เจ้าของแบรนด์
รูปก่อนหลังในโฆษณา เครื่องสำอาง อาหารเสริม และสมุนไพร: กฎหมายว่าอย่างไร และควรใช้แบบไหน
อ่าน 13 นาที · อัปเดต 21 พ.ย. 2569
ในบทความนี้ รูปก่อนหลังในโฆษณา: ทำไมภาพคู่เดียว ต้องพิสูจน์ ได้เท่าคำโฆษณา ภาพนับเป็น "ข้อความ" ตามกฎหมาย: นิยามในกฎหมาย เครื่อง สำอาง อาหาร และสมุนไพร ภาพก่อนหลัง โฆษณาเครื่องสำอาง: มาตรา 41 กฎกระทรวง พ.ศ. 2567 และอำนาจสั่งให้พิสูจน์ คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2567 พูดถึงภาพไว้อย่างไร ในแต่ละ กลุ่มสินค้า อาหาร และผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร: ประกาศ อย. พ.ศ. 2569 ยก "ภาพ Before After" เป็นตัวอย่าง ผลิตภัณฑ์สมุนไพร: ภาพต้องผ่านใบ อนุญาต โฆษณา ก่อนเผยแพร่ มุมกฎหมาย คุ้มครอง ผู้บริโภค: ผู้โฆษณาต้องพิสูจน์ได้ และภาพที่ปรับแต่งต้องบอก ภาพ before after จากการทดสอบจริง: ถ่ายและกำกับ ภาพอย่างไร ให้พิสูจน์ได้ รีวิวก่อนหลัง จากลูกค้า อินฟลูเอนเซอร์ และไลฟ์ขาย เช็กลิสต์ ก่อนเผยแพร่รูป ก่อนหลัง และหลักฐานที่ควรเก็บไว้ คำถามที่พบบ่อย
รูปก่อนหลังในโฆษณา: ทำไมภาพคู่เดียว ต้องพิสูจน์ ได้เท่าคำโฆษณา รูปก่อนหลัง คือภาพคู่ที่วางสภาพ "ก่อนใช้" กับ "หลังใช้" ไว้ข้างกัน แบรนด์เครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และผลิตภัณฑ์ สมุนไพร นิยมใช้ในโพสต์ขาย คลิปรีวิว และไลฟ์ขาย เพราะ คนดูเข้าใจ ได้ในไม่กี่วินาที แต่ภาพคู่เดียว ก็บอกได้พร้อม กันว่าสินค้าได้ผล ได้ผลเร็ว และได้ผลขนาดนี้กับคนทั่วไป ซึ่งเป็นสามเรื่อง ที่แบรนด์ ต้องพิสูจน์ได้
บทความ นี้เขียน สำหรับ เจ้าของ แบรนด์ ทีมการตลาด และคนทำไลฟ์ขาย แบ่งเป็นสามส่วน คือสิ่งที่กฎหมาย และเอกสาร ของสำนักงาน คณะกรรมการ อาหาร และยา (อย.) เขียนไว้จริงเกี่ยว กับภาพในโฆษณา มุมกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค และวิธีถ่ายภาพ เก็บหลักฐาน และใช้รีวิว ซึ่งเป็นแนวปฏิบัติ ไม่ใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย ภาพรวมกฎการ โฆษณา ของแต่ละ ประเภท อ่านได้ที่ กฎการโฆษณาเครื่องสำอาง หลักเกณฑ์ และใบอนุญาต โฆษณา อาหาร พ.ศ. 2569 และ วิธีดูโฆษณาเกินจริง
ภาพนับเป็น "ข้อความ" ตามกฎหมาย: นิยามในกฎหมาย เครื่อง สำอาง อาหาร และสมุนไพร ถ้าไม่ได้เขียนอะไรเลย แค่วางภาพสองภาพ จะนับเป็นการ โฆษณา สรรพคุณไหม คำตอบอยู่ในนิยาม ของกฎหมาย แต่ละฉบับ
เครื่องสำอาง พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 มาตรา 4 นิยาม "ข้อความ" ว่า "หมายความรวมถึง การกระทำให้ ปรากฏ ด้วยตัวอักษร ภาพ ภาพยนตร์ แสง เสียง เครื่องหมาย หรือการก ระทำอย่างใด ๆ ที่ทำให้ บุคคลทั่วไป สามารถ เข้าใจ ความหมายได้" และ "โฆษณา" คือ "การกระทำไม่ว่าโดยวิธีใด ๆ ให้ประชาชนเห็น ได้ยิน หรือทราบ ข้อความ เพื่อประโยชน์ ในทางการค้า" อาหาร และผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 41 ให้ผู้ที่จะโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหาร นำ "เสียง ภาพ ภาพยนตร์ หรือข้อความ" ไปให้ผู้อนุญาต ตรวจพิจารณาก่อน และประกาศ อย. เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ข้อ 3 นิยาม "ข้อความ" ว่ารวมถึง "ข้อความ ข้อความเสียง เสียง ภาพ รูปภาพ รอยประดิษฐ์ เครื่องหมายสัญลักษณ์" ผลิตภัณฑ์สมุนไพร พระราชบัญญัติ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 4 นิยาม "ข้อความ" ว่ารวมถึง "ตัวอักษร รูป รอยประดิษฐ์ ภาพ ภาพยนตร์ แสง เสียง เครื่องหมาย" และ "โฆษณา" ให้ "หมายความ รวมถึงการส่ง เสริมการขาย" กฎหมาย จึงไม่มีชุดกติกา แยกสำหรับภาพ ข้อห้ามของตัว อักษรใช้กับภาพด้วย ในทางปฏิบัติ ควรแปลงภาพเป็นประโยค ถ้าได้ประโยคอย่าง "ใช้ 7 วัน สิวหาย" หรือ "กิน 2 สัปดาห์ เอวเล็กลง" ประโยคนั้นคือสิ่งที่ต้องตรวจ ตัวเลขวันที่ ลูกศร วงกลมรอบจุดด่างดำ สายวัดรอบเอว และคำบรรยายใต้ภาพ ก็เป็นส่วนหนึ่ง ของข้อความ เช่นกัน
ภาพก่อนหลัง โฆษณาเครื่องสำอาง: มาตรา 41 กฎกระทรวง พ.ศ. 2567 และอำนาจสั่งให้พิสูจน์ ภาพก่อนหลัง โฆษณาเครื่องสำอาง ต้องผ่านมาตรา 41 ของพระราชบัญญัติ เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2558 ซึ่งห้าม "ข้อความ ที่ไม่เป็นธรรม ต่อผู้บริโภค" และกำหนด ลักษณะ ที่เกี่ยว กับภาพผลลัพธ์ โดยตรง ไว้สามข้อ คือ (1) "ข้อความ ที่เป็นเท็จหรือ เกินความจริง" (2) ข้อความที่ "ก่อให้เกิดความ เข้าใจ ผิดในสาระ สำคัญเกี่ยว กับเครื่อง สำอาง" และ (3) "ข้อความ ที่แสดง สรรพคุณ ที่เป็นการ รักษาโรคหรือ ที่มิใช่จุดมุ่งหมาย เป็นเครื่อง สำอาง"
คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 อธิบายข้อ (1) ว่าหมายถึง "ข้อความ ที่ไม่สามารถ พิสูจน์ข้อเท็จจริง ได้ด้วยเอกสาร ทางวิชาการ หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ หรือเกินขอบข่าย เครื่อง สำอาง" และยกตัวอย่าง โฆษณา กระชับ รูปหน้าที่ อ้างผลภายใน 28 วัน โดยมีวลี "พิสูจน์ ได้พร้อม แสดงภาพก่อน – หลัง และข้อความบรรยายภาพ" อยู่ในตัวอย่าง (หน้า 13) ตัวอย่าง นี้ไม่ได้บอกว่า ภาพก่อน–หลัง ใช้ไม่ได้ในตัวเอง แต่แสดง ว่าการ แนบภาพมาเป็น "หลักฐาน" ไม่ทำให้ ข้อความ ที่เกินขอบเขต กลายเป็นข้อความ ที่ใช้ได้
กฎกระทรวง พ.ศ. 2567กฎกระทรวง กำหนด ข้อความ โฆษณา เครื่อง สำอาง ที่ไม่เป็นธรรม ต่อผู้บริโภคฯ พ.ศ. 2567 เพิ่มข้อความ ต้องห้ามสองแบบ คือข้อความ ที่ทำให้ เข้าใจ ว่าใช้กับบริเวณ ภายใน ร่างกาย และข้อความ ที่ทำให้ เข้าใจ ว่านำไปฉีด หรือใช้กับเครื่อง มือเพื่อผลักดัน สารเข้าสู่ร่างกาย "ลึกกว่าชั้นหนังกำพร้า (epidermis)" ในทางปฏิบัติ ภาพก่อน–หลัง ที่ถ่ายคู่กับเครื่อง มือลักษณะนี้ ควรตรวจ กับกฎกระทรวง ฉบับนี้ด้วย
อย. สั่งให้พิสูจน์ได้ มาตรา 45 ให้เลขาธิการ อย. สั่งให้ผู้จดแจ้ง หรือผู้ทำการ โฆษณา "พิสูจน์เพื่อแสดงความจริง" และถ้าอ้างผลการวิจัย สถิติ หรือ "ยืนยัน ข้อเท็จจริงอัน ใดอันหนึ่ง" แล้วพิสูจน์ไม่ได้ ให้ออกคำสั่งตามมาตรา 44 ได้ เช่น ให้แก้ไขข้อความ ห้ามการโฆษณา หรือให้โฆษณา เพื่อแก้ไข ความเข้าใจผิด ผู้ที่โฆษณา โดยไม่เป็นไป ตามมาตรา 41 มีโทษตามมาตรา 84 ในทางปฏิบัติ แบรนด์ จึงควรอธิบาย ได้ว่าภาพมาจากไหน ถ่ายอย่างไร และเป็นผลของใคร
คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2567 พูดถึงภาพไว้อย่างไร ในแต่ละ กลุ่มสินค้า คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2567 มีตาราง Do/Don't แยกตามกลุ่มสินค้า หลายกลุ่มใช้คำว่า "ข้อความหรือภาพ" ในช่องที่ห้าม ซึ่งตรงกับสิ่งที่ ภาพก่อน–หลังมักสื่อ
ไวท์เทนนิ่ง (หน้า 22) ห้ามสื่อว่าทำให้ "สีผิวขาวขึ้นมากกว่า หรือแตกต่างจาก สีผิวเดิมตามธรรมชาติ" และถ้าอ้างผลทดสอบ ต้องแสดงว่า "ผลลัพธ์ ที่ได้ขึ้นอยู่กับสภาพ ผิวของแต่ละ บุคคลด้วย" ลดริ้วรอย (หน้า 23) ต้องแสดงว่า "ผู้ใช้จะได้รับ ผลในการใช้ใน ช่วงเวลา เมื่อใช้เครื่อง สำอาง เท่านั้น และผลลัพธ์ ที่ได้ขึ้นอยู่กับสภาพ ผิวของแต่ละ บุคคล" ผิวที่เป็นสิว (หน้า 24) ห้ามข้อความ หรือภาพที่สื่อว่า ป้องกัน หรือรักษาสิว ลดการอักเสบของสิว หรือลดสิว ตาราง สรุปข้อความ ที่เห็นควรให้ใช้ (11 มีนาคม 2568) จัดไว้ในกลุ่มที่ ยอมรับ ไม่ได้เช่นกัน กระชับผิวและเซลลูไลท์ (หน้า 25) ห้าม "ข้อความหรือภาพ" ที่สื่อการเปลี่ยนแปลง ระบบการทำงาน หรือโครงสร้าง ของร่างกาย เช่น ลดขนาดของเอว เพิ่มหรือลดขนาด ของทรวงอก ลดผิวเปลือกส้ม ผมร่วง (หน้า 31) ห้าม "ข้อความหรือภาพโฆษณา" ที่สื่อว่าช่วยลด ปัญหาผมหลุดร่วง โดยไม่ระบุสาเหตุ หรือจากปัจจัย ภายใน ร่างกาย ภาพที่อ้างผลทดสอบ กลุ่มที่ 23 ของคู่มือ (หน้า 45) แยกการทดสอบสองแบบ การทดสอบ ความพึงพอใจ ให้อ้างจำนวน กลุ่มตัวอย่าง โดยตรง เช่น "กลุ่มตัวอย่าง 45 คนจาก 50 คน" และห้ามสรุปว่า เครื่อง สำอาง มีประสิทธิภาพ ตามที่อ้าง ส่วนการทดสอบ ทางคลินิก ต้องเป็นผลของ เครื่อง สำอาง ที่โฆษณา และต้องระบุ "เป็นการ ทดสอบ เกี่ยวกับเรื่องอะไร ช่วงเวลาที่ทำการทดสอบ สภาวะการทดสอบ สถิติที่ใช้ จำนวนอาสาสมัคร" คู่มือข้อ 4.1 ยังยอมรับ "ผลการทดสอบ ด้านประสิทธิภาพ ของผลิตภัณฑ์ เครื่อง สำอาง ที่โฆษณา" จากหน่วย งานที่เชี่ยวชาญ เป็นหลักฐานพิสูจน์ สรรพคุณ (หน้า 8)
คำเปรียบ เปรยต่างจาก ภาพผลลัพธ์ มาตรา 41 วรรคสาม ยกเว้น ข้อความ ที่คนทั่วไป รู้ได้ว่า "ไม่อาจเป็นความ จริงได้โดยแน่แท้" ตารางสรุปข้อความของ อย. จึงยอมรับคำอย่าง "ผิวสวยติดฟิลเตอร์" และ "สวยเหมือน AI" ในทางปฏิบัติ ภาพก่อน–หลัง ที่นำเสนอ ว่าเป็นผลจริง ของผู้ใช้ไม่เข้า ข้อยกเว้นนี้ เพราะ ภาพตั้งใจ ให้คนดูเชื่อว่า เกิดขึ้นจริง
อาหาร และผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร: ประกาศ อย. พ.ศ. 2569 ยก "ภาพ Before After" เป็นตัวอย่าง ฝั่งอาหาร ซึ่งรวมผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร มีเอกสาร ที่พูดถึงภาพก่อน –หลังชัดที่สุด พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 40 ห้ามโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ "อันเป็นเท็จหรือ เป็นการ หลอกลวงให้เกิด ความหลงเชื่อ โดยไม่สมควร"
ประกาศ อย. เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ข้อ 5 ระบุลักษณะที่ "อาจเข้าข่ายตามมาตรา 40" ไว้ 8 ข้อ ข้อที่ภาพก่อน– หลังมักเข้าไปเกี่ยว ได้แก่
(1) ข้อความ ที่เป็นเท็จหรือ เกินความจริง (3) ข้อความ ที่สื่อว่ามีผลต่อ การเปลี่ยนแปลง โครงสร้าง ของร่างกาย หรือระบบ การทำงาน ของร่างกาย (5) ข้อความที่สื่อว่า "เพื่อบำรุง ผิวพรรณ หรือเพื่อความ สวยงาม" (6) ข้อความ ที่สื่อว่ามีผลต่อ การลดน้ำหนัก หรือลดความอ้วน เว้นแต่อาหาร สำหรับ ผู้ที่ต้องการ ควบคุม น้ำหนักตามประกาศ กระทรวง สาธารณสุข ที่ได้รับอนุญาตแล้ว (7) ข้อความ ที่สื่อว่ามีผลต่อ การกระชับ สัดส่วน ดักจับไขมัน บัญชีหมายเลข 1: ภาพที่สื่อความ หมายเดียวกันก็นับ หัวข้อที่ 2 ของบัญชีหมายเลข 1 แนบท้ายประกาศ เขียนว่าข้อความที่ไม่อนุญาต "รวมถึงการใช้ ภาพที่สื่อให้เข้าใจ ได้ในความ หมายเดียวกัน" หมวดลดน้ำหนัก (ข้อ 2.5) ยกตัวอย่าง "การใช้ภาพสายวัด เครื่องชั่งน้ำหนัก กางเกง Over Size" "ภาพ Before After" และ "เห็นผลเร็ว เห็นผลทันที" ส่วนหมวด ผิวพรรณ และความงาม (ข้อ 2.4) มีตัวอย่าง เช่น "ลดริ้วรอยเหี่ยวย่น ลดสิว ฝ้า กระ จุดด่างดำ" "ผิวขาว กระจ่าง ใส" และ "แก้ผมร่วง ผมหงอก"
สำหรับผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ภาพรูปร่างก่อน –หลังเรื่อง ลดน้ำหนักอยู่ใน ตัวอย่าง ของบัญชีแล้ว ส่วนภาพผิวใสขึ้น สิวลดลง หรือผมดกขึ้นหลัง กินอาหารเสริม เป็นภาพที่สื่อความ หมายเดียว กับตัวอย่างข้อ 2.4 ในทางปฏิบัติ ทีมการตลาด อาหาร เสริมจึงควรเลี่ยง ภาพก่อน–หลัง เรื่องน้ำหนัก รูปร่าง ผิว และเส้นผม
มาตรา 42 ให้ผู้อนุญาต สั่งระงับ โฆษณา ที่ฝ่าฝืน มาตรา 41 และการโฆษณา ที่ฝ่าฝืน มาตรา 40 หรือ 41 มีโทษตามมาตรา 70 และมาตรา 71 ของพระราชบัญญัติอาหาร ชิ้นงานแบบไหน ต้องยื่นขออนุญาต อ่านได้ที่ หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569
ผลิตภัณฑ์สมุนไพร: ภาพต้องผ่านใบ อนุญาต โฆษณา ก่อนเผยแพร่ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร ต่างจากเครื่อง สำอาง ตรงที่ต้องได้รับ อนุญาต ก่อนโฆษณา พระราชบัญญัติ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 70 เขียนว่า "ห้ามผู้ใดโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร หรือคุณประโยชน์ ของผลิตภัณฑ์ สมุนไพร เว้นแต่ได้รับใบ อนุญาต จากผู้อนุญาตก่อน" เมื่อ "ข้อความ" รวมภาพไว้แล้ว ภาพก่อน–หลัง จึงต้องอยู่ในชิ้น งานที่ยื่นขออนุญาต
ประกาศ อย. เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การขออนุญาต และการออกใบ อนุญาต โฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2564 กำหนด ให้โฆษณา ได้ตรงตามข้อความ และภาพที่ได้รับ อนุญาต ในทางปฏิบัติ ถ้าจะเปลี่ยนภาพชุดใหม่ ควรตรวจ ก่อนว่าชิ้นงาน ยังตรงกับที่ได้ รับอนุญาต ไม่สลับภาพเอง หลังได้เลขใบ อนุญาต
ข้อห้ามที่เกี่ยวกับภาพผลลัพธ์ มาตรา 74 ห้ามโฆษณาที่ (2) "แสดงสรรพคุณอันเป็นเท็จ เกินความจริง หรือทำให้ เข้าใจ ผิดในสรรพคุณ" และ (4) "เป็นการ รับรอง หรือยกย่อง สรรพคุณ ของผลิตภัณฑ์ สมุนไพร โดยบุคคล คณะบุคคล หรือสถาบันใด ๆ" ข้อ (4) ไม่ใช้กับการโฆษณา โดยตรง ต่อผู้ประกอบ วิชาชีพ เวชกรรม ทันตกรรม เภสัชกรรม การแพทย์แผนไทย และการแพทย์ แผนไทยประยุกต์ แต่ยังต้องได้ใบ อนุญาต ตามมาตรา 70
ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข เกี่ยวกับการโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2564 ข้อ 3 ให้โฆษณา ข้อความ ตามที่ได้รับอนุญาต ในการขึ้นทะเบียน แจ้งรายละเอียด หรือจดแจ้ง และข้อ 4 ห้ามอ้างงานวิจัย หรือการก ล่าวอ้าง ทางสุขภาพ ที่ไม่สอดคล้อง กับที่ได้รับอนุญาต ภาพที่แสดง ผลเกินสรรพคุณ ในทะเบียน หรือภาพคู่กับคำ ชมสรรพคุณ ของผู้ใช้ จึงเสี่ยง ทั้งต่อประกาศ นี้และมาตรา 74 ผู้อนุญาต สั่งแก้ไข หรือระงับ โฆษณา ที่ฝ่าฝืน มาตรา 74 ได้ตามมาตรา 75 และผู้ที่โฆษณา โดยไม่ได้รับอนุญาต ตามมาตรา 70 หรือฝ่าฝืนมาตรา 74 มีโทษตามมาตรา 114
ภาพก่อน–หลัง ตามประเภท สินค้า: เอกสาร เขียนถึงภาพไว้ อย่างไร ภาพที่สื่อแบบในช่องกลาง ควรเลี่ยง ส่วนช่องขวาคือ สิ่งที่เอกสาร ให้ทำหรือแสดง สินค้าหรือกลุ่ม ภาพที่สื่อแบบนี้ ควรเลี่ยง สิ่งที่เอกสารให้ทำหรือแสดง ที่มา
เครื่องสำอางทั่วไป ผลที่เกินขอบเขต ความสะอาด ความสวยงาม ลักษณะที่ปรากฏ · ใช้กับเครื่อง มือผลักสารลึก กว่าหนังกำพร้า พิสูจน์ได้เมื่อ อย. สั่งตามมาตรา 45พ.ร.บ.เครื่องสำอาง มาตรา 41 · กฎกระทรวง 2567
เครื่องสำอางไวท์เทนนิ่ง สีผิวขาวกว่าหรือ ต่างจากสีผิวเดิม ตามธรรมชาติ อ้างผลทดสอบ ต้องบอกว่าผล ขึ้นกับสภาพ ผิวแต่ละบุคคล คู่มือ 2567 หน้า 22
เครื่องสำอางลดริ้วรอย เปลี่ยนโครงสร้างผิวจากวัย บอกว่าได้ผลช่วงที่ใช้ และผลขึ้นกับสภาพ ผิวแต่ละบุคคล คู่มือ 2567 หน้า 23
เครื่อง สำอาง สำหรับ ผิวเป็นสิว สิวหาย สิวลด สิวอักเสบลดลง สื่อว่าเป็นสูตร ดูแลผิวที่มีปัญหาสิว คู่มือ 2567 หน้า 24 · ตารางสรุปข้อความ 2568
เครื่องสำอางกระชับผิว เอวเล็กลง ทรวงอกเปลี่ยนขนาด ผิวเปลือกส้มลดลง สื่อว่าผิวดูกระชับ ตามโครง ร่างธรรมชาติ คู่มือ 2567 หน้า 25
อาหาร และผลิตภัณฑ์ เสริมอาหาร ภาพ Before After เรื่องน้ำหนัก ภาพสายวัด เครื่องชั่ง · ผิวใส สิว ฝ้า ผมร่วง ภาพที่สื่อความ หมายเดียว กับข้อความ ต้องห้าม นับเป็นข้อความต้องห้าม ประกาศ อย. 2569 ข้อ 5 · บัญชีหมายเลข 1
ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ผลเกินสรรพคุณ ที่ได้รับอนุญาต · คำชมสรรพคุณจากบุคคล ได้ใบอนุญาตโฆษณาก่อน และโฆษณาตรงตามที่อนุญาต พ.ร.บ.สมุนไพร มาตรา 70, 74 · ประกาศ 2564
ที่มา: พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 · คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2567 · ประกาศ อย. หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 · พ.ร.บ.ผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562
มุมกฎหมาย คุ้มครอง ผู้บริโภค: ผู้โฆษณาต้องพิสูจน์ได้ และภาพที่ปรับแต่งต้องบอก พระราชบัญญัติ คุ้มครอง ผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ใช้กับสินค้าทุกชนิด มาตรา 21 ให้ใช้กฎหมายเฉพาะก่อน และใช้หมวด คุ้มครอง ผู้บริโภค ได้เท่าที่ไม่ซ้ำ หรือขัดกัน สองมาตรา ที่เกี่ยว กับภาพก่อน–หลัง คือ
มาตรา 22 ห้ามโฆษณา ด้วยข้อความ ที่ไม่เป็นธรรม ต่อผู้บริโภค เช่น ข้อความ ที่เป็นเท็จหรือ เกินความจริง และข้อความ ที่ทำให้ เข้าใจ ผิดในสาระสำคัญ มาตรา 28 ให้คณะกรรมการ ว่าด้วยการโฆษณา สั่งให้ผู้โฆษณา พิสูจน์ข้อความ ที่สงสัย ว่าเป็นเท็จหรือ เกินจริง และถ้าอ้างงานวิจัย สถิติ หรือการรับรอง แล้วพิสูจน์ไม่ได้ ให้ถือว่า ผู้โฆษณา รู้ว่าข้อความ นั้นเป็นเท็จ ภาระพิสูจน์จึงอยู่กับผู้โฆษณา ภาพที่ไม่มีที่มา ไม่มีวันที่ และไม่รู้ว่าเป็นของใคร เป็นภาพที่พิสูจน์ได้ยากที่สุด
ภาพที่สร้าง หรือปรับแต่งด้วย โปรแกรมหรือ AIประกาศ สำนักงาน คณะกรรมการ คุ้มครอง ผู้บริโภค เรื่อง แนวทาง การโฆษณา สินค้าหรือบริการ ที่อาจก่อให้เกิด ความเข้าใจ ผิดในสาระสำคัญ (18 กรกฎาคม 2568) ระบุว่าภาพที่สร้าง หรือปรับแต่งด้วย โปรแกรมหรือ AI ต้องแสดง ข้อความ ให้ผู้บริโภครู้ เช่น "ภาพสร้างโดย AI" หรือ "ภาพจริง หรือภาพจำลอง จากของจริง โดยใช้ AI ปรับแต่งภาพ" แนวทาง นี้ไม่ได้เขียน ถึงภาพก่อน–หลัง โดยตรง ในทางปฏิบัติ ภาพ "หลังใช้" ไม่ควรผ่านโหมดหน้าใส ฟิลเตอร์ปรับผิว หรือ AI ลบจุดด่างดำใน บริเวณ ที่แสดงผล เพราะ ส่วนนั้นคือสิ่งที่ ภาพอ้างว่าเป็น ผลของสินค้า
ภาพ before after จากการทดสอบจริง: ถ่ายและกำกับ ภาพอย่างไร ให้พิสูจน์ได้ ส่วนนี้เป็นแนว ปฏิบัติที่สรุปจาก หลักในเอกสาร ข้างต้น ไม่ใช่ข้อกำหนด ของประกาศ ฉบับใด จุดประสงค์คือให้ภาพ before after อยู่ในขอบเขต ของประเภทสินค้า และพิสูจน์ได้เมื่อถูกขอ
เริ่มจากประโยค เขียนประโยค ที่ภาพจะสื่อก่อนถ่าย แล้วตรวจ กับกฎของประเภทสินค้า ถ้าประโยคใช้ไม่ได้ ภาพสวยแค่ไหนก็ใช้ไม่ได้ ภาพจากการทดสอบจริง มีแผนทดสอบ รู้ว่าใครทดสอบ ใช้สินค้ารุ่นไหน ใช้อย่างไร และนานเท่าไร ผลทดสอบ ด้านประสิทธิภาพ ควรมาจากหน่วย งานที่เชี่ยวชาญ ด้านนั้น ตามแนวคู่มือข้อ 4.1เงื่อนไขเดียวกัน ถ่ายด้วยแสง มุมกล้อง ระยะห่าง ท่าทาง พื้นหลัง และกล้องเดิม ไม่แต่งหน้าหรือจัดผมต่างกัน ไม่ตกแต่งส่วนที่แสดงผล ครอปให้ขนาดเท่ากันได้ แต่ไม่ควรเกลี่ยผิว ลบรอย เพิ่มความสว่าง หรือดัดรูปร่าง ในบริเวณ ที่แสดงผล กำกับภาพให้ครบ ระบุระยะเวลาที่ใช้ เช่น "ภาพหลังใช้ต่อเนื่อง 4 สัปดาห์" และกำกับ ว่าผลขึ้นกับแต่ละบุคคล ไม่สื่อว่าผลถาวร หรือเกิดกับทุกคน ถ้าภาพมาจาก การทดสอบ ทางคลินิก ให้บอกเรื่องที่ทดสอบ ช่วงเวลา และจำนวนอาสาสมัคร ตามกลุ่มที่ 23 ของคู่มือ ระยะเวลา เห็นผลตรงกับข้อมูล ถ้าผลทดสอบวัดที่สัปดาห์ที่ 8 ไม่ควรเขียนว่าเห็นผลใน 7 วัน และไม่ควรใช้ ภาพของคนที่ผล ดีที่สุดคนเดียว เป็นตัวแทน โดยไม่บอกจำนวน คนทั้งหมด ถ่ายภาพก่อน– หลังให้พิสูจน์ได้: ควรเลี่ยง กับ ควรทำ ✘ ควรเลี่ยง
ถ่ายก่อนกับหลังคนละแสง คนละมุม หรือคนละกล้อง ใช้ฟิลเตอร์ โหมดหน้าใส หรือ AI ในบริเวณที่แสดงผล เลือกภาพของ คนที่ผลดีที่สุดคน เดียวโดยไม่บอก จำนวน ทั้งหมด เขียนระยะ เวลาเห็นผลสั้น กว่าข้อมูล ที่ทดสอบ ใช้ภาพรีวิวของ ลูกค้าโดยไม่ได้ รับความ ยินยอม ✔ ควรทำ
ถ่ายจากการทดสอบ ที่มีแผนและรายงานผล ใช้แสง มุม ระยะ และพื้นหลังเดียวกัน ระบุระยะเวลาที่ใช้ และกำกับ ว่าผลขึ้นกับแต่ละบุคคล บอกจำนวน ผู้ร่วมทดสอบ และช่วงเวลา ทดสอบ เก็บไฟล์ต้นฉบับ และบันทึก การปรับแต่งภาพ แนวปฏิบัติ ที่สรุปจากหลัก ในคู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2567 และแนวทางของ สคบ. พ.ศ. 2568 ไม่ใช่ข้อกำหนด ของประกาศ ฉบับใด
รีวิวก่อนหลัง จากลูกค้า อินฟลูเอนเซอร์ และไลฟ์ขาย รีวิวก่อนหลัง มีทั้งภาพที่ลูกค้าส่งมาเอง ภาพที่อินฟลูเอนเซอร์ถ่าย และภาพที่คนไลฟ์ ยกขึ้นโชว์หน้ากล้อง ทั้งหมด นี้เมื่อแบรนด์ นำไปใช้เพื่อการค้า ก็เข้านิยาม "โฆษณา" ที่เล่าไว้ข้างต้น
รีวิวของลูกค้า ที่แบรนด์ นำมาโพสต์ ในทางปฏิบัติ แบรนด์ ควรถือว่า ภาพรีวิวที่เลือก มาใช้คือข้อความ โฆษณา ของแบรนด์เอง และต้องผ่านเกณฑ์ เดียวกับภาพที่ แบรนด์ถ่าย แม้ลูกค้าจะรู้สึกว่าได้ผลจริง ถ้าภาพสื่อว่าสิว หายหรือน้ำหนักลด ก็ไม่ควรนำมาใช้ ก่อนใช้ควรขอ ความยินยอม เป็นลายลักษณ์ อักษรในการใช้ภาพ ชื่อ และคำพูด และตรวจ ว่าผู้รีวิวใช้สินค้าจริง
ผู้มีชื่อเสียง และบุคลากรทางการแพทย์ เครื่องสำอาง คู่มือ พ.ศ. 2567 ข้อ 12 ให้ใช้ผู้มีชื่อเสียง ได้เมื่อเป็นความ คิดเห็นจากประสบการณ์ ใช้จริง "มิใช่เป็นการ แสดงที่กระทำ ไปตามบทบาท ที่ได้รับมอบหมาย แต่เพียง อย่างเดียว" และ "ต้องมีหลักฐาน เป็นลายลักษณ์ อักษรที่รับรอง โดยผู้แสดง (Testimonial statement)"อาหาร ประกาศ พ.ศ. 2569 ข้อ 4 (6) ห้ามการแนะนำ รับรอง หรือยกย่อง คุณประโยชน์ ของอาหาร "โดยบุคลากร ทางการ แพทย์และสาธารณสุข หรือผู้ที่อ้างตน หรือแสดงตน" ว่าเป็นบุคลากรดังกล่าว สมุนไพร มาตรา 74 (4) ห้ามการรับรอง หรือยกย่อง สรรพคุณ โดยบุคคล ในทางปฏิบัติ จึงไม่ควรนำรีวิว ก่อน–หลังที่ชม สรรพคุณ มาใช้ในโฆษณา ต่อประชาชน ไลฟ์ขาย และความเห็นใต้โพสต์ นิยามโฆษณา ครอบคลุม การกระทำ "ไม่ว่าโดยวิธีใด ๆ" ภาพที่คนไลฟ์ถือ โชว์จึงอยู่ในขอบเขต เดียวกับภาพในโพสต์ ในทางปฏิบัติ แบรนด์ ควรให้ชุดภาพ และข้อความ ที่ตรวจ แล้วกับคนไลฟ์ และอินฟลูเอน เซอร์ทุกคน และกำหนด ไม่ให้นำภาพจาก แหล่งอื่นมาใช้เอง สำหรับสมุนไพร ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข พ.ศ. 2564 ข้อ 6 ให้ผู้ได้รับอนุญาต ที่โฆษณา ทางอินเทอร์เน็ต หรือโซเชียลมี เดียควบคุม และเฝ้าระวัง ความเห็นของ ผู้อื่นที่ขัดกฎหมาย ไม่ให้เผยแพร่ต่อ ภาพก่อน–หลัง ที่ลูกค้า โพสต์ใต้โพสต์ ของแบรนด์ จึงควรอยู่ในรายการ ที่ทีมดูแลเพจตรวจด้วย
เช็กลิสต์ ก่อนเผยแพร่รูป ก่อนหลัง และหลักฐานที่ควรเก็บไว้ ก่อนกดเผยแพร่ ให้ตรวจ ภาพทีละชิ้นตาม เช็กลิสต์ ด้านล่าง และเก็บหลักฐาน ไว้ในที่เดียวกัน เพื่อตอบได้เมื่อ หน่วยงานสั่งให้ พิสูจน์ตามมาตรา 45 ของพระราชบัญญัติ เครื่อง สำอาง หรือมาตรา 28 ของพระราชบัญญัติ คุ้มครอง ผู้บริโภค
หลักฐานที่ควร เก็บต่อภาพหนึ่งชุด ไฟล์ภาพต้นฉบับก่อนครอป ที่ยังมีข้อมูลวันเวลาที่ถ่าย แผนการ ทดสอบ และรายงานผล ระบุเรื่องที่ทดสอบ ระยะเวลา วิธีวัด และจำนวนผู้ร่วมทดสอบ รุ่นการผลิตของ สินค้าที่ใช้ทดสอบ และเลขจดแจ้ง เลขสารบบอาหาร หรือเลขทะเบียน ที่ตรงกับสินค้า ที่โฆษณา หนังสือ ยินยอม ของผู้อยู่ในภาพ และบันทึก ว่าปรับแต่งภาพ อะไรบ้าง สำหรับอาหารและสมุนไพร: ใบอนุญาต โฆษณา และชิ้นงานที่ได้ รับอนุญาต ข้อความรอบภาพ ลองวางใน เครื่อง มือตรวจ ข้อความ โฆษณา ซึ่งชี้จุดที่ควรแก้ และฐานกฎหมาย ของแต่ละ ประเภทสินค้า เครื่องมือนี้ตรวจข้อความ ไม่ได้ตรวจตัวภาพ สำหรับเครื่องสำอาง ถ้ายังไม่แน่ใจ มาตรา 46 เปิดให้ขอความ เห็นจากคณะกรรมการ เครื่อง สำอาง ก่อนโฆษณาได้ อ่านต่อที่ กฎการโฆษณาเครื่องสำอาง
เช็กลิสต์ ก่อนเผยแพร่รูป ก่อนหลัง ✓ แปลงภาพเป็นประโยค แล้วประโยค นั้นใช้ได้ กับประเภท สินค้านี้ เครื่องสำอาง มาตรา 41 · อาหาร ข้อ 5 · สมุนไพร มาตรา 74
✓ ไม่สื่อผลเรื่องโรค โครงสร้างร่างกาย หรือการทำงานของร่างกาย
✓ อาหารเสริม: ไม่มีภาพเรื่องน้ำหนัก รูปร่าง ผิว หรือเส้นผม บัญชีหมายเลข 1 ข้อ 2.4 และ 2.5
✓ สมุนไพร และอาหาร ที่ต้องขออนุญาต: ภาพอยู่ในชิ้นงาน ที่ได้รับอนุญาต
✓ ภาพมาจากการทดสอบจริง ถ่ายเงื่อนไขเดียวกัน ไม่ตกแต่งบริเวณที่แสดงผล
✓ ระบุระยะเวลาที่ใช้ และกำกับ ว่าผลขึ้นกับแต่ละบุคคล
✓ ระยะเวลา เห็นผลตรงกับ ผลทดสอบที่มี
✓ ผู้อยู่ในภาพยินยอม เป็นลายลักษณ์อักษร และใช้สินค้าจริง
✓ เก็บไฟล์ต้นฉบับ รายงานผล และบันทึก การปรับแต่งไว้ พร้อมพิสูจน์
ที่มา: พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 · ประกาศ อย. หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 · พ.ร.บ.ผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 · พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522
คำถามที่พบบ่อย ใช้รูปก่อนหลัง ในโฆษณา เครื่อง สำอาง ได้ไหม กฎหมาย ไม่ได้ห้ามภาพ ก่อน–หลังเป็นการ เฉพาะ แต่นับภาพเป็นข้อความ ภาพจึงต้องไม่ เท็จหรือเกินจริง และไม่สื่อผลเกิน ขอบเขต เครื่อง สำอาง ตามมาตรา 41 คู่มือ พ.ศ. 2567 ห้าม "ข้อความหรือภาพ" ที่สื่อว่าลดสิวหรือ ลดขนาดเอว และห้ามข้อความ ที่สื่อว่าทำให้ สีผิวต่างจากสี ผิวเดิมตามธรรมชาติ
อาหาร เสริมลดน้ำหนัก ใช้ภาพ before after ได้ไหม บัญชีหมายเลข 1 แนบท้ายประกาศ อย. เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ยก "ภาพ Before After" และภาพสายวัด เครื่องชั่ง เป็นตัวอย่าง ข้อความ เรื่องลดน้ำหนัก ที่ไม่อนุญาต ข้อยกเว้นตามข้อ 5 (6) มีเฉพาะ อาหาร สำหรับ ผู้ที่ต้องการ ควบคุม น้ำหนักที่ได้รับ อนุญาตแล้ว
ลูกค้าส่งรูปรีวิว ก่อนหลังมาเอง แบรนด์โพสต์ต่อได้ไหม เมื่อแบรนด์ นำมาเผยแพร่ เพื่อการค้า ภาพนั้นเข้านิยามโฆษณา ในทางปฏิบัติ จึงควรตรวจ ด้วยเกณฑ์ เดียวกับภาพของ แบรนด์ และขอความ ยินยอม เป็นลายลักษณ์อักษร สำหรับสมุนไพร มาตรา 74 (4) ห้ามการรับรอง หรือยกย่อง สรรพคุณ โดยบุคคล
แต่งรูปหรือใช้ AI ปรับภาพก่อนหลังได้ไหม แนวทางของ สคบ. (18 กรกฎาคม 2568) ให้ภาพที่สร้าง หรือปรับแต่งด้วย โปรแกรมหรือ AI แสดงข้อความให้ผู้บริโภครู้ ในทางปฏิบัติ ไม่ควรปรับแต่ง บริเวณ ที่แสดง ผลของสินค้า
ต้องบอกระยะ เวลาใช้และว่า ผลขึ้นกับแต่ละ บุคคลไหม คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง พ.ศ. 2567 ให้กลุ่มไวท์เท นนิ่งที่อ้างผลทดสอบ และกลุ่มลดริ้วรอย แสดงว่าผลขึ้น กับสภาพ ผิวของแต่ละบุคคล และการอ้างผล ทดสอบ ทางคลินิก ต้องบอกช่วงเวลา และจำนวน อาสาสมัคร สินค้าอื่นในทาง ปฏิบัติก็ควรบอก เช่นกัน
ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร ใช้ภาพก่อนหลัง ได้ไหม ต้องได้ใบอนุญาต โฆษณา ก่อนตามมาตรา 70 ภาพเป็นส่วนหนึ่ง ของชิ้นงานที่ยื่น และต้องโฆษณา ตรงตามที่ได้รับ อนุญาต ภาพที่แสดง ผลเกินสรรพคุณ ที่ได้รับอนุญาต เสี่ยงต่อมาตรา 74
แหล่งอ้างอิง พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 (มาตรา 4 นิยาม ข้อความ และ โฆษณา · มาตรา 41 · มาตรา 44–46 · มาตรา 84) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ กฎกระทรวง กำหนด ข้อความ โฆษณา เครื่อง สำอาง ที่ไม่เป็นธรรม ต่อผู้บริโภค หรือที่อาจก่อให้ เกิดผลเสียต่อ สังคมเป็นส่วนรวม พ.ศ. 2567 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ คู่มือการโฆษณา เครื่อง สำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 (ข้อ 4.1 ข้อ 12 ตัวอย่างมาตรา 41 (1) ตาราง Do/Don't รายกลุ่มสินค้า และกลุ่มที่ 23) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ตาราง สรุปข้อความ ที่เห็นควรให้ใช้ ในการโฆษณา เครื่อง สำอาง (11 มีนาคม 2568) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 (มาตรา 40–42 · มาตรา 70–71) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ สำนักงาน คณะกรรมการ อาหาร และยา เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 (ข้อ 3 ข้อ 4 (6) ข้อ 5 และบัญชีหมายเลข 1) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ พระราชบัญญัติ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2562 (มาตรา 4 · มาตรา 70 · มาตรา 74–75 · มาตรา 114) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข เกี่ยวกับการโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2564 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ สำนักงาน คณะกรรมการ อาหาร และยา เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข การขออนุญาต และการออกใบ อนุญาต โฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2564 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ พระราชบัญญัติ คุ้มครอง ผู้บริโภค พ.ศ. 2522 (มาตรา 21 · มาตรา 22 · มาตรา 28) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ สำนักงาน คณะกรรมการ คุ้มครอง ผู้บริโภค เรื่อง แนวทาง การโฆษณา สินค้าหรือบริการ ที่อาจก่อให้เกิด ความเข้าใจ ผิดในสาระสำคัญ (18 กรกฎาคม 2568) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
ข้อมูลในบทความ นี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่ คำแนะนำ ทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศ ฉบับล่าสุด หรือปรึกษา ผู้เชี่ยวชาญ ก่อนยื่นหรือผลิตจริง พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งทีมงานเพื่อแก้ไข
บทความที่เกี่ยวข้อง