ผู้ส่งออก

ส่งออกอาหารไปจีน: ขึ้นทะเบียนผู้ผลิต (GACC) และเอกสารฝั่งไทย

อ่าน 9 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569

ส่งออกอาหารไปจีน เริ่มจากอะไร

ผู้ประกอบการที่จะส่งออกอาหารไปจีนต้องเตรียมงานสองฝั่งพร้อมกัน ฝั่งจีนคือการขึ้นทะเบียนผู้ผลิตอาหารในต่างประเทศกับสำนักงานศุลกากรแห่งสาธารณรัฐประชาชนจีน (General Administration of Customs of China หรือ GACC) ส่วนฝั่งไทยคือความพร้อมของสถานที่ผลิต มาตรฐานการผลิต หนังสือรับรองเพื่อการส่งออก และฉลาก ซึ่งเป็นเอกสารที่ฝั่งจีนและผู้ซื้อมักขอดูประกอบ

บทความนี้เขียนจากเอกสารที่มีในคลังประกาศของเรา ได้แก่ เอกสารแนวทางของ อย. เรื่องการขึ้นทะเบียนผู้ผลิตอาหารที่ส่งออกไปจีนตามระเบียบ Decree 280 คู่มือระบบ CIFER ที่ใช้ขึ้นทะเบียน และกฎหมายไทยที่เกี่ยวกับการส่งออกอาหาร ข้อกำหนดฝั่งจีนที่ละเอียดกว่านี้ เช่น ฉลากภาษาจีน เอกสารประกอบการนำเข้าแต่ละประเภทสินค้า หรือการตรวจที่ด่าน ไม่อยู่ในเอกสารชุดนี้ ต้องตรวจกับหน่วยงานของจีนหรือผู้นำเข้าฝั่งจีนโดยตรง

ภาพรวมหนังสือรับรองฝั่งไทยอ่านต่อได้ที่ Health Certificate สำหรับส่งออกอาหาร และความพร้อมของโรงงานสำหรับตลาดต่างประเทศอ่านได้ที่ ส่งออกอาหารแปรรูป

Decree 280 ของศุลกากรจีน (GACC) คืออะไร

เอกสารแนวทางของ อย. สรุปว่า GACC ออกประกาศคำสั่งเลขที่ 280 (Decree 280) เรื่อง ระเบียบการบริหารจัดการการขึ้นทะเบียนผู้ผลิตอาหารในต่างประเทศเพื่อการนำเข้าจีน (The Registration and Administration of Overseas Manufacturers of Imported Food) เมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2568 มีผลบังคับตั้งแต่วันที่ 1 มิถุนายน 2569 และทำให้ประกาศคำสั่งเลขที่ 248 (Decree 248) ฉบับเดิมสิ้นผล

ระเบียบใหม่กำหนดรูปแบบการขึ้นทะเบียนผู้ผลิตไว้ 3 แบบ

1. ขึ้นทะเบียนผ่านหน่วยงานควบคุมดูแลของประเทศผู้ผลิต (Competent Authority หรือ CA) สำหรับอาหารประเภทที่กำหนด
2. ขึ้นทะเบียนด้วยตนเอง สำหรับอาหารนอกเหนือจากประเภทที่ต้องผ่าน CA โดยยื่นผ่านระบบ China Import Food Enterprises Registration (CIFER) ได้โดยตรง
3. ขึ้นทะเบียนแบบบัญชีรายชื่อ (list-based registration) ซึ่งหน่วยงานภาครัฐของประเทศผู้ผลิตกับ GACC ต้องทำข้อตกลงร่วมกัน

คำถามแรกที่ผู้ส่งออกต้องตอบจึงไม่ใช่ว่าต้องขึ้นทะเบียนหรือไม่ แต่เป็นว่าสินค้าของเราอยู่ในประเภทที่ต้องผ่าน CA หรือขึ้นทะเบียนเองได้

อาหารประเภทไหนต้องขึ้นทะเบียนผ่านหน่วยงานไทย (CA)

ตามเอกสารของ อย. Decree 280 กำหนดอาหาร 17 ประเภทที่ต้องขึ้นทะเบียนผ่าน CA ได้แก่ เนื้อสัตว์และผลิตภัณฑ์ ไส้บรรจุไส้กรอก ผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ ผลิตภัณฑ์นม รังนกและผลิตภัณฑ์ ผลิตภัณฑ์จากผึ้ง ไข่และผลิตภัณฑ์ น้ำมันและไขมันสำหรับบริโภค ผลิตภัณฑ์จากข้าวสาลีสำเร็จรูป เมล็ดธัญพืชสำหรับบริโภค ผลิตภัณฑ์ธัญพืชบดและมอลต์เพื่ออุตสาหกรรม ผักสด ผักอบแห้งและถั่วอบแห้ง เครื่องปรุงรส ถั่วเปลือกแข็งและเมล็ดพืช ผลไม้แห้ง อาหารวัตถุประสงค์พิเศษ และอาหารฟังก์ชั่น

เทียบกับ Decree 248 เดิมซึ่งมี 18 ประเภท รายการที่หายไปคือกาแฟและเมล็ดโกโก้ที่ยังไม่ผ่านการคั่ว เอกสารยังหมายเหตุว่ารายการนี้อาจปรับเปลี่ยนตามการประเมินความเสี่ยงและประวัติการส่งออก ผู้ส่งออกจึงควรตรวจรายการล่าสุดก่อนยื่นทุกครั้ง

หน่วยงาน CA ของไทยแบ่งตามประเภทสินค้า ดังตารางด้านล่าง อย. รับผิดชอบเพียง 2 กลุ่ม คืออาหารวัตถุประสงค์พิเศษ (food for special dietary purposes) และอาหารฟังก์ชั่น (functional food) ผ่านกองอาหาร กลุ่มประเมินและอนุญาตสถานที่ สินค้ากลุ่มอื่นต้องติดต่อกรมวิชาการเกษตร กรมปศุสัตว์ หรือกรมประมง ตามประเภท

ขึ้นทะเบียนผ่าน อย. หรือขึ้นทะเบียนเองผ่าน CIFER

สำหรับอาหารวัตถุประสงค์พิเศษและอาหารฟังก์ชั่นที่ขึ้นทะเบียนครั้งแรกผ่าน อย. เอกสารแนวทางระบุขั้นตอนไว้ดังนี้

1. ติดต่อ อย. ในฐานะ CA เพื่อขออนุมัติบัญชีผู้ใช้งาน (username และ password) โดยดาวน์โหลดแบบคำขอจากเว็บไซต์กองอาหาร
2. นำบัญชีไปเข้าระบบ CIFER เพื่อยื่นขอขึ้นทะเบียนออนไลน์
3. กรอกและยื่นคำขอตามแบบที่กำหนด และยื่นเอกสารที่กองอาหาร กลุ่มประเมินและอนุญาตสถานที่

สินค้าแปรรูปจากพืชที่ระเบียบให้ขึ้นทะเบียนเองผ่าน CIFER เลือกยื่นผ่านกรมวิชาการเกษตรได้อีกทางหนึ่ง และถ้ามีคำถามเรื่องการขึ้นทะเบียนตาม Decree 280 เอกสารของ อย. ให้ติดต่อกลุ่มนโยบายระหว่างประเทศ สำนักงานมาตรฐานสินค้าเกษตรและอาหารแห่งชาติ (มกอช.)

สิ่งที่คู่มือ CIFER บอกไว้

คู่มือใช้งานระบบ CIFER ในคลังของเราจัดทำโดยสำนักงานที่ปรึกษาการเกษตรต่างประเทศ ประจำกรุงปักกิ่ง ในช่วงที่ยังใช้ Decree 248 รายละเอียดบางส่วนจึงอาจเปลี่ยนแล้ว แต่ข้อสังเกตเชิงปฏิบัติยังมีประโยชน์

• ผู้ประกอบการแต่ละรายสมัครได้บัญชีเดียว ถ้ามีทั้งสินค้าที่ต้องผ่าน CA และที่ยื่นเองได้ ให้ติดต่อ CA เพื่อจัดสรรบัญชี
• ผู้ที่ยื่นเองต้องกรอกเลขใบอนุญาตผลิตอาหารของไทยในช่องเลขขึ้นทะเบียนกับหน่วยงานไทย และชื่อบัญชีกับเลขที่ยืนยันแล้วแก้ไขภายหลังไม่ได้
• ต้องเตรียมข้อมูล เช่น ประเภทสินค้าตามพิกัด HS Code ข้อมูลองค์กร ข้อมูลการผลิต การประเมินตนเอง รายละเอียดสินค้า กำลังการผลิตรายปี สถานการณ์การส่งออก วัตถุดิบและสารเคมีที่ใช้ แหล่งน้ำ และแบบคำชี้แจงที่ลงนามประทับตรา
• ถ้าไม่ได้รับอนุมัติ แก้ใบสมัครเดิมไม่ได้ ต้องยื่นใหม่ และผลอนุมัติแสดงในระบบ CIFER เท่านั้น

เอกสารฝั่งไทยที่ต้องมีก่อนเริ่ม

ไม่ว่าจะขึ้นทะเบียนทางใด ผู้ส่งออกต้องมีพื้นฐานฝั่งไทยให้ครบก่อน

• สถานที่ผลิตที่ได้รับอนุญาต ใบอนุญาตผลิตอาหาร (อ.2) หรือใบสำคัญเลขสถานที่ผลิตที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน (สบ.1/1) คู่มือ CIFER ให้กรอกเลขใบอนุญาตผลิตของไทย และหนังสือรับรองเพื่อการส่งออกของ อย. ก็ออกให้เฉพาะผู้ที่ใบอนุญาตยังไม่หมดอายุและไม่ถูกพักใช้
• มาตรฐานการผลิต อาหารที่ผลิตเพื่อขายต้องทำตาม GMP ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ถ้าลูกค้าต้องการเอกสารยืนยัน ผู้ผลิตขอหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตตามกฎหมายกับหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. ได้ หนังสือรับรองมีอายุสามปี และถ้าคะแนนรวมทุกหมวดไม่น้อยกว่าร้อยละ 85 จะระบุว่าระดับดีเยี่ยม (Excellence Level)
• เลขสารบบอาหาร ระเบียบ อย. ว่าด้วยเลขสารบบอาหาร พ.ศ. 2567 ยกเว้นอาหารกลุ่มที่ต้องขอเลข (ยกเว้นอาหารควบคุมเฉพาะ) ที่ผลิตเพื่อส่งออกโดยไม่จำหน่ายในประเทศ แต่ถ้าสินค้าขายในประเทศด้วย หรือผู้ซื้อต้องการ Certificate of Free Sale ต้องมีเลขสารบบ

สำหรับอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ประกาศฉบับที่ 469 ข้อ 13 กำหนดว่าประกาศนี้ไม่ใช้บังคับกับอาหารที่ผลิตเพื่อส่งออก แต่ข้อยกเว้นนี้ไม่ได้ยกเว้นเรื่องใบอนุญาตสถานที่ผลิตหรือข้อกำหนดของจีน ดูรายละเอียดที่บทความ อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ฉบับที่ 469

ส่งออกอาหารไปต่างประเทศ: หนังสือรับรองจาก อย. ที่ผู้ซื้อมักขอ

คู่มือสำหรับประชาชนเรื่องการออกหนังสือรับรองสถานที่ผลิตและผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อการส่งออก กำหนดหนังสือรับรองไว้ 3 แบบ

• Certificate of Manufacturer รับรองว่าสถานที่ผลิตได้รับอนุญาต ใช้ได้เมื่อใบอนุญาตยังไม่หมดอายุและไม่ถูกพักใช้
• Certificate of Free Sale รับรองผลิตภัณฑ์ที่มีเลขสารบบอาหาร
• Certificate of Ingredient รับรองรายละเอียดส่วนประกอบ ต้องมีรายละเอียดสูตรครบร้อยละ 100

ยื่นผ่านระบบ e-Submission และได้หนังสือรับรองแบบอิเล็กทรอนิกส์ สินค้าที่ไม่มีเลขสารบบเพราะผลิตเพื่อส่งออกอย่างเดียว ต้องแสดงสูตร รายละเอียดผลิตภัณฑ์ และกระบวนการผลิต และถ้าต้องการให้หนังสือระบุว่าผ่าน GMP ตามกฎหมาย ต้องได้รับการตรวจจากหน่วยตรวจที่ขึ้นทะเบียนกับ อย. หนังสือรับรองที่หมดอายุใช้ไม่ได้ต้องยื่นใหม่ และถ้าใบอนุญาตสถานที่สิ้นอายุหรือถูกยกเลิก จะขอหนังสือรับรองไม่ได้

ผู้ซื้อหลายรายเรียกเอกสารเหล่านี้รวม ๆ ว่า Health Certificate วิธีที่ปลอดภัยคือขอให้ผู้นำเข้าฝั่งจีนส่งรายการข้อความที่หน่วยงานปลายทางต้องเห็นบนเอกสาร แล้วเทียบกับแบบที่ อย. ออกได้ สำหรับสินค้าเนื้อสัตว์ สัตว์น้ำ หรือผลิตผลพืช ควรตรวจกับหน่วยงานที่กำกับสินค้าประเภทนั้นโดยตรง ทีมของเราช่วยเตรียมชุดเอกสารได้ผ่านบริการจัดเตรียมเอกสาร

ฉลากและตัวอย่างสินค้าสำหรับตลาดจีน

ฝั่งไทย ประกาศฉลากอาหารในภาชนะบรรจุฉบับที่ 450 ซึ่งแก้ไขโดยฉบับที่ 474 พ.ศ. 2569 (ใช้บังคับ 31 ตุลาคม 2569) กำหนดว่าฉลากอาหารที่ผลิตเพื่อส่งออกแสดงภาษาใดก็ได้ แต่อย่างน้อยต้องมีเลขสารบบอาหาร เลขสถานที่ผลิต หรือชื่อและที่ตั้งของสถานที่ผลิต อย่างใดอย่างหนึ่ง ข้อ 7 ฉบับใหม่ไม่ต้องระบุประเทศผู้ผลิตแล้ว

ฝั่งจีน ข้อกำหนดฉลากภาษาจีนและข้อความที่ต้องแสดงไม่อยู่ในเอกสารที่คลังของเรามี เราจึงไม่สรุปแทน ควรขอข้อกำหนดล่าสุดจากผู้นำเข้าฝั่งจีน ซึ่งเป็นผู้รับผิดชอบการนำเข้าในประเทศจีน และตรวจกับหน่วยงานของจีนก่อนพิมพ์ฉลาก

เรื่องตัวอย่างสินค้า พระราชบัญญัติอาหาร มาตรา 16 ให้การผลิต นำเข้า หรือส่งออกอาหารเพื่อใช้เป็นตัวอย่างสำหรับขึ้นทะเบียนตำรับอาหาร หรือให้ผู้ซื้อพิจารณา ไม่ต้องขอใบอนุญาตตามมาตรา 14 และ 15 แต่ยังต้องทำตามกฎกระทรวง ส่วนการนำตัวอย่างเข้าจีนต้องตรวจเงื่อนไขฝั่งจีนแยกต่างหาก

การส่งออกอาหาร: เรื่องที่ต้องตรวจกับฝั่งจีนโดยตรง

เอกสารในคลังของเราครอบคลุมฝั่งไทยและภาพรวมของ Decree 280 ตามที่ อย. สรุปไว้ เรื่องต่อไปนี้ควรยืนยันกับผู้นำเข้าฝั่งจีน หน่วยงานของจีน หรือหน่วยงาน CA ของไทยที่รับผิดชอบสินค้าของคุณ ก่อนผลิตล็อตส่งออก

• สินค้าของคุณอยู่ในประเภทที่ต้องผ่าน CA ตามรายการล่าสุดหรือไม่ เพราะรายการอาจปรับตามการประเมินความเสี่ยง
• สถานะการขึ้นทะเบียนเดิมที่ทำไว้ตาม Decree 248 ต้องดำเนินการเพิ่มเติมหรือไม่หลัง Decree 280 มีผล
• ข้อกำหนดฉลากภาษาจีน และเอกสารประกอบการนำเข้าที่ด่านต้องการสำหรับสินค้าประเภทนั้น
• ข้อความหรือรูปแบบที่ต้องการบนหนังสือรับรองฝั่งไทย

เราไม่ระบุขั้นตอน ระยะเวลา หรือเงื่อนไขฝั่งจีนที่ไม่มีเอกสารยืนยันในคลัง เพราะข้อมูลเหล่านี้เปลี่ยนได้และควรมาจากแหล่งทางการของจีนโดยตรง ถ้าต้องการให้ทีมช่วยไล่เช็กว่าต้องถามใครเรื่องอะไร ปรึกษาทีมของเราได้

เช็กลิสต์ก่อนรับคำสั่งซื้อจากจีน

1. ระบุประเภทสินค้าและพิกัด HS Code แล้วเทียบกับรายการ 17 ประเภทที่ต้องผ่าน CA
2. หาหน่วยงาน CA ของไทยที่รับผิดชอบ หรือเตรียมขึ้นทะเบียนเองผ่าน CIFER ถ้าอยู่นอกรายการ
3. ตรวจใบอนุญาตสถานที่ผลิต (อ.2 หรือ สบ.1/1) ว่ายังไม่หมดอายุและประเภทอาหารตรงกับสินค้า
4. เตรียมหลักฐาน GMP 420 และพิจารณาขอหนังสือรับรองจากหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย.
5. ตัดสินใจว่าจะขอเลขสารบบหรือผลิตเพื่อส่งออกอย่างเดียว แล้วเลือกหนังสือรับรองของ อย. ให้ตรง
6. ขอข้อกำหนดฉลากและเอกสารนำเข้าจากผู้นำเข้าฝั่งจีน และตรวจกับหน่วยงานของจีนก่อนพิมพ์ฉลาก

ส่งข้อมูลสถานที่ผลิตให้ทีมที่ปรึกษาประเมินความพร้อมก่อนได้ที่หน้าประเมินสถานที่ผลิต

แหล่งอ้างอิง

1. การขึ้นทะเบียนผู้ผลิตอาหารที่ส่งออกไปยังสาธารณรัฐประชาชนจีน ตามระเบียบฉบับใหม่ (Decree 280) สำนักงำนศุลกำกรแห่งสำธำรณรัฐประชำชนจีน (GACC) ได้ออกประกำศคำสั่งเลขที่ 280 (Decree 280) เรื่อง “ระเบียบการบร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
2. คู่มือการขึ้นทะเบียนผู้ผลิตอาหารที่ส่งออกไปจีน โดยมีรายละเอียดตาม เอกสารแนบ 3 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
3. 1. การออกหนังสือรับรองสถานที่ผลิตและผลิตภัณฑ์อาหารเพื่อการส่งออก · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
4. คู่มือสำหรับประชาชนการออกหนังสือรับรองฯ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
5. เรื่อง การออกหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2564 Re: Issuance of a certificate of food production system standards according to the legal criteria B.E.2564 (2021). บังคับใช้ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
6. 2) ระเบียบสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ว่าด้วยการดำเนินการเกี่ยวกับเลขสารบบอาหาร พ.ศ.2567 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
7. พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
8. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
9. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ.2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
10. 1) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ.2567 เรื่อง การแสดงฉลากอาหารในภาชนะบรรจุ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
11. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 474) พ.ศ. 2569 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (ฉบับที่ 2) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง

ผู้ส่งออกส่งออกอาหารแปรรูป: ใบอนุญาต มาตรฐาน และใบรับรองที่ประเทศปลายทางมักขอส่งออกอาหารแปรรูปต้องเตรียมอะไร ตั้งแต่ใบอนุญาตผลิต GMP 420 ผลวิเคราะห์ ระบบตามสอบย้อนกลับ หนังสือรับรองจาก อย. ฉลากส่งออก ไปจนถึงการส่งตัวอย่างให้ผู้ซื้ออ่าน 10 นาที · อัปเดต 3 พ.ย. 2569ผู้ส่งออกHealth Certificate ส่งออกอาหาร: หนังสือรับรองแบบไหน ขอที่ใคร ใช้เอกสารอะไรHealth Certificate ส่งออกอาหารคืออะไร อย. ออกหนังสือรับรองแบบไหนได้บ้าง เงื่อนไขของผู้ขอ เอกสารที่ใช้ ฉลากส่งออก และการขึ้นทะเบียนส่งออกไปจีนตาม Decree 280อ่าน 10 นาที · อัปเดต 10 พ.ย. 2569ประกาศใหม่อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ฉบับใหม่ (ประกาศ สธ. ฉบับที่ 469 พ.ศ. 2569)สรุปประกาศ สธ. ฉบับที่ 469 อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท แทนฉบับที่ 355 นิยามใหม่เหลือชนิดกรดต่ำกับปรับกรด ใครได้รับผลกระทบ และบทเฉพาะกาลอ่าน 10 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569