ประกาศใหม่

อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ฉบับใหม่ (ประกาศ สธ. ฉบับที่ 469 พ.ศ. 2569)

อ่าน 10 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569

อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ฉบับที่ 469 คืออะไร

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท เป็นประกาศฉบับใหม่ที่ใช้แทนฉบับที่ 355 พ.ศ. 2556 ซึ่งกำกับอาหารกระป๋องและอาหารที่บรรจุในภาชนะกันอากาศมานานกว่าสิบปี รัฐมนตรีลงนามวันที่ 17 เมษายน 2569 ลงราชกิจจานุเบกษาวันที่ 18 พฤษภาคม 2569 และใช้บังคับตั้งแต่วันถัดจากวันประกาศ คือวันที่ 19 พฤษภาคม 2569

จุดที่ต่างจากฉบับเดิมตั้งแต่ข้อแรกคือวันมีผล ฉบับที่ 355 ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นหนึ่งร้อยแปดสิบวันนับแต่วันถัดจากวันประกาศ แต่ฉบับที่ 469 ใช้บังคับในวันถัดไปเลย ตารางเปรียบเทียบที่เผยแพร่คู่กับประกาศให้เหตุผลว่าเพื่อให้ประกาศมีผลทันที ส่วนผู้ที่ได้รับอนุญาตไว้แล้วมีบทเฉพาะกาลรองรับ ซึ่งอธิบายไว้ในหัวข้อบทเฉพาะกาลด้านล่าง

สาระหลักของฉบับใหม่มีสามเรื่อง คือ นิยามแคบลงเหลือเฉพาะอาหารชนิดกรดต่ำและชนิดปรับกรด ข้อกำหนดที่ซ้ำกับประกาศเรื่องอื่นถูกตัดออกให้ไปใช้ประกาศเฉพาะเรื่องแทน และรายการยกเว้นอาหารแห้งในภาชนะลามิเนตถูกยกเลิกเพราะอาหารกลุ่มนั้นไม่อยู่ในนิยามแล้ว บทความนี้สรุปจากตัวประกาศ ตารางเปรียบเทียบ และเอกสารชี้แจงของกองอาหาร สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) ซึ่งค้นต้นฉบับได้ในคลังประกาศของเรา

นิยามใหม่: เหลือชนิดกรดต่ำและชนิดปรับกรด

ข้อ 4 ของฉบับที่ 469 ให้ความหมายว่า อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท คืออาหารที่ผ่านกรรมวิธีทำลายหรือยับยั้งการขยายพันธุ์ของจุลินทรีย์ด้วยความร้อน ก่อนหรือหลังการบรรจุหรือปิดผนึก และรวมถึงอาหารอื่นที่ผลิตในทำนองเดียวกันซึ่งมีค่าพีเอช (pH) มากกว่า 4.6 และค่าวอเตอร์แอคติวิตี้ (water activity) มากกว่า 0.85 เก็บในภาชนะที่ปิดสนิทซึ่งเป็นโลหะหรือวัตถุอื่นที่คงรูปหรือไม่คงรูป ป้องกันไม่ให้อากาศภายนอกเข้าไปได้ และเก็บได้ที่อุณหภูมิปกติ

ตารางเปรียบเทียบอธิบายว่านิยามนี้นำคำอธิบายอาหารชนิดกรดต่ำและชนิดปรับกรดจากประกาศวิธีการผลิต (GMP) ฉบับที่ 420 มาใช้แทน ฉบับที่ 355 เดิมมีนิยามสองแบบ แบบที่ 3 (1) คืออาหารที่ผ่านความร้อนในภาชนะคงรูป ส่วนแบบที่ 3 (2) คืออาหารในภาชนะลามิเนต ขวดแก้วที่ฝามียางผนึก หรือภาชนะอื่นที่กันความชื้นและอากาศได้ ซึ่งกินความไปถึงอาหารแห้งจำนวนมากที่ไม่ได้ผ่านการฆ่าเชื้อแบบอาหารกระป๋องเลย

ฉบับใหม่จึงกำหนดชนิดไว้สองชนิดเท่านั้น

• ชนิดที่มีความเป็นกรดต่ำ (low-acid) ค่าพีเอชมากกว่า 4.6 และวอเตอร์แอคติวิตี้มากกว่า 0.85 (ข้อ 6)
• ชนิดที่ปรับกรด (acidified) ค่าพีเอชตั้งแต่ 4.6 ลงมา และวอเตอร์แอคติวิตี้มากกว่า 0.85 (ข้อ 7)

สไลด์ประชุมชี้แจงของกองอาหารวันที่ 25 พฤษภาคม 2569 ระบุว่าอาหารอื่นที่เคยอยู่ใต้ฉบับที่ 355 จะย้ายไปเป็นอาหารแปรรูปหรืออาหารทั่วไป และแนวทางการอนุญาตด้านผลิตภัณฑ์อธิบายว่าอาหารชนิดที่เป็นกรดเดิม กับอาหารตามข้อ 3 (2) เดิมที่มีวอเตอร์แอคติวิตี้ไม่เกิน 0.85 ย้ายไปเป็นอาหารที่ต้องแสดงฉลากตามประกาศฉบับที่ 456 เรื่อง อาหารแปรรูปบางชนิด หรือเป็นอาหารทั่วไป

แผนผังการตัดสินใจของกองอาหาร

กองอาหารเผยแพร่แผนผังการตัดสินใจ (decision tree) ลงวันที่ 25 สิงหาคม 2569 สำหรับสินค้าในกลุ่มผลิตภัณฑ์จากเนื้อสัตว์ อาหารพร้อมปรุง อาหารพร้อมบริโภค และอาหารทั่วไป ให้ถามทีละข้อดังนี้ วอเตอร์แอคติวิตี้มากกว่า 0.85 หรือไม่ ภาชนะป้องกันอากาศและกรรมวิธีผลิตให้ความร้อน หรือเป็นภาชนะพลาสติกที่ให้ความร้อนหลังบรรจุหรือไม่ และเก็บรักษาที่อุณหภูมิห้องหรือไม่ ถ้าตอบว่าไม่ข้อใดข้อหนึ่ง ให้จัดตามประเภทเดิมของสินค้า ถ้าใช่ทุกข้อและพีเอชมากกว่า 4.6 จัดเป็นชนิดกรดต่ำ ถ้าพีเอชไม่เกิน 4.6 ให้ดูพีเอชเดิมของวัตถุดิบ ถ้าวัตถุดิบเป็นกรดอยู่แล้ว (ไม่เกิน 4.6) จัดตามประเภทเดิม ถ้าไม่ใช่ จัดเป็นชนิดปรับกรด

ประกาศ สธ. ฉบับที่ 469 เทียบกับฉบับที่ 355 ทีละเรื่อง

ตารางเปรียบเทียบที่เผยแพร่คู่กับประกาศแสดงการเปลี่ยนแปลงทีละข้อพร้อมเหตุผล สรุปได้ดังนี้

• สถานะของอาหาร ยังเป็นอาหารที่กำหนดคุณภาพหรือมาตรฐานเหมือนเดิม (ข้อ 3)
• คุณภาพทั่วไป คงเดิม คือ ไม่มีสี กลิ่น หรือรสผิดจากสภาพของอาหาร จุลินทรีย์ที่ทำให้เกิดโรคเป็นไปตามประกาศว่าด้วยมาตรฐานอาหารด้านจุลินทรีย์ ไม่มีสารพิษจากจุลินทรีย์ในปริมาณที่อาจเป็นอันตราย และสารปนเปื้อนไม่เกินที่ประกาศว่าด้วยสารปนเปื้อนกำหนด (ข้อ 5)
• วัตถุกันเสีย ข้อห้ามใช้วัตถุกันเสียในอาหารที่ให้ความร้อนหลังบรรจุถูกยกเลิก เหตุผลคือมีประกาศว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหารรองรับแล้ว ฉบับใหม่ให้การใช้วัตถุเจือปนอาหารเป็นไปตามประกาศเรื่องนั้น (ข้อ 10)
• เกณฑ์จุลินทรีย์ชนิดปรับกรด คงตัวเลขเดิม คือ จุลินทรีย์ที่เจริญที่ 30 หรือ 55 องศาเซลเซียสไม่เกิน 1,000 ต่ออาหาร 1 กรัม ยีสต์และราไม่เกิน 100 ต่ออาหาร 1 กรัม และไม่พบโคลิฟอร์มหรือพบน้อยกว่า 3 ต่ออาหาร 1 กรัมเมื่อตรวจด้วยวิธีเอ็มพีเอ็น (Most Probable Number) ส่วนเกณฑ์ 10,000 ต่อกรัมของอาหารตามข้อ 3 (2) เดิมถูกตัดออก (ข้อ 7)
• ภาชนะบรรจุ ให้ใช้ประกาศว่าด้วยภาชนะบรรจุ และคงไว้เฉพาะเกณฑ์ภาชนะโลหะ (เคลือบ) คือ ด้านในไม่มีตะกั่ว สนิมเหล็ก หรือสีอื่นนอกจากสีแล็กเกอร์หรือสีดีบุก ด้านในแผ่นเหล็กต้องเคลือบดีบุกหรือสารที่กันไม่ให้อาหารสัมผัสเหล็กโดยตรง และต้องไม่รั่วหรือบวม (ข้อ 9)
• น้ำหนักเนื้ออาหาร บัญชีน้ำหนักเนื้ออาหารขั้นต่ำท้ายประกาศเดิมถูกยกเลิก เหตุผลคือรองรับผลิตภัณฑ์ที่เป็นเนื้อเดียวกันหรือข้นหนืดจนแยกน้ำกับเนื้อได้ไม่ชัด แต่ฉลากยังต้องแสดงน้ำหนักเนื้ออาหาร (drained weight) สำหรับอาหารที่แยกเนื้อได้ (ข้อ 12)
• วิธีการผลิต เดิมแยกอ้าง GMP ทั่วไปกับ GMP อาหารกรดต่ำและปรับกรด ฉบับใหม่เขียนรวมว่าต้องปฏิบัติตามประกาศว่าด้วยวิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร (ข้อ 11)
• ข้อยกเว้น คงไว้เฉพาะอาหารที่ผลิตเพื่อส่งออก ส่วนรายการยกเว้นอาหารแห้ง เช่น ขนมขบเคี้ยว ผงเครื่องเทศ แป้งประกอบอาหาร อาหารอัดเม็ด ผักผลไม้และเนื้อสัตว์ที่ทำให้แห้ง ถูกตัดออกเพราะไม่อยู่ในนิยามใหม่แล้ว (ข้อ 13)

ฐานอำนาจในอารัมภบทก็เปลี่ยนเล็กน้อย ฉบับใหม่ไม่อ้างมาตรา 6 (9) ของพระราชบัญญัติอาหารแล้ว ส่วนเรื่องที่ไม่เปลี่ยนเลยคือกระบวนการฆ่าเชื้อของอาหารกรดต่ำ ซึ่งอธิบายในหัวข้อถัดไป

ภาชนะแบบไหนเข้าข่ายภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท

นิยามใหม่ใช้คำว่าภาชนะที่คงรูปหรือไม่คงรูป ซึ่งกว้างกว่าคำว่ากระป๋อง กลุ่มอาหารทั่วไป กองอาหาร จึงทำเอกสารอธิบายชนิดภาชนะที่เข้าข่าย ลงวันที่ 26 พฤษภาคม 2569 สรุปได้ดังนี้

• กระป๋อง ปี๊บ และถังโลหะ ต้องปิดด้วยฝาโลหะผนึกแบบตะเข็บสองชั้น (double seam) หรือฝาแบบเดียวกับขวดแก้ว
• ถ้วยหรือกระปุกพลาสติก เข้าข่ายเมื่อปิดด้วยฝาโลหะผนึกแบบตะเข็บสองชั้น
• ถุง ถ้วย ถาด หรือขวดพลาสติกที่ปิดผนึกแน่นสนิท (hermetic seal) ด้วยฟิล์มพลาสติกหรืออะลูมิเนียมฟอยล์โดยใช้ความร้อน เข้าข่ายเฉพาะเมื่ออาหารผ่านการฆ่าเชื้อด้วยความร้อนหลังปิดผนึกแล้ว
• ขวดแก้วหรือขวดโลหะ เข้าข่ายเมื่อปิดด้วยฝาที่มีวัสดุกันรั่ว (gasket, liner หรือ plastisol) ฝาพลาสติกที่มี plug seal หรือมีจุกชั้นในเว้าเข้าไปในขวด หรือปิดผนึกปากขวดด้วยฟิล์มหรือฟอยล์ลามิเนตโดยความร้อน
• ถุงในภาชนะคงรูป (bag-in-box, bag-in-drum) และกล่องกระดาษลามิเนตหลายชั้นที่ปิดผนึกด้วยความร้อน เข้าข่ายเมื่อผลิตด้วยระบบการผลิตและบรรจุแบบปลอดเชื้อ (aseptic processing and packaging system)

ภาชนะเป็นเพียงด่านหนึ่งเท่านั้น สินค้าจะเป็นอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทตามฉบับที่ 469 ก็ต่อเมื่อเข้าเงื่อนไขอื่นครบด้วย คือวอเตอร์แอคติวิตี้มากกว่า 0.85 ผ่านความร้อน และเก็บได้ที่อุณหภูมิปกติ ตามแผนผังการตัดสินใจ สินค้าที่ต้องแช่เย็นตลอดเวลา หรือสินค้าแห้งที่วอเตอร์แอคติวิตี้ไม่เกิน 0.85 จึงจัดตามประเภทเดิม แม้จะบรรจุในขวดแก้วฝาโลหะหรือถุงฟอยล์ก็ตาม

เวลาทบทวนสินค้า ควรเก็บข้อมูลสามอย่างไว้คู่กัน คือ ชนิดภาชนะกับวิธีปิดผนึก ผลวัดพีเอชและวอเตอร์แอคติวิตี้ของผลิตภัณฑ์ และสภาวะการเก็บที่ระบุบนฉลาก เพราะเจ้าหน้าที่จะดูทั้งสามเรื่องประกอบกัน

อาหารกรดต่ำและปรับกรด: เกณฑ์คุณภาพและการฆ่าเชื้อ

สำหรับอาหารชนิดกรดต่ำ ข้อ 6 กำหนดว่าต้องไม่มีจุลินทรีย์ที่เจริญเติบโตได้ระหว่างเก็บที่อุณหภูมิปกติ และข้อ 8 ให้ผู้ผลิตเลือกทำอย่างใดอย่างหนึ่ง

1. ฆ่าเชื้อด้วยความร้อนที่อุณหภูมิและเวลาที่กำหนด (scheduled process) ให้ค่า F0 (sterilizing value) ไม่ต่ำกว่า 3 นาที ซึ่งเพียงพอทำลายสปอร์ของเชื้อคลอสทริเดียม โบทูลินัม (Clostridium botulinum) โดยอุณหภูมิและเวลานั้นต้องผ่านการศึกษาการกระจายความร้อนในเครื่องฆ่าเชื้อ (heat distribution) และอัตราการแทรกผ่านความร้อน (heat penetration) ณ สถานที่ผลิตแห่งนั้น หรือ
2. เติมกรดเพื่อปรับพีเอชไม่เกิน 4.6 โดยวิธีปรับให้ได้พีเอชสมดุล (equilibrium pH) และกระบวนการฆ่าเชื้อด้วยความร้อนเป็นไปตามหลักเกณฑ์ที่ อย. ประกาศกำหนด

ตารางเปรียบเทียบระบุว่าเกณฑ์สองข้อนี้คงเดิม งานที่ผู้ผลิตต้องเตรียมจริงจึงอยู่ที่ประกาศ GMP ฉบับที่ 420 ซึ่งมีข้อกำหนดเฉพาะกลุ่มที่ 3 สำหรับอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทชนิดกรดต่ำและชนิดปรับกรด ผู้ผลิตกลุ่มนี้ต้องมีผู้ควบคุมการผลิตที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่ อย. กำหนด และมีผู้กำหนดกระบวนการฆ่าเชื้อด้วยความร้อน ซึ่งจบปริญญาตรีสายอาหารหรือสายที่เกี่ยวข้องและสอบผ่านหลักสูตรของ อย. หรือหน่วยอบรมที่ อย. ขึ้นบัญชี ดูรายละเอียดทีละหมวดได้ที่บทความ GMP 420 ข้อกำหนดและเกณฑ์ตรวจ

สำหรับชนิดปรับกรด นอกจากคุณภาพทั่วไปตามข้อ 5 แล้ว ต้องผ่านเกณฑ์จุลินทรีย์ตามข้อ 7 ครบทั้งสามรายการ คือจุลินทรีย์ที่เจริญที่ 30 หรือ 55 องศาเซลเซียส ยีสต์และรา และโคลิฟอร์ม ระเบียบ อย. ว่าด้วยเลขสารบบอาหาร พ.ศ. 2567 ยังระบุให้อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทส่งผลวิเคราะห์คุณภาพเมื่อผลิตหรือนำเข้าครั้งแรก ผลวิเคราะห์ส่วนนี้จึงควรอยู่ในแฟ้มสินค้าตั้งแต่ก่อนยื่นคำขอ

ใครได้รับผลกระทบ: ผู้ผลิต ผู้นำเข้า และการส่งออกอาหารกระป๋อง

ผลของฉบับที่ 469 ต่างกันไปตามบทบาทและชนิดสินค้า

• ผู้ผลิตอาหารกระป๋องหรือรีทอร์ตเพาช์ชนิดกรดต่ำและปรับกรด เกณฑ์การฆ่าเชื้อและเกณฑ์จุลินทรีย์เท่าเดิม สิ่งที่ต้องทำคือทบทวนใบสำคัญ ฉลาก และสูตรที่เคยอิงข้อห้ามวัตถุกันเสียเดิม
• ผู้ผลิตที่เคยจดสินค้าเป็นอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทแต่ไม่ใช่กรดต่ำหรือปรับกรด เช่น อาหารแห้งในถุงลามิเนต สินค้าย้ายไปเป็นอาหารแปรรูปบางชนิดหรืออาหารทั่วไป และประเภทอาหารกับกรรมวิธีในใบอนุญาตสถานที่ผลิตอาจต้องปรับ
• ผู้นำเข้า แนวทางด้านสถานที่ของกองอาหารระบุว่าใบอนุญาตนำหรือสั่งอาหารเข้ามาในราชอาณาจักร (แบบ อ.7) กำหนดรูปแบบการอนุญาตเป็นสภาวะการเก็บรักษาอาหาร จึงไม่ต้องดำเนินการใดในระบบ e-Submission ส่วนด้านผลิตภัณฑ์ บทเฉพาะกาลในข้อ 14 ใช้กับทั้งผู้ผลิตและผู้นำเข้า
• ผู้ส่งออก ข้อ 13 กำหนดว่าประกาศนี้ไม่ใช้บังคับกับอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทที่ผลิตเพื่อส่งออก

ผู้ที่ส่งออกอาหารกระป๋องควรเข้าใจว่าข้อยกเว้นในข้อ 13 เป็นข้อยกเว้นของประกาศฉบับนี้เท่านั้น เรื่องใบอนุญาตสถานที่ผลิต มาตรฐานการผลิต หนังสือรับรองเพื่อการส่งออก และข้อกำหนดของประเทศปลายทาง ยังต้องดูตามกฎหมายและเงื่อนไขอื่น อ่านต่อได้ที่ ส่งออกอาหารแปรรูป และ Health Certificate สำหรับส่งออกอาหาร

สำหรับเครื่องดื่ม ประกาศเครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทเป็นชุดประกาศแยกต่างหาก ซึ่งเพิ่งแก้ล่าสุดโดยฉบับที่ 473 ดูสรุปได้ที่บทความ เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ฉบับที่ 473

บทเฉพาะกาล: เลขสารบบเดิม และสิ่งที่ต้องยื่นแก้

ข้อ 14 ให้ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าที่ได้รับอนุญาตตามฉบับที่ 355 ก่อนวันที่ฉบับที่ 469 ใช้บังคับ ใช้เลขสารบบอาหารเดิมต่อไปได้ ตารางเปรียบเทียบอธิบายว่ารายเดิมไม่ต้องจดแจ้งใหม่ ตัวประกาศไม่ได้กำหนดวันสิ้นสุดของสิทธินี้ไว้ เอกสารแนวทางของกองอาหารให้รายละเอียดเพิ่มเติมดังนี้

ด้านผลิตภัณฑ์

• ผู้ที่ได้ใบสำคัญแบบอิเล็กทรอนิกส์ (สบ.5/1) ระบบแก้เลขประกาศและชนิดอาหารให้อัตโนมัติ
• ผู้ที่ถือใบสำคัญแบบกระดาษ ต้องยื่นคำขอแก้ไข (สบ.6) ผ่านระบบ e-Submission
• อาหารชนิดที่เป็นกรดและอาหารตามข้อ 3 (2) เดิม ซึ่งย้ายออกจากประกาศ ใช้เลขสารบบและใบสำคัญเดิมต่อได้ ถ้าต้องการแก้รายละเอียด ให้ยื่นปรับปรุงประเภทอาหารกับ อย. ส่วนกลางก่อน แล้วยื่นแก้ไขแบบ สบ.8 และรับใบสำคัญ สบ.7/1 ฉบับใหม่
• คำขอของอาหารกลุ่มที่ย้ายออกซึ่งยังค้างพิจารณา จะถูกคืนหรือให้ผู้ยื่นยกเลิก แล้วยื่นใหม่ด้วยการแจ้งรายละเอียดอาหาร (สบ.7)
• รายใหม่ที่ผลิตหรือนำเข้าชนิดกรดต่ำหรือชนิดปรับกรด ยื่นขอจดทะเบียนอาหาร (สบ.5)

ด้านสถานที่ผลิต

กรรมวิธีที่เคยอยู่ใต้ประเภทอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทแต่ใช้แค่ข้อกำหนดพื้นฐานของ GMP เช่น ลดวอเตอร์แอคติวิตี้ แบ่งบรรจุ ผสม หมัก และสเตอริไลซ์อาหารที่เป็นกรด ถูกยกเลิก เหลือเฉพาะกรรมวิธีตามข้อกำหนดเฉพาะกลุ่มที่ 3 เช่น การผลิตและบรรจุแบบปลอดเชื้อ และสเตอริไลซ์อาหารกรดต่ำหรือปรับกรด

ใบอนุญาตแบบอิเล็กทรอนิกส์ ระบบจะตัดประเภทที่ยกเลิกให้เอง แล้วผู้ประกอบการยื่นแบบ ส.4 (สถานที่เข้าข่ายโรงงาน) หรือ สบ.2 (สถานที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน) เพื่อเพิ่มประเภทใหม่ เช่น อาหารแปรรูปบางชนิด หรืออาหารทั่วไปที่ผ่านการตรวจประเมิน ส่วนใบอนุญาตแบบกระดาษ (อ.2 หรือ สบ.1/1) ถ้าข้อมูลอื่นไม่เปลี่ยน ให้ยื่น ส.4 หรือ สบ.2 พร้อมเอกสารเดิมที่เคยได้รับอนุญาต ถ้ามีการเปลี่ยนแปลงอื่นด้วย เช่น ผู้ดำเนินกิจการ แบบแปลน หรือรายการเครื่องจักร ต้องยื่นตามขั้นตอนปกติพร้อมเอกสารตามคู่มือสำหรับประชาชน

เอกสารแนวทางการเลือกประเภทและกรรมวิธีในระบบ e-Submission มีตารางจับคู่ประเภทเดิมกับประเภทใหม่ ตัวอย่างเช่น กรรมวิธีลดวอเตอร์แอคติวิตี้ หมัก ลดขนาด หรือสเตอริไลซ์ผลิตภัณฑ์ที่มีวอเตอร์แอคติวิตี้ไม่เกิน 0.85 ย้ายไปเป็นประเภทอาหารแปรรูปบางชนิด ส่วนกรรมวิธีแบ่งบรรจุ ผสม และสเตอริไลซ์หรือหมักดองสำหรับอาหารที่เป็นกรด ใช้ชื่อกรรมวิธีเดิม

ฉลากอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทตามฉบับใหม่

ข้อ 12 ให้การแสดงฉลากเป็นไปตามประกาศว่าด้วยการแสดงฉลากอาหารในภาชนะบรรจุ ซึ่งปัจจุบันคือฉบับที่ 450 พ.ศ. 2567 ที่แก้ไขโดยฉบับที่ 474 พ.ศ. 2569 (ใช้บังคับ 31 ตุลาคม 2569) และให้แสดงน้ำหนักเนื้ออาหาร (drain weight) เฉพาะอาหารที่แยกเนื้อได้ ตารางเปรียบเทียบให้เหตุผลว่าน้ำหนักเนื้ออาหารเป็นข้อมูลสำคัญของอาหารที่แยกของเหลวออกได้ เพื่อป้องกันการหลอกลวงผู้บริโภค

ฉบับที่ 355 เดิมมีข้อยกเว้นให้ฟรุตคอกเทลและฟรุตสลัดแสดงเฉพาะส่วนประกอบที่สำคัญโดยไม่ต้องแจ้งร้อยละ ข้อยกเว้นนี้ไม่ปรากฏในข้อ 12 ของฉบับใหม่ ผู้ผลิตสินค้ากลุ่มนี้จึงควรทบทวนฉลากเทียบกับประกาศฉลากฉบับปัจจุบัน

สำหรับสินค้าที่ย้ายออกไปเป็นอาหารแปรรูปบางชนิด ฉลากต้องดูประกาศฉบับที่ 456 ประกอบด้วย และถ้าขายเป็นวัตถุดิบให้ผู้ผลิตรายอื่น แนวทางของกองอาหารระบุให้แสดงข้อความ “เป็นวัตถุดิบสำหรับแปรรูปอาหารเท่านั้น” หรือข้อความที่มีความหมายเดียวกันบนฉลาก

ตรวจร่างฉลากเบื้องต้นได้ด้วยเครื่องมือตรวจฉลาก แล้วค่อยให้ผู้เชี่ยวชาญตรวจอีกครั้งก่อนสั่งพิมพ์ โดยเฉพาะสินค้าที่เปลี่ยนประเภทตามประกาศใหม่

เช็กลิสต์สำหรับผู้ผลิตและผู้นำเข้า

ใช้รายการนี้ไล่ตรวจสินค้าที่เคยอยู่ใต้ฉบับที่ 355 ทีละรายการ

1. จัดสินค้าแต่ละตัวใหม่ด้วยแผนผังการตัดสินใจ ว่าเป็นชนิดกรดต่ำ ชนิดปรับกรด หรือย้ายไปประเภทอื่น
2. ตรวจใบสำคัญผลิตภัณฑ์ว่าเป็นแบบอิเล็กทรอนิกส์หรือแบบกระดาษ ถ้าเป็นแบบกระดาษ เตรียมยื่นแก้ไขตามแนวทาง
3. ตรวจประเภทอาหารและกรรมวิธีในใบอนุญาตสถานที่ผลิต และยื่นเพิ่มประเภทใหม่ถ้ากรรมวิธีเดิมถูกยกเลิก
4. ตรวจสูตรที่ใช้วัตถุกันเสียหรือวัตถุเจือปนอาหารอื่นกับประกาศว่าด้วยวัตถุเจือปนอาหาร
5. ทบทวนฉลาก: น้ำหนักเนื้ออาหารสำหรับอาหารที่แยกเนื้อได้ และรายการตามประกาศฉลากฉบับที่ 450 ที่แก้ไขโดยฉบับที่ 474
6. สำหรับชนิดกรดต่ำและปรับกรด ทบทวนเอกสาร GMP ข้อกำหนดเฉพาะกลุ่มที่ 3 ผลศึกษาการกระจายและการแทรกผ่านความร้อน และรายชื่อผู้ควบคุมการผลิต

ถ้าต้องปรับประเภทสถานที่ผลิตหรือเตรียมระบบ GMP สำหรับอาหารกรดต่ำ ทีมของเราช่วยได้ผ่านบริการตั้งสถานที่ผลิตและวางระบบ GMP หรือส่งข้อมูลสถานที่ให้ประเมินก่อนได้ที่หน้าประเมินสถานที่ผลิต

แหล่งอ้างอิง

1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ.2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
2. เปรียบเทียบการปรับปรุงประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 355) พ.ศ.2556 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
3. การประชุมชี้แจง ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (เอกสารประกอบการบรรยาย วันที่ 25 พ.ค. 2569) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
4. แนวทางการดำเนินการเกี่ยวกับการอนุญาต ด้านผลิตภัณฑ์ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ.2569 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ.2522 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
5. แนวทางการดำเนินการเกี่ยวกับการอนุญาต ด้านสถานที่นำหรือสั่งอาหารเข้ามาในราชอาณาจักร และสถานที่ผลิตอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
6. แนวทางการเลือกประเภทและกรรมวิธีการผลิตอาหารที่มีการเปลี่ยนแปลงตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง อาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
7. แผนผังการตัดสินใจอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (25 ส.ค. 69) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
8. ชนิดภาชนะบรรจุที่เข้าข่ายเป็นอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 469) พ.ศ. 2569 (26 พ.ค. 69) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
9. ฉบับที่ 355 พ.ศ. 2556 เรื่อง อาหารในภาชนะที่ปิดสนิท (No. 355) B.E. 2556 (2013) Title: Food in a Hermetically Sealed Container Repeal บัญชีน้ำหนักเนื้ออาหาร /Annex of Minimum Drained Weight ยกเลิก (Rep · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
10. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
11. 2) ระเบียบสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา ว่าด้วยการดำเนินการเกี่ยวกับเลขสารบบอาหาร พ.ศ.2567 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
12. 1) ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ.2567 เรื่อง การแสดงฉลากอาหารในภาชนะบรรจุ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
13. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 474) พ.ศ. 2569 เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ (ฉบับที่ 2) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง

ประกาศใหม่เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท ฉบับที่ 4 (ประกาศ สธ. ฉบับที่ 473 พ.ศ. 2569)สรุปประกาศ สธ. ฉบับที่ 473 เครื่องดื่มในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท (ฉบับที่ 4) แก้อะไรทีละข้อ เชื่อมกับฉบับที่ 465 อย่างไร และผู้ผลิตต้องตรวจอะไรอ่าน 9 นาที · อัปเดต 27 ต.ค. 2569ผู้ส่งออกส่งออกอาหารแปรรูป: ใบอนุญาต มาตรฐาน และใบรับรองที่ประเทศปลายทางมักขอส่งออกอาหารแปรรูปต้องเตรียมอะไร ตั้งแต่ใบอนุญาตผลิต GMP 420 ผลวิเคราะห์ ระบบตามสอบย้อนกลับ หนังสือรับรองจาก อย. ฉลากส่งออก ไปจนถึงการส่งตัวอย่างให้ผู้ซื้ออ่าน 10 นาที · อัปเดต 3 พ.ย. 2569โรงงาน / OEMGMP 420 คืออะไร ข้อกำหนดหลัก แบบตรวจ ตส. ที่ใช้จริง และเกณฑ์ผ่านGMP 420 คืออะไร ข้อกำหนดพื้นฐาน 5 หมวดและข้อกำหนดเฉพาะ แบบตรวจ ตส.1–ตส.5 วิธีให้คะแนน เกณฑ์ผ่าน ข้อบกพร่องรุนแรง และหนังสือรับรองจากหน่วยรับรองอ่าน 11 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569