เว็บไซต์อิสระ ไม่ใช่เว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา · ช่วงทดลองใช้: พบข้อผิดพลาดหรืออยากให้เพิ่มอะไร บอกเราได้
FDA Thailand Guideทดลองใช้
ไทย
เข้าสู่ระบบ ปรึกษาทีม
โรงงาน / OEM

ขั้นตอนการขอ GMP โรงงาน ตั้งแต่เตรียมเอกสารถึงวันตรวจ

อ่าน 11 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569

ผู้จัดการโรงงานชายและเจ้าหน้าที่คุณภาพหญิงดูแฟ้มเอกสารในห้องประชุม มีกระดาษโน้ตเรียงบนไวท์บอร์ด

ขั้นตอนการขอ GMP: สองเส้นทางที่มักเรียกรวมกัน

ขั้นตอนการขอ GMP ของโรงงานอาหารในไทย จริง ๆ แล้วมีสองเส้นทางที่คนมักเรียกรวมกันว่าขอ GMP เส้นทางแรกคือการตรวจประเมินสถานที่ผลิตตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 เพื่อให้ได้รายงานผลการตรวจ (Audit Report) ซึ่งใช้ประกอบการขอใบอนุญาตผลิตอาหาร เส้นทางที่สองคือการขอหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตจากหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. ซึ่งโรงงานใช้แสดงต่อผู้ซื้อ และใช้เป็นหลักฐานตอนต่ออายุใบอนุญาตได้

ทั้งสองเส้นทางใช้เกณฑ์ชุดเดียวกัน คือบัญชีแนบท้ายประกาศฉบับที่ 420 และแบบบันทึกการตรวจตามประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่องการตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหาร ความต่างอยู่ที่ใครเป็นผู้ตรวจ เอกสารที่ได้ และนำไปใช้ทำอะไร โรงงานใหม่ส่วนใหญ่ต้องผ่านเส้นทางแรกก่อน แล้วค่อยพิจารณาเส้นทางที่สองเมื่อลูกค้าต้องการเห็นใบรับรอง

บทความนี้เรียงขั้นตอนตั้งแต่เตรียมเอกสารจนถึงวันตรวจและหลังวันตรวจ โดยไม่ลงรายละเอียดข้อกำหนดทีละข้อ ซึ่งอธิบายไว้แล้วใน GMP 420 ข้อกำหนดและเกณฑ์ตรวจ ถ้ายังไม่แน่ใจว่า GMP คืออะไร เริ่มที่ GMP คืออะไร และถ้าสงสัยว่าต้องทำ HACCP ด้วยหรือไม่ อ่านที่ GMP กับ HACCP ต่างกันอย่างไร

ขอ GMP อาหาร: ใครต้องผ่าน และเริ่มจากประเภทสถานที่ผลิต

ประกาศฉบับที่ 420 ข้อ 2 กำหนดให้สถานที่ผลิตอาหารเพื่อจำหน่ายทุกแห่งต้องทำตามวิธีการผลิตที่ดี ยกเว้นบางกรณี เช่น ร้านอาหารหรือที่ปรุงขายให้กินได้ทันที แผงลอยในที่สาธารณะ สถานที่ผลิตเกลือบริโภค และสถานที่คัดบรรจุผักผลไม้สดที่มีประกาศเฉพาะแล้ว แต่ร้านอาหารที่ผลิตอาหารควบคุมเฉพาะ อาหารกำหนดคุณภาพหรือมาตรฐาน หรืออาหารที่ต้องมีฉลาก โดยใช้เครื่องจักรรวมตั้งแต่ 5 แรงม้าขึ้นไป หรือคนงานตั้งแต่ 7 คนขึ้นไป ยังต้องทำตามประกาศนี้

เข้าข่ายโรงงานหรือไม่

ประกาศ อย. เรื่องแนวทางการยื่นคำขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร และคู่มือการยื่นคำขอผ่านระบบ e-Submission แบ่งสถานที่ผลิตเป็นสองแบบ

  • เข้าข่ายโรงงาน เครื่องจักรรวมตั้งแต่ 50 แรงม้า หรือคนงานตั้งแต่ 50 คนขึ้นไป ยื่นคำขอแบบ อ.1 และได้ใบอนุญาตผลิตอาหารแบบ อ.2
  • ไม่เข้าข่ายโรงงาน เครื่องจักรน้อยกว่า 50 แรงม้าและคนงานน้อยกว่า 50 คน ยื่นคำขอแบบ สบ.1 และได้ใบสำคัญเลขสถานที่ผลิตแบบ สบ.1/1

ทั้งสองแบบต้องผ่าน GMP 420 เหมือนกัน คำขอทั้ง อ.1 และ สบ.1 ต้องอ้างอิงผลตรวจประเมินสถานที่

ข้อกำหนดเฉพาะ 3 กลุ่ม

นอกจากข้อกำหนดพื้นฐาน 5 หมวดที่ใช้กับทุกแห่ง โรงงานที่ผลิตน้ำบริโภคในภาชนะปิดสนิท น้ำแร่ธรรมชาติ และน้ำแข็ง นมพาสเจอไรซ์ชนิดเหลว และอาหารในภาชนะปิดสนิทชนิดกรดต่ำและปรับกรด ต้องผ่านข้อกำหนดเฉพาะเพิ่ม และต้องจัดให้มีผู้ควบคุมการผลิตที่ผ่านการอบรมตามหลักสูตรที่กำหนด ขั้นตอนการขอใบอนุญาตทั้งหมดอธิบายไว้ใน ขออนุญาตผลิตอาหาร

ขั้นตอนการทำ GMP ก่อนยื่น: ประเมินช่องว่างเทียบแบบตรวจ

ขั้นตอนการทำ GMP ที่ได้ผลที่สุด คือประเมินตัวเองด้วยแบบเดียวกับที่เจ้าหน้าที่ใช้ ก่อนยื่นคำขอตรวจจริง ประกาศ อย. เรื่องการตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารตามประกาศฉบับที่ 420 กำหนดแบบบันทึก 5 แบบ

  • ตส.1 แบบสรุปผลการตรวจ (Audit Report)
  • ตส.2 ข้อกำหนดพื้นฐาน ใช้กับทุกสถานที่ผลิต
  • ตส.3 น้ำบริโภค น้ำแร่ธรรมชาติ หรือน้ำแข็ง
  • ตส.4 นมพร้อมบริโภคชนิดเหลวพาสเจอไรซ์
  • ตส.5 อาหารในภาชนะปิดสนิทชนิดกรดต่ำและปรับกรด

วิธีให้คะแนนที่ควรใช้ตอนประเมินตัวเอง

ข้อกำหนดพื้นฐานให้คะแนนรายข้อ ดี 2 พอใช้ 1 ปรับปรุง 0 ข้อที่ไม่เกี่ยวข้องหักออกจากคะแนนเต็ม แล้วคิดร้อยละรายหมวด เกณฑ์ผ่านคือทุกหมวดต้องได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 และต้องไม่พบข้อบกพร่องรุนแรง ส่วนข้อกำหนดเฉพาะตัดสินแบบผ่านหรือไม่ผ่าน และต้องผ่านทุกข้อ

ข้อบกพร่องรุนแรงที่ควรปิดก่อน

ประกาศเดียวกันยกตัวอย่าง เช่น ไม่มีห้องบรรจุหรือควบคุมการปนเปื้อนหลังฆ่าเชื้อไม่ได้ ใช้วัตถุเจือปนอาหารผิดชนิดหรือปริมาณ น้ำหรือน้ำแข็งไม่ได้มาตรฐานหรือไม่มีผลวิเคราะห์อย่างน้อยปีละครั้ง ไม่ควบคุมขั้นตอนลดจุลินทรีย์ ผลิตภัณฑ์สุดท้ายไม่มีผลวิเคราะห์อย่างน้อยปีละครั้ง และโรงงานผลิตภัณฑ์เสริมอาหารที่ไม่มีบันทึกการผลิต การจำหน่าย หรือวิธีเรียกคืน ข้อเดียวในรายการนี้ก็ทำให้ไม่ผ่านแม้คะแนนรายหมวดจะสูง

ผลของขั้นนี้ควรเป็นรายการช่องว่างที่ระบุว่า ข้อไหนต้องซ่อมอาคาร ข้อไหนต้องซื้ออุปกรณ์ ข้อไหนต้องเขียนขั้นตอน และข้อไหนต้องเริ่มเก็บบันทึก เพราะแต่ละประเภทใช้เวลาเตรียมต่างกัน

เอกสารและบันทึกที่ต้องมีจริงก่อนนัดตรวจ

ผู้ตรวจไม่ได้ดูแค่สภาพโรงงาน แต่ดูหลักฐานว่าระบบทำงานจริง บัญชีแนบท้ายประกาศฉบับที่ 420 กำหนดบันทึกและผลวิเคราะห์ที่ต้องมีไว้หลายรายการ

บันทึกตามข้อกำหนดพื้นฐาน

  • ข้อมูลความปลอดภัยของวัตถุดิบแต่ละชนิด และการรับวัตถุดิบที่มีคุณภาพ
  • บันทึกการชั่งตวงและผสมวัตถุเจือปนอาหาร
  • ผลวิเคราะห์น้ำและน้ำแข็งที่ใช้เป็นส่วนผสม จากห้องปฏิบัติการของรัฐหรือห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง อย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
  • บันทึกการควบคุมขั้นตอนลดหรือขจัดจุลินทรีย์
  • ข้อมูลสำหรับตามสอบย้อนกลับ เช่น ชนิด รุ่น และแหล่งที่มาของวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ และผลิตภัณฑ์
  • ผลวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สุดท้ายอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง
  • บันทึกชนิด ปริมาณการผลิต และการจำหน่าย พร้อมวิธีเรียกคืนสินค้า โดยเฉพาะผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
  • การจัดการผลิตภัณฑ์ที่ไม่เป็นไปตามข้อกำหนด
  • ผลการตรวจประเมินตนเองอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง พร้อมการแก้ไข
  • หลักฐานการฝึกอบรมพนักงานแต่ละตำแหน่ง ข้อมูลสารเคมีที่ใช้ในโรงงาน และมาตรการควบคุมสัตว์และแมลง

บันทึกและรายงานต้องเก็บไว้อย่างน้อย 1 ปีหลังวันที่แสดงบนฉลาก กฎกระทรวง ฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2522) ยังกำหนดเงื่อนไขสุขลักษณะ เช่น ให้แพทย์ตรวจร่างกายคนงานอย่างน้อยปีละครั้งและเก็บผลไว้เป็นหลักฐาน

เอกสารประกอบคำขอตรวจ

คู่มือสำหรับประชาชนเรื่องการขอตรวจประเมินสถานที่ และแบบตรวจสอบคำขอกรณี อ.1 หรือ สบ.1 ระบุเอกสาร เช่น แผนที่ แผนผัง แบบแปลนพื้นทุกชั้นตามมาตราส่วน รายการเครื่องจักรพร้อมแรงม้า กรรมวิธีผลิตและแผนภูมิ ที่มาของน้ำ สูตรส่วนประกอบเป็นร้อยละรวม 100% ปริมาณการผลิต วิธีทำความสะอาด วิธีกำจัดขยะ จำนวนคนงาน และภาพถ่ายสี อาหารกลุ่มเสี่ยง เช่น น้ำบริโภค นมพาสเจอไรซ์ อาหารในภาชนะปิดสนิท และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร ต้องแนบเอกสารเพิ่ม

หลักฐานที่ผู้ตรวจมักขอดู
  • ผลวิเคราะห์น้ำและน้ำแข็งอย่างน้อยปีละครั้ง จากห้องปฏิบัติการของรัฐหรือที่ได้รับการรับรอง
  • ผลวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สุดท้ายอย่างน้อยปีละครั้ง
  • บันทึกการผลิตและการจำหน่ายพร้อมวิธีเรียกคืนสินค้า
  • ข้อมูลตามสอบย้อนกลับรุ่นและแหล่งที่มาของวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ และผลิตภัณฑ์
  • ผลตรวจประเมินตนเองอย่างน้อยปีละครั้ง พร้อมการแก้ไข
  • หลักฐานอบรมพนักงานแยกตามตำแหน่ง

ที่มา: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 บัญชีแนบท้าย

การขอ GMP โรงงาน: ยื่นขอตรวจประเมินผ่านระบบ

การขอ GMP โรงงานในเส้นทางตรวจประเมินสถานที่ทำผ่านระบบ e-Submission ของ อย. คู่มือการยื่นคำขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร (แก้ไขครั้งที่ 1) และคู่มือสำหรับประชาชนอธิบายลำดับไว้ดังนี้

  1. สร้างบัญชียืนยันตัวตน ด้วย Open ID หรือแอป ThaID
  2. ขอเปิดสิทธิ์ใช้ระบบ สถานที่ในกรุงเทพฯ ยื่นที่ศูนย์บริการผลิตภัณฑ์สุขภาพเบ็ดเสร็จของ อย. ต่างจังหวัดยื่นที่สำนักงานสาธารณสุขจังหวัด พร้อมเอกสารผู้ประกอบการและเอกสารแต่งตั้งผู้ดำเนินกิจการ
  3. ยื่นขอตรวจประเมิน แนบแบบแปลนและเอกสารตามแบบตรวจสอบคำขอ แล้วนัดวันตรวจ
  4. รับการตรวจ ที่สถานที่ผลิตจริง

เลือกผู้ตรวจ: เจ้าหน้าที่หรือหน่วยตรวจที่ขึ้นบัญชี

คู่มือการยื่นคำขอระบุว่าคำขอ อ.1 หรือ สบ.1 อ้างอิงผลตรวจได้อย่างใดอย่างหนึ่ง คือรายงานที่เจ้าหน้าที่ อย. หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดตรวจ หรือผลตรวจจากหน่วยตรวจที่ขึ้นทะเบียนกับ อย. กรณีหลังต้องให้เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูลสถานที่ตั้งต้นก่อน และข้อมูลนี้จะไปปรากฏในใบอนุญาต จึงต้องตรวจชื่อและที่อยู่ให้ถูก

ประกาศกระทรวงสาธารณสุขเรื่องหลักเกณฑ์การได้มาซึ่งหน่วยตรวจและหน่วยรับรอง พ.ศ. 2561 กำหนดว่าหน่วยตรวจต้องได้รับการรับรองระบบงานตาม ISO/IEC 17020 หน่วยรับรองตาม ISO/IEC 17021-1 และต้องไม่ให้คำปรึกษาระบบการจัดการด้านอาหาร รวมทั้งไม่ใช้บุคลากรที่เคยเป็นที่ปรึกษาไปตรวจลูกค้ารายนั้น โรงงานจึงควรแยกบทบาทที่ปรึกษากับผู้ตรวจออกจากกันตั้งแต่ต้น

ขั้นตอนการขอ GMP โรงงานอาหาร
  1. 1
    ประเมินตนเองด้วยแบบ ตส.หาช่องว่างและข้อบกพร่องรุนแรง
  2. 2
    เตรียมเอกสารและบันทึกแบบแปลน กรรมวิธีผลิต สูตร 100% และบันทึกตาม GMP
  3. 3
    เปิดสิทธิ์และยื่นขอตรวจผ่าน e-Submission หรือใช้หน่วยตรวจที่ขึ้นบัญชี
  4. 4
    วันตรวจและแก้ข้อบกพร่องได้รายงานผล ตส.1
  5. 5
    ยื่น อ.1 หรือ สบ.1อ้างอิงรายงานผลการตรวจ
  6. 6
    หนังสือรับรองจากหน่วยรับรองเมื่อผู้ซื้อต้องการ หรือใช้ต่ออายุใบอนุญาต

ที่มา: ประกาศ อย. เรื่องการตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหาร · คู่มือการยื่นคำขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร · ประกาศ อย. เรื่องการออกหนังสือรับรอง พ.ศ. 2564

ตรวจ GMP โรงงาน: วันตรวจเจ้าหน้าที่ดูอะไร

วันตรวจ ผู้ตรวจเดินดูสถานที่ผลิตจริง สัมภาษณ์คนทำงาน และขอดูบันทึกย้อนหลัง โดยไล่ตามข้อกำหนดพื้นฐาน 5 หมวดของบัญชีแนบท้ายประกาศฉบับที่ 420

หมวด 1 สถานที่ตั้งและอาคารผลิต

ทำเลห่างจากแหล่งปนเปื้อน บริเวณรอบอาคารไม่มีของไม่ใช้งาน ทางระบายน้ำเหมาะสม อาคารทำความสะอาดง่าย กันสัตว์และแมลงได้ พื้นที่ผลิตพอและแบ่งเป็นสัดส่วนตามลำดับการผลิต มีห้องบรรจุหรือการจัดการพื้นที่บรรจุที่กันการปนเปื้อนหลังฆ่าเชื้อ การระบายอากาศและแสงสว่างพอ

หมวด 2 เครื่องมือ เครื่องจักร และอุปกรณ์

ผิวสัมผัสอาหารทำจากวัสดุที่ไม่ก่อการปนเปื้อน ติดตั้งในตำแหน่งที่ทำความสะอาดได้ โต๊ะเรียบ ทำความสะอาดอย่างมีประสิทธิภาพ ดูแลและซ่อมบำรุงสม่ำเสมอ และเครื่องชั่งตวงวัดมีช่วงและความแม่นยำเหมาะสม

หมวด 3 การควบคุมการผลิต

การคัดเลือกและเก็บวัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ การผสมวัตถุเจือปน คุณภาพน้ำและน้ำแข็ง การควบคุมขั้นตอนลดจุลินทรีย์ การบรรจุและปิดผนึก ฉลาก การขนย้าย การตามสอบย้อนกลับ ผลิตภัณฑ์สุดท้าย บันทึก และการตรวจประเมินตนเอง หมวดนี้เป็นหมวดที่ผู้ตรวจขอดูเอกสารมากที่สุด

หมวด 4 การสุขาภิบาล

น้ำใช้สะอาด ห้องน้ำและอ่างล้างมือพอและแยกจากบริเวณผลิต ที่เปลี่ยนเสื้อผ้าและเก็บของส่วนตัว การควบคุมสัตว์และแมลง การจัดการขยะ และการจัดการสารเคมีที่มีข้อมูลความปลอดภัยและเก็บแยกจากบริเวณผลิต

หมวด 5 สุขลักษณะส่วนบุคคล

คนงานไม่มีโรคหรือบาดแผลตามที่กำหนด ล้างมือถูกวิธี ถุงมือสะอาด สวมหมวกหรือเน็ตคลุมผม ผ้ากันเปื้อน และรองเท้าที่สะอาด ไม่นำเครื่องประดับเข้าบริเวณผลิต มีหลักฐานการฝึกอบรม และมีมาตรการสำหรับผู้มาเยี่ยมชม

ถ้าขณะตรวจยังไม่มีการผลิต ประกาศให้ผู้ตรวจประเมินจากความพร้อมและหลักฐาน แล้วตรวจติดตามภายหลัง โรงงานใหม่จึงควรเตรียมขั้นตอนปฏิบัติงานและแบบบันทึกที่พร้อมใช้ไว้ แม้ยังไม่มีข้อมูลการผลิตจริง

กระดาษโน้ตสีกรมท่าและสีส้มห้าใบเรียงเป็นแถว ข้างแฟ้ม ปากกา และกาแฟ

หลังวันตรวจ: แก้ข้อบกพร่อง รับรายงานผล แล้วไปต่อที่ใบอนุญาต

เมื่อจบการตรวจ ผู้ตรวจสรุปผลในแบบ ตส.1 และแจ้งข้อบกพร่องที่พบ โรงงานต้องแก้ไขและส่งหลักฐานตามที่ได้รับแจ้ง ถ้ายังไม่ผ่านอาจต้องตรวจติดตามซ้ำ คู่มือสำหรับประชาชนระบุว่าถ้าไม่ดำเนินการตามกำหนด คำขอจะถือว่าละทิ้ง จึงควรมีผู้รับผิดชอบติดตามรายการข้อบกพร่องให้ชัด

นำรายงานผลไปใช้

  • แบบตรวจสอบคำขอกรณี อ.1 หรือ สบ.1 กำหนดว่ารายงานผลการตรวจต้องมีขอบข่ายครอบคลุมประเภทอาหารที่ขอ และยังไม่หมดอายุตามที่แบบกำหนด
  • ยื่นคำขอ อ.1 หรือ สบ.1 โดยอ้างอิงรายงานผล กรอกสถานที่เก็บ ประเภทอาหาร กรรมวิธีผลิต แรงม้า และจำนวนคนงาน แนบไฟล์ PDF ที่ลงนามจริง
  • เมื่อได้ใบอนุญาตแล้วต้องขอเปิดสิทธิ์ผูกกับเลขที่ใบอนุญาต จึงจะยื่นขอเลขสารบบอาหารได้

ถ้าต่อมาต้องการเพิ่มประเภทอาหารหรือกรรมวิธีผลิต หรือย้ายสถานที่ คู่มือสำหรับประชาชนเรื่องการขอตรวจประเมินสถานที่ใช้กับกรณีเหล่านี้ด้วย คือต้องขอตรวจประเมินอีกครั้ง โรงงานจึงควรวางแผนสายผลิตใหม่ให้ผ่าน GMP ตั้งแต่ออกแบบ

การขอมาตรฐาน GMP แบบหนังสือรับรองจากหน่วยรับรอง

การขอมาตรฐาน GMP ในความหมายของผู้ซื้อ มักหมายถึงหนังสือรับรองที่โรงงานยื่นให้ลูกค้าดูได้ ประกาศ อย. เรื่องการออกหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2564 กำหนดไว้ดังนี้

  • ยื่นคำขอกับหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. ตามขอบข่าย พร้อมสำเนาใบอนุญาตผลิตอาหาร (อ.2) หรือคำขอหรือใบสำคัญ สบ.1 หรือ สบ.1/1
  • หน่วยรับรองตรวจตามหลักเกณฑ์ และตรวจติดตามปีละหนึ่งครั้ง
  • หนังสือรับรองมีอายุสามปีนับแต่วันลงนาม ถ้าคะแนนรวมทุกหมวดไม่น้อยกว่าร้อยละ 85 ให้ระบุว่าระดับดีเยี่ยม
  • ถ้าตรวจติดตามไม่ผ่านและไม่แก้ไขตามกำหนด หน่วยรับรองต้องเพิกถอนและแจ้ง อย.
  • เครื่องหมายรับรองใช้บนหนังสือรับรองเท่านั้น ห้ามนำไปแสดงบนฉลากผลิตภัณฑ์อาหาร

ใช้ประกอบการต่ออายุใบอนุญาต

ประกาศ อย. เรื่องกำหนดหลักฐานการขอต่ออายุใบอนุญาตผลิตอาหารแทนการตรวจประเมิน ให้ใช้หลักฐานอย่างใดอย่างหนึ่ง คือหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตที่ยังไม่หมดอายุและขอบข่ายครอบคลุม หรือผลตรวจประเมินที่ผ่านเกณฑ์ซึ่งตรวจมาแล้วไม่เกิน 1 ปี

มาตรฐานอื่นที่ถือว่าเทียบเท่า

เอกสารตัวอย่างมาตรฐานที่เทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าบัญชีแนบท้ายประกาศฉบับที่ 420 ของ อย. ยกตัวอย่าง Codex GHPs และ HACCP, ISO 22000, FSSC 22000 และมาตรฐานเอกชนอื่น โรงงานที่มีใบรับรองเหล่านี้อยู่แล้วควรเทียบขอบข่ายให้ครอบคลุมชนิดอาหาร แต่ยังต้องผ่านการตรวจตามเส้นทางที่ใช้ขอใบอนุญาตด้วย

เตรียมโรงงานให้ผ่านตั้งแต่รอบแรก

จากเกณฑ์และแบบตรวจข้างต้น โรงงานที่ผ่านรอบแรกมักทำสิ่งเหล่านี้ครบก่อนนัดตรวจ

  • ประเมินตนเองด้วยแบบ ตส.2 และแบบข้อกำหนดเฉพาะที่เกี่ยวข้อง ให้คะแนนแบบเดียวกับผู้ตรวจ
  • ปิดรายการข้อบกพร่องรุนแรงทั้งหมดก่อน แล้วค่อยไล่หมวดที่ต่ำกว่าร้อยละ 60
  • มีผลวิเคราะห์น้ำ น้ำแข็ง และผลิตภัณฑ์สุดท้ายของปีล่าสุดจากห้องปฏิบัติการของรัฐหรือห้องปฏิบัติการที่ได้รับการรับรอง
  • เก็บบันทึกการผลิต การจำหน่าย การตามสอบย้อนกลับ และขั้นตอนเรียกคืน ให้หยิบได้ทันที
  • ทำการตรวจประเมินตนเองอย่างน้อยหนึ่งรอบ พร้อมบันทึกการแก้ไข
  • ตรวจชื่อ ที่อยู่ และขอบข่ายในข้อมูลสถานที่ให้ตรงก่อนยื่น เพราะจะไปอยู่ในใบอนุญาต
  • ซ้อมให้พนักงานตอบคำถามเรื่องการล้างมือ การแต่งกาย และขั้นตอนที่ตนรับผิดชอบ

แบบประเมินบนเว็บนี้ที่หน้า ประเมินสถานที่ผลิต ให้คุณส่งรูปสถานที่และตอบคำถามสั้น ๆ เพื่อให้ทีมที่ปรึกษาเห็นช่องว่างก่อนตรวจจริง ถ้าต้องการให้ช่วยวางระบบตั้งแต่ต้น ดูที่ บริการตั้งสถานที่ผลิตและ GMP หรือค้นประกาศฉบับเต็มได้ที่ คลังประกาศ

คำถามที่พบบ่อย

ขอ GMP อาหาร ต้องยื่นที่ไหน

การตรวจประเมินสถานที่เพื่อขอใบอนุญาตยื่นผ่านระบบ e-Submission ของ อย. หลังขอเปิดสิทธิ์ที่ศูนย์บริการของ อย. หรือสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด ส่วนหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตยื่นกับหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย.

Audit Report กับหนังสือรับรอง GMP ต่างกันอย่างไร

Audit Report คือรายงานผลการตรวจประเมินสถานที่ ใช้อ้างอิงในคำขอใบอนุญาต ส่วนหนังสือรับรองออกโดยหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. มีการตรวจติดตามปีละครั้ง ใช้แสดงต่อผู้ซื้อและใช้เป็นหลักฐานตอนต่ออายุใบอนุญาตได้

โรงงานยังไม่เริ่มผลิต ขอตรวจ GMP ได้ไหม

ได้ ประกาศเรื่องการตรวจประเมินตามฉบับที่ 420 ให้ผู้ตรวจประเมินจากความพร้อมและหลักฐานเมื่อยังไม่มีการผลิต แล้วตรวจติดตามภายหลัง จึงควรมีขั้นตอนปฏิบัติงานและแบบบันทึกพร้อมใช้

ผ่าน GMP แล้วพิมพ์โลโก้ GMP บนฉลากได้ไหม

ไม่ได้ ประกาศเรื่องการออกหนังสือรับรอง พ.ศ. 2564 ห้ามนำเครื่องหมายรับรองไปแสดงบนฉลากอาหาร การแสดงข้อความเรื่องการรับรองต้องทำตามประกาศ อย. อีกฉบับว่าด้วยเรื่องนั้น

จ้างที่ปรึกษามาช่วยวางระบบ แล้วให้ที่ปรึกษาคนเดียวกันตรวจได้ไหม

ไม่ได้ หลักเกณฑ์การขึ้นบัญชีหน่วยตรวจและหน่วยรับรอง พ.ศ. 2561 ห้ามหน่วยตรวจให้คำปรึกษาระบบการจัดการด้านอาหาร และห้ามใช้บุคลากรที่เคยเป็นที่ปรึกษาไปตรวจลูกค้ารายนั้น

แหล่งอ้างอิง

  1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  2. เรื่อง การตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร Re: Audit of food premises according to the · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  3. เรื่อง แนวทางการยื่นคำขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร บังคับใช้ (In_force) 27/10/62 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  4. คู่มือการยื่นคำขออนุญาตสถานที่ผลิตอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  5. แบบตรวจสอบคำขอและบันทึกข้อบกพร่อง (checklist) กรณียื่นคำขอ อ.1 หรือ สบ.1 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  6. 1.1 การขอตรวจประเมินสถานที่ (เป็นไปตามหลักเกณฑ์และเงื่อนไข) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  7. ฉบับที่ 1 (พ.ศ. 2522) เรื่อง การขอรับใบอนุญาตตั้งโรงงานผลิตอาหารเพื่อจำหน่าย No. 1 B.E. 2522 (1979) Issued pursuant to the Food Act B.E 2522 (1979) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  8. ฉบับที่ - เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข ในการได้มาซึ่งองค์กรผู้เชี่ยวชาญ หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรเอกชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อทำหน้าที่ในการตรวจสอบ หรือตรวจสถานประกอบการผลิตภัณฑ์อา · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  9. เรื่อง การออกหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2564 Re: Issuance of a certificate of food production system standards according to the legal criteria B.E.2564 (2021). บังคับใช้ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  10. เรื่อง กำหนดหลักฐานการขอต่ออายุใบอนุญาตผลิตอาหารแทนการตรวจประเมินว่าได้ปฏิบัติตามที่รัฐมนตรี ประกาศกำหนดวิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร ตามมาตรา 6 (7) บังคับใช้ (In_forc · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  11. ตัวอย่างมาตรฐานระบบการผลิตอาหารที่เทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าบัญชีแนบท้าย ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง

โรงงาน / OEMขออนุญาตผลิตอาหาร: ขั้นตอนขอใบอนุญาตสถานที่ผลิต และสิ่งที่เจ้าหน้าที่ตรวจขออนุญาตผลิตอาหาร ต้องยื่นแบบไหน อ.1 หรือ สบ.1 ขั้นตอนตรวจประเมินและขอใบอนุญาตผ่าน e-Submission เอกสารที่ต้องเตรียม สิ่งที่เจ้าหน้าที่ตรวจ และการต่ออายุอ่าน 11 นาที · อัปเดต 27 ต.ค. 2569โรงงาน / OEMGMP กับ HACCP ต่างกันอย่างไร โรงงานอาหารต้องมีอะไรก่อนGMP HACCP คือ อะไร ต่างกันตรงไหน กฎหมายไทยบังคับระบบไหน GHP คืออะไร มาตรฐานใดเทียบเท่า GMP 420 แสดงบนฉลากได้แค่ไหน และโรงงานควรเริ่มจากอะไรอ่าน 10 นาที · อัปเดต 27 ต.ค. 2569โรงงาน / OEMGMP 420 คืออะไร ข้อกำหนดหลัก แบบตรวจ ตส. ที่ใช้จริง และเกณฑ์ผ่านGMP 420 คืออะไร ข้อกำหนดพื้นฐาน 5 หมวดและข้อกำหนดเฉพาะ แบบตรวจ ตส.1–ตส.5 วิธีให้คะแนน เกณฑ์ผ่าน ข้อบกพร่องรุนแรง และหนังสือรับรองจากหน่วยรับรองอ่าน 11 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569