่นหอม ไม่ใช้กับผิว และไม่อ้างผลต่อร่างกาย มีแนวโน้มอยู่นอกขอบเขตเครื่องสำอาง และน่าจะใช้กติกาฉลากสินค้าทั่วไปของ สคบ. แต่ถ้าฉลากเริ่มเขียนว่าช่วยให้หลับ ลดความเครียด หรือช่วยเรื่องทางเดินหายใจ สินค้าจะขยับไปใกล้เส้นทางยาหรือผลิตภัณฑ์สมุนไพร และถ้าเขียนว่าไล่ยุง ก็ต้องดูกฎหมายวัตถุอันตราย

จุดที่ผู้ประกอบการพลาดบ่อยคือ ทำขวดเดียวแต่เขียนวิธีใช้ไว้ทั้ง "หยดใส่เครื่องพ่น" และ "ผสมน้ำมันนวดตัว" ทำให้สินค้าเดียวเข้าสองหมวดพร้อมกัน ทางที่ปลอดภัยกว่าคือแยกสินค้าให้ชัด หรือเลือกวิธีใช้ที่ตรงกับการอนุญาตที่ได้รับ

น้ำมันหอมระเหย อันตราย ไหมในมุมกฎหมาย: สารห้ามใช้ ไล่แมลง และ Piperonal

คำว่า "น้ำมันหอมระเหย อันตราย" ในมุมกฎหมายมี 3 เรื่องที่ผู้ขายต้องรู้ คือ สารให้กลิ่นที่ห้ามหรือจำกัดในเครื่องสำอางและผลิตภัณฑ์สมุนไพร สินค้าที่กลายเป็นวัตถุอันตรายเพราะอ้างไล่แมลง และสาร Piperonal ที่ผูกกับกฎหมายยาเสพติด

สารห้ามใช้และสารที่มีเงื่อนไข

บัญชีวัตถุที่ห้ามใช้ในเครื่องสำอางของไทยมีสารให้กลิ่นหลายตัว เช่น HICC, Atranol, Chloroatranol, Musk ambrette และ Lilial ส่วน Methyleugenol ใช้ได้เฉพาะปริมาณที่มีตามธรรมชาติในสารสกัดหอมภายในเพดานที่กำหนด เอกสารรายการสารก่อภูมิแพ้ของ อย. (ปรับปรุง 21 ก.พ. 2569) ซึ่งเทียบบัญชีของสหภาพยุโรปกับสถานะในกฎหมายไทย จัด 9 รายการไว้ในกลุ่มที่เข้าข่ายวัตถุห้ามใช้ในเครื่องสำอาง เช่น Lilial, Lyral, สารสกัด Lippia citrodora (เลมอนเวอร์บีนา) และ Myroxylon pereirae (บาล์มเปรู) สำหรับเวชสำอางสมุนไพร บัญชีวัตถุห้ามใช้มีน้ำมันหอมระเหยบางชนิด เช่น น้ำมันจากใบเลมอนเวอร์บีนา และ savin oil

อ้างไล่แมลงเมื่อไหร่ ต้องดูกฎหมายวัตถุอันตราย

แนวทางการวินิจฉัยสารเคมีหรือผลิตภัณฑ์ของกองควบคุมเครื่องสำอางและวัตถุอันตรายจัดสารเคมีที่ใช้ผลิตน้ำหอมหรือสารแต่งกลิ่น ซึ่งไม่มีสรรพคุณระงับ ป้องกัน ไล่ หรือกำจัดแมลงและสัตว์อื่น ไว้ในกลุ่มที่ไม่เป็นวัตถุอันตรายในความรับผิดชอบของ อย. แต่เมื่อมีสรรพคุณไล่หรือกำจัดแมลง สถานะจะเปลี่ยน เช่น d-Limonene อยู่ในบัญชีรายชื่อวัตถุอันตรายที่ต้องส่งผลการวิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญ ในบริบทการใช้เป็นสารออกฤทธิ์ไล่หรือกำจัดแมลง ขณะที่บัญชีกลุ่มผลิตภัณฑ์ควบคุม 4.3 (ปรับปรุง 8 ก.ค. 2568) มีข้อยกเว้นเฉพาะสำหรับผลิตภัณฑ์น้ำมันหอมระเหยหรือสารจากพืชที่ผ่านกระบวนการตามที่กำหนดและไม่มีสารเคมีสังเคราะห์เป็นสารสำคัญ สินค้ากันยุงจากตะไคร้หอมหรือน้ำมันเปลือกส้มจึงต้องตรวจสูตรและข้อความรายกรณี ควรยืนยันกับ อย.

Piperonal (Heliotropin) ในหัวน้ำหอม

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 4 (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568 ทำให้ Piperonal (CAS 120-57-0) เป็นยาเสพติดให้โทษประเภท 4 โดยมีข้อยกเว้นเมื่อใช้เป็นสารแต่งกลิ่นตามเงื่อนไขความเข้มข้น ต่อมาประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การใช้สาร Piperonal ในเครื่องสำอาง พ.ศ. 2569 กำหนดว่าใช้ได้ในเครื่องสำอางทุกประเภท ไม่เกินร้อยละ 1 ในผลิตภัณฑ์พร้อมใช้ วัตถุดิบต้องมี Piperonal ไม่เกินร้อยละ 10 และต้องทำหน้าที่เป็นสารแต่งกลิ่นหรือบำรุงผิวเท่านั้น ถ้าไม่เป็นไปตามนี้จะเป็นวัตถุห้ามใช้ ประกาศนี้ใช้บังคับตั้งแต่ 13 ก.ย. 2568 ผู้ที่ซื้อหัวน้ำหอมสำเร็จรูปจึงควรขอให้ซัพพลายเออร์ยืนยันปริมาณ Piperonal และตรวจ SDS หัวข้อ 3 ทุกครั้ง

ส่วนผสมน้ำมันหอมระเหย บนฉลากเครื่องสำอาง: เขียน Fragrance คำเดียวได้ไหม

ประกาศฉลากเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 กำหนดให้แสดงชื่อสารที่เป็นส่วนผสมทุกชนิดตามตำราที่ อย. กำหนด เรียงจากมากไปน้อย สารที่ต่ำกว่าร้อยละ 1 ไม่ต้องเรียงลำดับ คำถามที่ตามมาคือ ส่วนผสมน้ำมันหอมระเหยหรือหัวน้ำหอมที่มีสารหลายสิบตัว ต้องแยกเขียนทุกตัวหรือไม่

ข้อเท็จจริงจากงานวิจัยของทีมเรา: ไทยและอาเซียนยังไม่บังคับให้แยกแสดงชื่อสารก่อภูมิแพ้จากน้ำหอม (fragrance allergens) บนฉลาก ภาคผนวกเรื่องฉลากของอาเซียนให้เรียกส่วนผสมน้ำหอมรวมว่า perfume, fragrance, aroma หรือ flavor ได้ และในทางปฏิบัติระบบจดแจ้งของ อย. รับคำว่า Perfume, Parfum หรือ Fragrance เป็นชื่อรวมของสารแต่งกลิ่น บัญชีวัตถุที่อาจใช้ของไทยก็ไม่มีเงื่อนไขให้แสดงชื่อสารอย่าง Linalool, Limonene หรือ Citral เมื่อเกินเกณฑ์แบบสหภาพยุโรป

ต่างจากสหภาพยุโรป ซึ่งขยายบัญชีสารก่อภูมิแพ้ที่ต้องแสดงชื่อเป็นราว 80 รายการ และสินค้าที่วางตลาดใหม่ตั้งแต่ 31 ก.ค. 2569 ต้องใช้บัญชีใหม่แล้ว ใครทำสินค้าส่งออกไปยุโรปด้วยจึงมักต้องทำฉลากสองแบบ

ถ้าอยากแสดงชื่อสารก่อภูมิแพ้บนฉลากไทยด้วย

แบรนด์บางรายเลือกแสดงชื่อสารก่อภูมิแพ้ตามแบบยุโรปบนฉลากไทยด้วยความสมัครใจ ก่อนเปลี่ยนฉลากของสินค้าที่จดแจ้งแล้ว ให้ดูคำชี้แจงแนวทางการจดแจ้งเครื่องสำอางกรณีเปลี่ยนสูตรแต่ใช้ชื่อเดิม (ฉบับแก้ไข 29 ต.ค. 2568) ซึ่งยกกรณีเปลี่ยนการแสดงรายการสาร Allergens บนฉลากโดยไม่เปลี่ยนสูตร เป็นตัวอย่างเหตุผลที่ไม่เข้าข่ายช่องทางจดแจ้งชื่อซ้ำพร้อมหนังสือ กรณีนี้ต้องยกเลิกใบรับจดแจ้งเดิมก่อน แล้วจดแจ้งใหม่โดยใช้ชื่อผลิตภัณฑ์เดิมตามขั้นตอนปกติ

เช็กสารให้กลิ่นทีละตัวได้ที่ เครื่องมือค้นสาร อย. ซึ่งตอนนี้แสดงหมายเหตุสารก่อภูมิแพ้ตามบัญชีสหภาพยุโรปและหมายเหตุเรื่องน้ำมันหอมระเหยด้วย และตรวจร่างฉลากได้ที่ เครื่องมือตรวจฉลาก

น้ำมันหอมระเหย เกรดบำบัด เขียนบนฉลากได้ไหม

คำว่า "เกรดบำบัด" หรือ "Therapeutic Grade" พบบ่อยในการขายน้ำมันหอมระเหยออนไลน์ เราไม่พบประกาศของไทยที่นิยามเกรดนี้ไว้ คำนี้จึงเป็นคำทางการตลาด ไม่ใช่ระดับคุณภาพที่กฎหมายรับรอง

ข้อเท็จจริง: หลักเกณฑ์การจดแจ้งเครื่องสำอางระบุว่าชื่อการค้าหรือชื่อเครื่องสำอางต้องไม่ทำให้เข้าใจผิดว่าเป็นยาหรือผลิตภัณฑ์อื่น โดยยกตัวอย่างคำอย่าง CURE, MED และ THERAPY และระบุว่าแม้จดเครื่องหมายการค้าไว้แล้วก็อ้างเป็นข้อยกเว้นไม่ได้ แนวทางคำที่ห้ามใช้เป็นชื่อเครื่องสำอางก็ห้ามคำในกลุ่มที่สื่อการบำบัดและบรรเทาอาการ รวมถึง SENSORIAL THERAPY

การตีความของเรา: ถ้าขายเป็นเครื่องสำอาง คำว่าเกรดบำบัดหรือ Therapeutic Grade บนฉลาก ชื่อสินค้า หรือหน้าร้านออนไลน์ เสี่ยงทั้งถูกปฏิเสธการจดแจ้งและทำให้สินค้าถูกมองว่าเป็นผลิตภัณฑ์อื่น ถ้าขายเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร ข้อความกล่าวอ้างต้องอยู่ในกรอบที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น ทางที่ปลอดภัยกว่าคือบอกข้อมูลที่ตรวจสอบได้ เช่น ชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนของพืช วิธีกลั่น ประเทศแหล่งผลิต และเลขล็อตที่ผูกกับใบวิเคราะห์ (COA)

โรงงานน้ำมันหอมระเหย ผู้นำเข้า และน้ำมันหอมระเหย ขายส่ง

โรงงานรับจ้างผลิตและเจ้าของแบรนด์

โรงงานน้ำมันหอมระเหยที่รับผลิตสินค้าสำเร็จรูปต้องรู้ก่อนว่าสินค้าแต่ละตัวอยู่หมวดไหน เพราะสถานที่ผลิตเครื่องสำอางกับสถานที่ผลิตผลิตภัณฑ์สมุนไพรใช้เกณฑ์คนละชุด พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพรกำหนดให้มีใบอนุญาตผลิตหรือนำเข้าก่อน ส่วนเครื่องสำอาง ทั้งผู้ว่าจ้างและผู้รับจ้างผลิตมีหน้าที่ตามกฎหมาย และการจดแจ้งต้องแนบสัญญาว่าจ้าง อ่านเรื่องความเป็นเจ้าของเลขจดแจ้งเมื่อจ้างผลิตได้ที่บทความจ้างโรงงานผลิตครีม

ผู้นำเข้า

แบรนด์ต่างประเทศจดแจ้งเครื่องสำอางเองโดยตรงไม่ได้ ต้องมีผู้นำเข้าในไทยเป็นผู้ยื่น ผู้นำเข้าน้ำมันหอมระเหยจึงควรแยกตั้งแต่ใบสั่งซื้อว่า ล็อตไหนนำเข้าเป็นเครื่องสำอางสำเร็จรูป ล็อตไหนเป็นผลิตภัณฑ์สมุนไพร และล็อตไหนเป็นวัตถุดิบ ดูขั้นตอนนำเข้าเครื่องสำอางได้ที่บทความนำเข้าเครื่องสำอาง

ขายส่งเป็นวัตถุดิบ

การตีความของเรา: น้ำมันหอมระเหยขายส่งในถังหรือแกลลอนให้โรงงานนำไปผลิตต่อ ยังไม่ใช่สินค้าที่วางขายให้ผู้บริโภคใช้ จึงมักไม่ได้จดแจ้งในตัววัตถุดิบเอง แต่ภาระไปตกที่ผู้ผลิตสินค้าสำเร็จรูป ซึ่งต้องพิสูจน์ได้ว่าสูตรผ่านบัญชีสาร ถ้าแบ่งบรรจุขวดเล็กพร้อมวิธีใช้กับผิวหรือสูดดม สินค้านั้นจะกลายเป็นสินค้าสำเร็จรูปที่ต้องเข้าหมวดใดหมวดหนึ่งทันที ควรยืนยันกับ อย. ถ้าไม่แน่ใจว่าขวดที่ขายอยู่ในสถานะใด

เอกสารที่ควรขอจากผู้ขายส่งทุกล็อต

• ใบวิเคราะห์ (COA) ที่ระบุชื่อวิทยาศาสตร์ ส่วนของพืช และวิธีผลิต
• SDS ที่ระบุองค์ประกอบในหัวข้อ 3 โดยเฉพาะหัวน้ำหอมที่อาจมี Piperonal
• ผลวิเคราะห์ GC-MS ที่แสดงร้อยละของสารสำคัญและสารก่อภูมิแพ้ ถ้าจะส่งออกไปตลาดที่บังคับแสดงชื่อ
• ใบรับรองตามมาตรฐาน IFRA ถ้าลูกค้าปลายทางกำหนดไว้ในสัญญา

เช็กลิสต์ก่อนวางขายน้ำมันหอมระเหยในไทย

ก่อนผลิต นำเข้า หรือวางขายสินค้าที่มีน้ำมันหอมระเหย ให้ไล่ตามลำดับนี้

1. เขียนวิธีใช้ให้ชัดว่าใช้กับผิว ใช้สูดดม หรือใช้ในห้อง
2. อ่านทุกข้อความบนฉลาก กล่อง ชื่อสินค้า และหน้าร้านออนไลน์ แล้วตัดคำที่สื่อผลต่อร่างกายถ้าตั้งใจขายเป็นเครื่องสำอาง
3. เลือกหมวดกฎหมาย: เครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์สมุนไพร วัตถุอันตราย หรือสินค้าทั่วไปของ สคบ.
4. ตรวจสูตรกับบัญชีสารห้ามใช้และบัญชีวัตถุที่อาจใช้ รวมถึง Piperonal ในหัวน้ำหอม
5. เตรียมเอกสารวัตถุดิบ ได้แก่ COA, SDS และผล GC-MS ของทุกล็อต
6. ทำฉลากให้ครบตามกฎหมายของหมวดนั้น และตรวจคำเตือนที่ต้องมี
7. ถ้าอยู่ตรงเส้นแบ่ง ให้ยืนยันกับ อย. ก่อนสั่งผลิตจำนวนมาก

ถ้าอยากให้ทีมช่วยดู ส่งร่างฉลากหรือสูตรมาที่ บริการตรวจฉลากและสูตร หรือถามเบื้องต้นกับ ผู้ช่วยตอบคำถาม อย. ได้

แหล่งอ้างอิง

1. พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
2. หลักเกณฑ์การพิจารณาการจดแจ้งเครื่องสำอาง (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2564) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
3. แนวทางการพิจารณาคำที่ห้ามนำมาใช้เป็นชื่อหรือส่วนหนึ่งของชื่อการค้าและชื่อเครื่องสำอาง (ฉบับปรับปรุง 22 สิงหาคม 2568) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
4. ประกาศคณะกรรมการเครื่องสำอาง เรื่อง ฉลากของเครื่องสำอาง พ.ศ. 2562 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
5. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ชื่อวัตถุที่ห้ามใช้เป็นส่วนผสมในการผลิตเครื่องสำอาง พ.ศ. 2566 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
6. รายการสารก่อภูมิแพ้ (Allergens) ตาม Commission Regulation (EU) 2023/1545 เทียบสถานะในกฎหมายไทย (ปรับปรุง 21 กุมภาพันธ์ 2569) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
7. คำชี้แจง แนวทางการจดแจ้งเครื่องสำอางกรณีมีการเปลี่ยนแปลงสูตรส่วนประกอบ และมีความประสงค์จะใช้ชื่อผลิตภัณฑ์เดิม (ฉบับปรับปรุง 29 ต.ค. 2568) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
8. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง การใช้สาร Piperonal ในเครื่องสำอาง พ.ศ. 2569 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
9. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ระบุชื่อยาเสพติดให้โทษในประเภท 4 (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2568 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
10. พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
11. ข้อกำหนดผลิตภัณฑ์สมุนไพร น้ำมันหอมระเหยอโรมาเธอราพี (Aromatherapy-essential oils) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
12. ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขสำหรับการผลิตหรือนำเข้าเพื่อขายผลิตภัณฑ์สมุนไพร ประเภทลูกประคบ สมุนไพรสำหรับแช่เท้า สมุนไพรสำหรับอบตัว ที่ได้รับยกเว้น พ.ศ. 2569 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
13. บัญชีวัตถุที่ห้ามใช้เป็นส่วนผสมในเวชสำอางสมุนไพร (บัญชี 3 ท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข พ.ศ. 2566) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
14. พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 ฉบับรวบรวมการแก้ไข · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
15. แนวทางการวินิจฉัยสารเคมีหรือผลิตภัณฑ์ที่เป็นหรือไม่เป็นวัตถุอันตรายในความรับผิดชอบของ อย. · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
16. บัญชีรายชื่อวัตถุอันตรายที่ต้องส่งผลการวิเคราะห์ปริมาณสารสำคัญ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
17. สรุปรายชื่อวัตถุอันตรายบัญชี 4.3 (ปรับปรุง 8 กรกฎาคม 2568) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง

เจ้าของแบรนด์จดแจ้งเครื่องสำอาง ทำอย่างไร: ขั้นตอนครบตั้งแต่เตรียมสูตรจนได้เลขจดแจ้งจดแจ้งเครื่องสำอางทีละขั้น ตรวจว่าเป็นเครื่องสำอางจริง ตรวจสูตร คุณสมบัติผู้ยื่น สถานที่ เอกสาร ยื่น จ.ค.1 ทำฉลาก จนถึงการต่ออายุอ่าน 11 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569เจ้าของแบรนด์สบู่ต้องขอ อย. ไหม: สบู่เครื่องสำอาง สบู่สมุนไพร ต่างกันตรงไหนสบู่ส่วนใหญ่เป็นเครื่องสำอางและต้องจดแจ้ง แต่ถ้าอ้างผลต่อสุขภาพ บำบัดโรค หรือใช้กับสัตว์ จะย้ายไปอยู่กฎหมายอื่น เช็กเส้นแบ่งจากนิยามจริงอ่าน 10 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569เจ้าของแบรนด์ฉลากเครื่องสำอางต้องมีอะไรบ้าง พร้อมตัวอย่างฉลากที่ถูกต้องตามประกาศ พ.ศ. 2562ฉลากเครื่องสำอางต้องมีอะไรบ้างตามประกาศ พ.ศ. 2562 พร้อมตัวอย่าง การเรียงชื่อสาร วันหมดอายุ ภาชนะเล็ก ฉลากสินค้านำเข้า คำเตือนเฉพาะ และข้อความที่ห้ามใช้อ่าน 10 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569