โรงงาน / OEM
ผลิตอาหาร ที่บ้านขายได้ไหม: สถานที่ผลิตที่ไม่ เข้าข่ายโรงงาน (สบ.1/1)
อ่าน 10 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569
ในบทความนี้ ขอ อย. ผลิตในบ้านได้ไหม ขอสถาน ที่ผลิตอาหาร กรณีไม่เข้าข่าย โรงงาน: เกณฑ์ 50 แรงม้าและ 50 คน นับแรงม้า เครื่องจักร และคนงานอย่างไร ครัวที่บ้านต้องผ่าน GMP 420 ข้อไหนบ้าง ขออนุญาต ผลิตอาหาร ไม่เข้าข่ายโรงงาน: ขั้นตอน ใบอนุญาต ผลิตอาหาร ไม่เข้าข่ายโรงงาน (สบ.1/1) กับเลขสารบบอาหาร กรณีที่ไม่ต้องขออนุญาต และฉลากเมื่อขายออนไลน์ เมื่อกิจการโตขึ้น: ย้าย เพิ่มประเภท หรือกลายเป็นโรงงาน เช็กลิสต์ ก่อนเริ่มขอเลข สถานที่ผลิตในบ้าน คำถามที่พบบ่อย
ขอ อย. ผลิตในบ้านได้ไหม คำถามว่าขอ อย. ผลิตในบ้านได้ไหม เป็นคำถาม ที่เจ้าของ กิจการ อาหาร รายเล็กถามบ่อยที่สุด คำตอบสั้น ๆ คือ กฎหมาย อาหาร ไม่ได้แบ่งสถาน ที่ผลิตตามว่าเป็น บ้านหรือไม่ใช่บ้าน แต่แบ่งตามขนาด ว่าเข้าข่ายโรงงาน หรือไม่ และทุกแห่งที่ผลิต อาหาร เพื่อขายต้องทำ ตามหลักเกณฑ์ วิธีการผลิตที่ดี (GMP) ตามประกาศ กระทรวง สาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ถ้าพื้นที่ในบ้าน จัดให้ผ่านเกณฑ์นี้ได้ ก็ยื่นขอเลขสถานที่ผลิตได้
สถานที่ผลิตขนาด เล็กส่วนใหญ่จะ เป็นสถาน ที่ผลิตอาหาร ที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน ซึ่งยื่นคำขอแบบ สบ.1 และได้ใบสำคัญ เลขสถาน ที่ผลิตอาหาร ที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน (แบบ สบ.1/1) เงื่อนไข ที่คนทำอาหาร ที่บ้านมักติดคือข้อ 1.6 ของ GMP 420 ที่ให้แยกพื้นที่ผลิต อาหาร ออกจากที่พักอาศัย ไม่ใช่เรื่อง ที่ว่าเป็นบ้านหรือไม่
บทความ นี้อธิบาย เฉพาะ เรื่องสถาน ที่ผลิตขนาด เล็กและการผลิต ในบ้าน ถ้าต้องการ ขั้นตอนขออนุญาต ทั้งหมด อย่างละเอียด อ่านต่อที่ ขออนุญาตผลิตอาหาร และถ้าต้องการ รายละเอียด ข้อกำหนด GMP ทุกหมวด อ่านที่ GMP 420 ข้อกำหนดและเกณฑ์ตรวจ
ขอสถาน ที่ผลิตอาหาร กรณีไม่เข้าข่าย โรงงาน: เกณฑ์ 50 แรงม้าและ 50 คน พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 14 ให้ผู้ที่จะตั้งโรงงาน ผลิตอาหาร เพื่อขายต้องได้ รับใบอนุญาตก่อน และคำว่าโรงงาน หมายถึงโรงงาน ตามกฎหมาย ว่าด้วยโรงงาน เมื่อพระราชบัญญัติโรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2562 กำหนด ว่าโรงงาน คือสถาน ที่ที่ใช้เครื่องจักร กำลังรวมตั้งแต่ ห้าสิบแรงม้า หรือใช้คนงาน ตั้งแต่ห้าสิบคนขึ้นไป อย. จึงออกประกาศ แนวทาง การยื่นคำขอ อนุญาต สถานที่ผลิตอาหาร มีผลตั้งแต่วันที่ 27 ตุลาคม 2562 แบ่งการยื่นเป็นสองทาง
เข้าข่ายโรงงาน (เครื่องจักรตั้งแต่ 50 แรงม้า หรือคนงานตั้งแต่ 50 คน) ยื่นคำขอ อนุญาต ตั้งโรงงาน ผลิตอาหาร (แบบ อ.1) และได้ใบอนุญาตผลิตอาหาร (แบบ อ.2) ซึ่งใช้ได้ถึงวันที่ 31 ธันวาคม ของปีที่สามนับ จากปีที่ออก และต้องยื่นต่อ อายุก่อนหมดอายุ ไม่เข้าข่ายโรงงาน (เครื่องจักรน้อยกว่า 50 แรงม้า และคนงานน้อยกว่า 50 คน) ยื่นคำขอ รับเลขสถาน ที่ผลิตอาหาร (แบบ สบ.1) และได้ใบสำคัญแบบ สบ.1/1 ซึ่งคู่มือการขอ อนุญาต ผลิตภัณฑ์ อาหาร ของกอง อาหาร ระบุว่าไม่มีวัน หมดอายุ ผู้ประกอบ การรายเก่าที่ เคยถือใบอนุญาต แต่สถาน ที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน ประกาศ แนวทาง ฉบับเดียวกัน ให้ยื่นแบบ สบ.1 เพื่อรับใบสำคัญ สบ.1/1 แทนการต่ออายุ และใช้เลขสถาน ที่ผลิตกับเลขสารบบ อาหาร เดิมทุกรายการต่อได้
ตัวอย่างใบสำคัญ สบ.1/1 ที่ อย. เผยแพร่แสดง ว่าใบนี้ใช้ได้ เฉพาะ สถานที่ผลิตและ สถานที่เก็บอาหาร ที่ระบุไว้ ผู้รับอนุญาต ต้องแสดง ใบสำคัญ ไว้ในที่เปิดเผย เห็นได้ง่าย ณ สถานที่ผลิต และเอกสาร แนบท้ายระบุประเภท อาหาร กรรมวิธีผลิต ข้อกำหนด GMP ที่ใช้ กำลังแรงม้าเครื่องจักรรวม และจำนวนคนงาน ข้อมูลที่ยื่นตอน ขอจึงไปปรากฏ ในใบสำคัญ โดยตรง
นับแรงม้า เครื่องจักร และคนงานอย่างไร กองอาหาร มีคู่มือการตรวจ สอบแรงม้า ของเครื่องจักร และวิธีคำนวณ แรงม้า เปรียบเทียบ ใช้ตัดสิน ว่าสถาน ที่เข้าข่ายโรงงาน หรือไม่ หลักที่ควรรู้มีดังนี้
นับเฉพาะ เครื่องจักร และอุปกรณ์ ที่ใช้ผลิตอาหาร ที่ขออนุญาต ไม่ใช่ทุกเครื่อง ในบ้านหรือใน อาคาร อ่านค่าจากป้ายพิกัด (name plate) หรือแค็ตตาล็อก ถ้าไม่มีให้คำนวณ จากกำลังไฟฟ้า โดย 1 แรงม้าเท่ากับ 746 วัตต์ เครื่องไฟฟ้าที่ให้ความร้อน เช่น ฮีตเตอร์และเครื่องซีล คิดประสิทธิภาพเพียงร้อยละ 60เตามีค่าประเมินเฉพาะ เช่น เตาอบทั่วไปปริมาตร 1 ลูกบาศก์เมตรเท่ากับ 2 แรงม้า และเตาแก๊สคิดเท่ากับ 3.8 คูณกิโลกรัม แก๊สที่ใช้ต่อชั่วโมง คู่มือแนะนำ ให้ขอข้อมูล แรงม้า จากผู้ขายเครื่องจักร ไว้ตั้งแต่ ตอนซื้อ ครัวขนาดเล็กที่ใช้เตาแก๊ส เครื่องผสม เครื่องซีล และตู้อบไม่กี่เครื่อง โดยทั่วไป มีแรงม้า รวมห่างจาก 50 แรงม้ามาก แต่ควรทำบัญชี เครื่องจักร พร้อมแรงม้า ไว้จริง เพราะ เป็นเอกสาร ที่ต้องแนบในคำขอ และแรงม้า รวมกับจำนวน คนงานจะถูกบันทึก ไว้ในใบสำคัญ
ครัวที่บ้านต้องผ่าน GMP 420 ข้อไหนบ้าง ข้อ 2 ของ GMP 420 ให้อาหาร ทุกชนิดที่ผลิตเพื่อ ขายต้องทำตาม หลักเกณฑ์นี้ ยกเว้นบางกรณี เช่น ร้านอาหาร ที่ปรุงขายให้กิน ได้ทันที แผงขายอาหาร ในที่หรือทางสาธารณะ สถานที่ผลิตเกลือบริโภค และสถาน ที่คัดบรรจุ ผักผลไม้สดที่มี ประกาศ เฉพาะ คำชี้แจงของ อย. ยังระบุว่าร้าน อาหาร ที่ผลิตอาหาร ควบคุม เฉพาะ อาหาร กำหนด คุณภาพ หรือมาตรฐาน หรืออาหารที่ต้องมีฉลาก โดยใช้เครื่องจักรรวมตั้งแต่ 5 แรงม้าหรือคนงานตั้งแต่ 7 คน ยังต้องทำตาม GMP
สำหรับการผลิตในบ้าน ข้อกำหนด พื้นฐานที่มักเป็น ประเด็นมีดังนี้
ข้อ 1.1 ทำเลห่างจากแหล่งปนเปื้อน เช่น สิ่งปฏิกูล วัตถุอันตราย คอกสัตว์ ฝุ่นควัน น้ำท่วมขัง ถ้าอยู่ติดบริเวณ ที่ไม่เหมาะ สมต้องมีมาตรการ ป้องกัน ที่ได้ผล ข้อ 1.5 อาคาร ผลิตป้องกัน สัตว์และแมลง เข้าสู่บริเวณ ผลิตได้ ซึ่งรวมถึงสัตว์ เลี้ยงในบ้านด้วย ข้อ 1.6 มีพื้นที่ผลิตเพียงพอ และแยกพื้นที่ผลิต อาหาร ออกจากที่พักอาศัย การผลิตผลิตภัณฑ์ อื่นที่ไม่ใช่ อาหาร และบริเวณ รับประทาน อาหาร ข้อ 1.7 และ 1.8 พื้นที่ผลิตเป็นสัดส่วน ตามสายงานไม่ ให้ปนเปื้อนข้าม และมีห้องบรรจุ หรือมาตรการ จัดการ พื้นที่บรรจุ เพื่อป้องกัน การปนเปื้อนซ้ำ ข้อ 4.2 และ 4.4 ห้องส้วมต้องแยก จากบริเวณ ผลิตหรือไม่เปิด สู่บริเวณ ผลิตโดยตรง และมีอ่างล้าง มือพร้อม สบู่เหลว และอุปกรณ์ ทำให้มือแห้งใน บริเวณผลิต หมวด 3 ส่งผลิตภัณฑ์ สุดท้าย ตรวจที่ห้องปฏิบัติ การของรัฐหรือ ห้องปฏิบัติ การที่ได้รับการ รับรอง อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เก็บบันทึกไว้อย่างน้อย 1 ปีหลังพ้นวันหมดอายุบนฉลาก และตรวจ ประเมิน ตนเอง อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง ในทางปฏิบัติ หลายรายแก้ข้อ 1.6 ด้วยการจัดห้อง หรือส่วนต่อเติม ที่มีทางเข้าออก และผนังแยกจาก ส่วนที่อยู่อาศัย แล้วใช้ห้องนั้น ผลิตอาหาร อย่างเดียว ส่วนครัวที่ใช้ทำ อาหาร กินในครอบครัว ด้วยมักผ่านข้อ นี้ได้ยาก ควรดูเกณฑ์ ทั้งหมวด ก่อนลงทุน ต่อเติม
จุดตรวจ GMP 420 ที่ครัวในบ้านมักติด ✓ ข้อ 1.6 แยกจากที่พักอาศัย พื้นที่ผลิตแยกจากที่อยู่อาศัย การผลิตสินค้าอื่น และบริเวณ รับประทาน อาหาร
✓ ข้อ 1.5 กันสัตว์และแมลง รวมถึงสัตว์เลี้ยงในบ้าน
✓ ข้อ 1.8 พื้นที่บรรจุ มีห้องบรรจุ หรือมาตรการ กันการปนเปื้อนซ้ำ
✓ ข้อ 4.2 ห้องส้วม แยกจากบริเวณ ผลิตหรือไม่เปิด เข้าบริเวณ ผลิตโดยตรง
✓ ข้อ 4.4 อ่างล้างมือ สบู่เหลว และอุปกรณ์ ทำให้มือแห้งใน บริเวณผลิต
✓ หมวด 3 ผลวิเคราะห์และบันทึก ตรวจผลิตภัณฑ์อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง เก็บบันทึก 1 ปีหลังวันหมดอายุ
ที่มา: ประกาศ สธ. (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 บัญชีแนบท้าย ข้อกำหนดพื้นฐาน
ขออนุญาต ผลิตอาหาร ไม่เข้าข่ายโรงงาน: ขั้นตอน การขออนุญาตทั้งแบบ อ.1 และ สบ.1 ทำผ่านระบบ e-Submission ของ อย. คู่มือการยื่นคำขอ อนุญาต สถานที่ผลิตอาหาร (แก้ไขครั้งที่ 1 วันที่ 4 กันยายน 2569) และคู่มือสำหรับ ประชาชน สรุปลำดับ ไว้ดังนี้
มีบัญชีผู้ใช้ Open ID หรือใช้แอป ThaiDขอเปิดสิทธิ์ใช้ระบบ สถานที่ในกรุงเทพฯ ติดต่อศูนย์ OSSC ของ อย. ส่วนต่างจังหวัด ติดต่อสำนักงาน สาธารณสุข จังหวัด ที่สถาน ที่ผลิตตั้งอยู่ ให้สถาน ที่ผ่านการตรวจ ประเมิน โดยเจ้าหน้าที่ อย. หรือ สสจ. (ยื่นขอตรวจผ่าน e-Submission) หรือโดยหน่วย ตรวจที่ขึ้นทะเบียนกับ อย. แล้วนำแบบสรุป ผลการตรวจ ประเมิน (audit report) อายุไม่เกิน 1 ปี ที่ครอบคลุม ประเภท อาหารที่ขอ มาประกอบคำขอ ยื่นคำขอแบบ สบ.1 พร้อมแผนที่ แผนผัง แบบแปลนพื้นทุกชั้น รายการ เครื่องจักร พร้อมแรงม้า กรรมวิธีผลิต ที่มาของน้ำ สูตรส่วนประกอบ เป็นร้อยละรวม 100 และภาพถ่ายสี ไฟล์แนบต้องเป็น PDF และลงนามจริง ระบุสถานที่เก็บอาหาร ซึ่งเพิ่มได้เฉพาะ ในจังหวัด เดียวกับสถานที่ผลิต ถ้าต้องการ สถานที่เก็บต่าง จังหวัด ต้องขอเพิ่มหลัง ได้รับอนุญาตแล้ว ตอบคำชี้แจง ของเจ้าหน้าที่ ให้ครบตามกำหนด ในระบบ มิฉะนั้นคำขอจะถูกคืน เมื่อได้รับอนุญาต จะได้ใบสำคัญ สบ.1/1 แบบอิเล็กทรอนิกส์ บุคคลธรรมดา ยื่นในนามตนเองได้ โดยแนบสำเนา บัตรประชาชน และทะเบียน พาณิชย์ ส่วนนิติบุคคล ต้องมีหนังสือ มอบอำนาจ แต่งตั้งผู้ดำเนิน กิจการ ถ้าไม่ได้เป็นเจ้าของ สถานที่ต้องมีหนังสือ ยินยอม ให้ใช้สถาน ที่หรือสัญญาเช่า
เส้นทางสู่ใบสำคัญ สบ.1/1 1 Open ID หรือ ThaiD บัญชีสำหรับเข้าระบบ e-Submission
2 ขอเปิดสิทธิ์ OSSC ของ อย. (กรุงเทพฯ) หรือ สสจ. ที่ตั้งสถานที่
3 ตรวจประเมินสถานที่ โดยเจ้าหน้าที่ หรือหน่วย ตรวจที่ขึ้นทะเบียน ได้ audit report อายุไม่เกิน 1 ปี
4 ยื่นแบบ สบ.1 แนบแผนผัง แบบแปลน เครื่องจักรพร้อมแรงม้า สูตร และภาพถ่าย
5 ได้ใบสำคัญ สบ.1/1 แล้วจึงขอเลข สารบบ อาหาร ของแต่ละสินค้า
ที่มา: คู่มือการยื่นคำขอ อนุญาต สถานที่ผลิตอาหาร (กองอาหาร) · คู่มือสำหรับประชาชน การขออนุญาตผลิตอาหาร
ใบอนุญาต ผลิตอาหาร ไม่เข้าข่ายโรงงาน (สบ.1/1) กับเลขสารบบอาหาร ใบสำคัญ สบ.1/1 เป็นการอนุญาตด้านสถานที่ ยังไม่ใช่การอนุญาตตัวสินค้า เมื่อได้ใบสำคัญแล้ว ต้องขอเลขสารบบ อาหาร ของแต่ละ ผลิตภัณฑ์ ตามกลุ่มอาหาร คู่มือของกอง อาหาร สรุปไว้ดังนี้
อาหารควบคุมเฉพาะ ยื่นขอขึ้นทะเบียน ตำรับอาหาร (แบบ อ.17) อาหาร กำหนด คุณภาพ หรือมาตรฐาน ที่ต้องแจ้งสูตร ยื่นขอจดทะเบียนอาหาร (แบบ สบ.5) อาหารที่ไม่ต้องแจ้งสูตร ยื่นแจ้งรายละเอียดอาหาร (แบบ สบ.7) เลขสารบบอาหารมี 13 หลัก แบ่งเป็น 5 กลุ่ม กลุ่มแรกคือจังหวัดที่ตั้ง และกลุ่มที่สาม คือเลขสถาน ที่ผลิตกับปีที่อนุญาต ตามระเบียบ อย. ว่าด้วยการดำเนิน การเกี่ยว กับเลขสารบบ อาหาร พ.ศ. 2567 เลขทุกตัวจึงผูก กับสถาน ที่ผลิตที่ได้รับอนุญาต หลังได้เลขแล้ว ต้องเก็บสูตรส่วน ประกอบ ครบร้อยละ 100 กรรมวิธีผลิต และชนิดภาชนะบรรจุไว้ ณ สถานที่ผลิตให้ เจ้าหน้าที่ ตรวจได้
ระเบียบ เดียวกัน ระบุว่าถ้าใบสำคัญ สบ.1/1 ถูกยกเลิก เลขสารบบ อาหาร ทุกรายการ ภายใต้ใบนั้นสิ้น สภาพไปด้วย การดูแลสถาน ที่ให้คงมาตรฐาน จึงสำคัญพอ ๆ กับการขอให้ผ่านครั้งแรก ดูความหมายของเลข 13 หลักเพิ่มเติมได้ที่บทความ เลขสารบบอาหาร
กรณีที่ไม่ต้องขออนุญาต และฉลากเมื่อขายออนไลน์ คู่มือการขออนุญาต ผลิตภัณฑ์ อาหาร (พิมพ์ครั้งที่ 5 ปี 2569) ของกองอาหาร จัดกรณีต่อไปนี้ เป็นกรณีที่ได้รับ ยกเว้น ไม่ต้องขออนุญาต
น้ำนมถั่วเหลือง ในภาชนะ บรรจุที่ปิดสนิท และน้ำผึ้ง ที่ผลิตในสถาน ที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน และผู้ผลิตจำหน่าย โดยตรง ต่อผู้บริโภค อาหาร ที่ผู้ผลิตให้ข้อมูล แก่ผู้บริโภค ได้ในขณะขาย เช่น หาบเร่ แผงลอย หรือผ่านระบบ พาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์ อาหารสดที่ไม่ผ่านกรรมวิธี หรือผ่านการแกะ ชำแหละ ตัดแต่ง และบรรจุ ในภาชนะ ที่มองเห็นสภาพ อาหารได้ อาหาร ที่ผลิตและจำหน่าย เพื่อบริการ ในร้านอาหาร โรงแรม โรงเรียน โรงพยาบาล และสถานที่ทำนองเดียวกัน รวมถึงการจัดส่งให้ผู้ซื้อ อาหาร ที่ผลิตเพื่อส่งออก เท่านั้น ยกเว้น อาหาร ควบคุม เฉพาะ ที่ยังต้องขออนุญาต เรื่องฉลาก ถาม-ตอบของกอง อาหาร เกี่ยวกับประกาศ ฉลากฉบับที่ 450 อธิบาย ว่าผู้ผลิตที่ขาย ตรงผ่าน Facebook, Line, TikTok หรือ Instagram ของตนเอง ได้รับยกเว้น ไม่ต้องแสดงฉลาก แต่ถ้าฝากขาย ในแพลตฟอร์ม ร้านค้าออนไลน์ หรือให้ผู้อื่นนำ ไปขาย ไม่ได้รับยกเว้น
ต่อมาประกาศฉบับที่ 474 พ.ศ. 2569 (ใช้บังคับ 31 ตุลาคม 2569) เขียนข้อยกเว้นนี้ใหม่ ให้การ ขายตรงรวมถึง ผ่านพาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์ ยังได้รับยกเว้น แต่กำหนด กลุ่มอาหาร ที่ไม่ได้รับยกเว้นไว้ 9 กลุ่ม เช่น อาหาร ที่ใช้วัตถุเจือปน อาหาร ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร อาหารทารกและเด็กเล็ก และอาหารที่เติมสารสกัด สารอาหาร หรือสารสังเคราะห์ คนที่ทำขนมหรือ เครื่อง ปรุงที่บ้านแล้ว ขายออนไลน์ จึงควรตรวจ สูตรของตัวเอง กับรายการ นี้ก่อนสรุปว่าไม่ ต้องมีฉลาก ตรวจประเภทสินค้าได้ด้วย เครื่องมือเช็กประเภทสินค้า
เมื่อกิจการโตขึ้น: ย้าย เพิ่มประเภท หรือกลายเป็นโรงงาน สถานที่ผลิตเล็ก มักเปลี่ยนเร็ว เรื่องที่ควรรู้ล่วงหน้ามีดังนี้
เพิ่มประเภทอาหาร เปลี่ยนแบบแปลน หรือเปลี่ยนเครื่องจักร ผู้ถือใบสำคัญ สบ.1/1 ยื่นคำขอแก้ไขแบบ สบ.2 และถ้าการเปลี่ยนแปลง กระทบ การตรวจ ประเมิน ต้องยื่นขอตรวจ ประเมิน สถานที่ด้วย ย้ายสถานที่ พระราชบัญญัติ อาหาร ห้ามผลิตหรือเก็บ อาหาร นอกสถาน ที่ที่ระบุในใบอนุญาต และการย้ายต้อง ได้รับอนุญาตก่อน ขยายจนเข้าข่ายโรงงาน ถ้าแรงม้ารวมถึง 50 แรงม้าหรือคนงานถึง 50 คน สถานะ จะเปลี่ยน เป็นสถาน ที่ที่ต้องยื่นแบบ อ.1 และได้ใบอนุญาต อ.2 ที่มีวันหมดอายุ และต้องต่ออายุ ลูกค้าธุรกิจขอใบรับรอง GMP ผู้ถือ สบ.1/1 ยื่นขอหนังสือ รับรอง มาตรฐาน ระบบการผลิต ตามกฎหมาย กับหน่วย รับรอง ที่ขึ้นบัญชีกับ อย. ได้ หนังสือ รับรอง มีอายุสามปีและ มีการตรวจ ติดตาม ปีละครั้ง ถ้าวางแผนจะขยาย ควรออกแบบ ห้องผลิตตั้งแต่ แรกให้แยกพื้นที่ ตามสายงานได้ เพราะ การรื้อปรับภาย หลังมักยากกว่า การทำให้ ถูกตั้งแต่ต้น
เช็กลิสต์ ก่อนเริ่มขอเลข สถานที่ผลิตในบ้าน นับแรงม้า เครื่องจักร ที่ใช้ผลิตและจำนวน คนงาน ยืนยันว่าอยู่ใน กลุ่มไม่เข้าข่าย โรงงาน วาดผังบ้านและ กำหนด พื้นที่ผลิตที่แยก จากที่พักอาศัย บริเวณรับประทานอาหาร และห้องส้วม ไล่ตรวจข้อกำหนดพื้นฐาน GMP 420 ทั้ง 5 หมวด โดยเฉพาะ การป้องกัน สัตว์และแมลง อ่างล้างมือ และพื้นที่บรรจุ เตรียม สูตรส่วนประกอบ ร้อยละ 100 กรรมวิธีผลิต ที่มาของน้ำ และรายการ เครื่องจักร พร้อมแรงม้า ตรวจว่าสินค้า อยู่ในกลุ่มอาหารใด เพื่อวางแผน ขอเลขสารบบ หลังได้ใบสำคัญ ถ้าจะขายออนไลน์ ตรวจว่าสินค้า อยู่ในกลุ่มที่ยัง ต้องมีฉลาก ตามประกาศฉบับที่ 474 หรือไม่ ส่งรูปและข้อมูล พื้นที่ให้ทีมที่ปรึกษา ประเมิน ก่อนลงทุน ต่อเติมได้ที่ หน้าประเมินสถานที่ผลิต หรือให้ทีมช่วย วางผังและเตรียม เอกสาร ผ่านบริการ ตั้งสถานที่ผลิตและวางระบบ GMP
คำถามที่พบบ่อย ผลิตอาหาร ในบ้านแล้วขอ อนุญาต ได้จริงไหม ได้ ถ้าพื้นที่ผลิตผ่าน GMP 420 โดยเฉพาะข้อ 1.6 ที่ให้แยกพื้นที่ผลิต ออกจากที่พักอาศัย และบริเวณ รับประทาน อาหาร และสถาน ที่ใช้เครื่องจักร น้อยกว่า 50 แรงม้าและคนงานน้อยกว่า 50 คน ซึ่งยื่นแบบ สบ.1 เพื่อรับใบสำคัญ สบ.1/1
ใบสำคัญ สบ.1/1 ต้องต่ออายุไหม คู่มือของกอง อาหาร ระบุว่าใบสำคัญ สบ.1/1 ไม่มีวันหมดอายุ ต่างจากใบอนุญาต อ.2 ของสถาน ที่เข้าข่ายโรงงาน ที่ใช้ได้ถึง 31 ธันวาคม ของปีที่สามและ ต้องต่ออายุ
ได้ สบ.1/1 แล้วขายสินค้าได้เลยไหม สบ.1/1 เป็นการอนุญาตด้านสถานที่ ผลิตภัณฑ์ แต่ละตัวยังต้อง ขอเลขสารบบ อาหาร ตามกลุ่มอาหาร เช่น สบ.5 หรือ สบ.7 เว้นแต่เข้ากรณี ที่คู่มือของกอง อาหาร จัดว่าได้รับยกเว้น
ขายขนมทำเองผ่าน Facebook ของตัวเองต้องมีฉลากไหม การขายตรงโดย ผู้ผลิตรวมถึงผ่าน พาณิชย์ อิเล็กทรอนิกส์ ได้รับยกเว้นฉลาก แต่ประกาศฉบับที่ 474 กำหนด 9 กลุ่มที่ไม่ได้รับยกเว้น เช่น อาหาร ที่ใช้วัตถุเจือปน อาหาร ถ้าฝากขายใน แพลตฟอร์ม ร้านค้าหรือให้ ผู้อื่นขาย ถาม-ตอบของกอง อาหาร ระบุว่าต้องมีฉลาก
นับแรงม้า ของเตาแก๊สและ เครื่อง ซีลอย่างไร คู่มือของกอง อาหาร ให้คิดเตาแก๊ส เท่ากับ 3.8 คูณกิโลกรัม แก๊สที่ใช้ต่อชั่วโมง และเครื่อง ไฟฟ้าที่ให้ความร้อน เช่น เครื่องซีล คิดประสิทธิภาพร้อยละ 60 โดยนับเฉพาะ เครื่อง ที่ใช้ผลิตอาหาร ที่ขออนุญาต
แหล่งอ้างอิง พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ เรื่อง แนวทาง การยื่นคำขอ อนุญาต สถานที่ผลิตอาหาร บังคับใช้ (In_force) 27/10/62 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ คู่มือการขออนุญาต ผลิตภัณฑ์ อาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ คู่มือการยื่นคำขอ อนุญาต สถานที่ผลิตอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ 1.1 การขออนุญาตผลิตอาหาร (เป็นไปตามหลัก เกณฑ์และเงื่อนไข) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความ ในพระราชบัญญัติ อาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่อง มือเครื่อง ใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ เรื่อง คำชี้แจง ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่อง มือเครื่อง ใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร บังคับใช้ (In_force) 08/03/64 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ การตรวจ สอบแรงม้า ของเครื่องจักร และ วิธีคำนวณ แรงม้า เปรียบเทียบ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ใบสำคัญ เลขสถาน ที่ผลิตอาหาร ที่ไม่เข้าข่ายโรงงาน (สบ.1/1) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ 2) ระเบียบ สำนักงาน คณะกรรมการ อาหาร และยา ว่าด้วยการดำเนิน การเกี่ยว กับเลขสารบบ อาหาร พ.ศ.2567 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ 1) ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข (ฉบับที่ 450) พ.ศ.2567 เรื่อง การแสดง ฉลากอาหาร ในภาชนะบรรจุ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข (ฉบับที่ 474) พ.ศ. 2569 เรื่อง การแสดง ฉลากของอาหาร ในภาชนะบรรจุ (ฉบับที่ 2) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ 1.5 ประเด็นถาม-ตอบ เกี่ยวกับประกาศ กระทรวง สารณสุขว่าด้วย การแสดง ฉลากของอาหาร ในภาชนะบรรจุ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ เรื่อง การออกหนังสือ รับรอง มาตรฐาน ระบบการผลิต ตามหลักเกณฑ์ ของกฎหมาย พ.ศ. 2564 Re: Issuance of a certificate of food production system standards according to the legal criteria B.E.2564 (2021). บังคับใช้ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ 1) กรณีขอใหม่ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ แนวทาง การดำเนิน การเกี่ยว กับการอนุญาต ด้านสถาน ที่นำหรือสั่งอาหาร เข้ามาในราช อาณาจักร และสถานที่ผลิตอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
ข้อมูลในบทความ นี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่ คำแนะนำ ทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศ ฉบับล่าสุด หรือปรึกษา ผู้เชี่ยวชาญ ก่อนยื่นหรือผลิตจริง
บทความที่เกี่ยวข้อง