โรงงาน / OEM

GMP กับ HACCP ต่างกันอย่างไร โรงงานอาหารต้องมีอะไรก่อน

อ่าน 10 นาที · อัปเดต 27 ต.ค. 2569

GMP HACCP คือ อะไร

GMP HACCP คือ ชื่อของระบบความปลอดภัยอาหารสองระบบที่มักถูกพูดถึงคู่กัน GMP (Good Manufacturing Practice) หรือหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิต คือข้อกำหนดพื้นฐานของสถานที่ผลิต ตั้งแต่อาคาร เครื่องมือ การควบคุมการผลิต การสุขาภิบาล ไปจนถึงสุขลักษณะของคนทำงาน ส่วน HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Point) หรือระบบการวิเคราะห์อันตรายและจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม คือวิธีวิเคราะห์ว่าแต่ละขั้นตอนของการผลิตสินค้าหนึ่งมีอันตรายอะไร แล้วเลือกจุดที่ต้องควบคุมอย่างเข้มงวดเพื่อลดหรือขจัดอันตรายนั้น

คำถามที่โรงงานถามบ่อยที่สุดคือ ต้องทำระบบไหนก่อน คำตอบตามกฎหมายไทยค่อนข้างชัด อาหารที่ผลิตเพื่อจำหน่ายต้องผลิตตามวิธีการผลิตที่ดีตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ซึ่งเป็นข้อบังคับ ส่วนคำว่า HACCP ไม่ปรากฏในตัวประกาศฉบับนี้ HACCP จึงมักเข้ามาในฐานะมาตรฐานที่ผู้ซื้อ ตลาดส่งออก หรือหน่วยรับรองต้องการเพิ่มจากพื้นฐานที่กฎหมายกำหนด

บทความนี้อธิบายว่า GMP กับ HACCP ต่างกันตรงไหน กฎหมายไทยพูดถึง HACCP ไว้ที่ใดบ้าง GHP ที่เห็นในเอกสารของ Codex คืออะไร มาตรฐานใดที่ อย. ถือว่าเทียบเท่า GMP 420 และโรงงานอาหารควรวางลำดับงานอย่างไรให้ผ่านการตรวจและพร้อมรับคำสั่งซื้อจากต่างประเทศ ถ้าต้องการรายละเอียดข้อกำหนด GMP 420 ทีละหมวด อ่านต่อได้ที่บทความ GMP 420 ข้อกำหนดและเกณฑ์ตรวจ

HACCP GMP คือ อะไรในกฎหมายไทย: GMP 420 บังคับ ส่วน HACCP ไม่ได้ระบุชื่อ

ข้อ 2 ของประกาศฉบับที่ 420 กำหนดให้อาหารที่ผลิตเพื่อจำหน่ายในสถานที่ใด ๆ ต้องทำตามวิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหารตามบัญชีแนบท้าย ยกเว้นไม่กี่กรณี ได้แก่ ร้านที่ปรุงอาหารขายให้บริโภคได้ทันที (เว้นแต่ผลิตอาหารที่ต้องมีฉลากหรืออาหารกำหนดคุณภาพ โดยใช้เครื่องจักรรวมตั้งแต่ห้าแรงม้าหรือคนงานตั้งแต่เจ็ดคน) แผงขายอาหารในที่หรือทางสาธารณะ สถานที่ผลิตเกลือบริโภค และสถานที่คัดบรรจุผักผลไม้สดบางชนิดที่มีประกาศเฉพาะแล้ว

บัญชีแนบท้ายแบ่งเป็น 2 ส่วน ส่วนที่ 1 ข้อกำหนดพื้นฐาน ใช้กับสถานที่ผลิตอาหารทุกประเภท มี 5 หมวด คือ สถานที่ตั้งและอาคารผลิต เครื่องมือเครื่องจักร การควบคุมกระบวนการผลิต การสุขาภิบาล และสุขลักษณะส่วนบุคคล ส่วนที่ 2 ข้อกำหนดเฉพาะ ใช้เพิ่มกับ 3 กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง คือ น้ำบริโภคในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิท น้ำแร่ธรรมชาติและน้ำแข็งที่ผ่านการกรอง นมพร้อมบริโภคชนิดเหลวพาสเจอไรซ์ และอาหารในภาชนะบรรจุที่ปิดสนิทชนิดกรดต่ำและชนิดปรับกรด

แนวคิดแบบ HACCP ที่แทรกอยู่ใน GMP 420

แม้ไม่มีคำว่า HACCP ในประกาศ แต่หลายข้อในบัญชีแนบท้ายใช้แนวคิดเดียวกัน คือมองหาอันตรายแล้วควบคุมจุดสำคัญ ตัวอย่างเช่น

• วัตถุประสงค์ของข้อกำหนดพื้นฐานเขียนไว้ว่า เพื่อให้ผู้ผลิตมีมาตรการป้องกันการปนเปื้อน หรือลดหรือขจัดอันตรายทั้งทางกายภาพ เคมี และจุลินทรีย์ ในกระบวนการผลิตทุกขั้นตอน
• ข้อ 3.4 ให้ควบคุมกระบวนการลดและขจัดอันตรายด้านจุลินทรีย์ให้อยู่ในระดับที่ปลอดภัย ตรวจสอบสม่ำเสมอ และบันทึกผล
• ข้อ 3.5 ถ้าการผลิตไม่มีขั้นตอนลดจุลินทรีย์ เช่น ผสม แบ่งบรรจุ หรือตัดแต่งอาหารสด ต้องควบคุมการปนเปื้อนตลอดกระบวนการอย่างเข้มงวดตามความเสี่ยงของอาหารนั้น
• ข้อ 3.8 ต้องมีข้อมูลสำหรับตามสอบย้อนกลับ และข้อ 3.10 ต้องมีบันทึกการจำหน่ายและวิธีเรียกคืนสินค้า
• ข้อกำหนดเฉพาะของอาหารกรดต่ำและปรับกรดใช้คำว่าปัจจัยวิกฤต (Critical factors) ผู้ผลิตต้องมีกรรมวิธีการผลิตที่กำหนด (Scheduled Process) เป็นลายลักษณ์อักษร และระบบผลิตและบรรจุแบบปลอดเชื้อต้องมีแผนภูมิการผลิต (Process flow diagram) ที่แสดงปัจจัยวิกฤตที่ต้องควบคุม

ข้อสรุปที่ใช้ได้จริงคือ โรงงานที่ทำ GMP 420 ครบแล้วมีฐานข้อมูลและวินัยการบันทึกที่ HACCP ต้องใช้อยู่แล้วส่วนหนึ่ง แต่การมี GMP ไม่ได้แปลว่ามีแผน HACCP เพราะ HACCP ต้องวิเคราะห์อันตรายและกำหนดจุดวิกฤตรายผลิตภัณฑ์เป็นเอกสารแยกต่างหาก

GMP กับ HACCP ต่างกันอย่างไร

วิธีจำง่ายที่สุดคือ GMP ดูแลสภาพแวดล้อมของการผลิตทั้งโรงงาน ส่วน HACCP ดูแลอันตรายเฉพาะของสินค้าแต่ละตัวตลอดเส้นทางการผลิต ทั้งสองระบบไม่ได้แข่งกัน แต่ซ้อนกันเป็นชั้น ในแนวทางสากลของ Codex ระบบ HACCP วางอยู่บนพื้นฐานของหลักสุขลักษณะที่ดี ถ้าพื้นฐานไม่แน่น เช่น ห้องผลิตทำความสะอาดยาก ไม่มีมาตรการควบคุมสัตว์และแมลง หรือพนักงานไม่ล้างมือก่อนเข้าไลน์ แผน HACCP จะต้องแบกจุดควบคุมจำนวนมากเกินไปจนใช้งานจริงไม่ได้

• ขอบเขต GMP ใช้กับทั้งสถานที่ผลิต ส่วน HACCP ทำแยกตามผลิตภัณฑ์หรือตามกลุ่มกระบวนการที่คล้ายกัน
• คำถามหลัก GMP ถามว่าโรงงานสะอาด เป็นระเบียบ และควบคุมได้หรือไม่ ส่วน HACCP ถามว่าอันตรายใดสำคัญ และต้องควบคุมที่ขั้นตอนไหน
• เอกสาร GMP ใช้ขั้นตอนปฏิบัติงานและบันทึกประจำวัน เช่น บันทึกการทำความสะอาดและการตรวจสุขภาพพนักงาน ส่วน HACCP ใช้ตารางวิเคราะห์อันตราย แผน HACCP และบันทึกเฝ้าระวังจุดวิกฤต
• สถานะทางกฎหมายในไทย GMP 420 เป็นข้อบังคับสำหรับอาหารที่ผลิตเพื่อจำหน่าย ส่วน HACCP ไม่มีข้อกำหนดทั่วไปใน GMP 420 ที่บังคับไว้ แต่มีบางประกาศเฉพาะเรื่องที่ระบุ HACCP เป็นหลักฐานทางเลือกหนึ่ง

ตารางด้านล่างสรุปความต่างที่โรงงานมักถูกถามระหว่างการตรวจประเมินหรือการคัดเลือกผู้ขายของลูกค้า

HACCP 7 หลักการ ที่โรงงานควรรู้

หลักการ HACCP ที่ใช้กันทั่วโลกมาจากแนวทางของคณะกรรมาธิการมาตรฐานอาหารระหว่างประเทศ (Codex Alimentarius) ส่วนนี้สรุปในระดับหลักการทั่วไปเพื่อให้เห็นภาพ ไม่ใช่ข้อกำหนดตามกฎหมายไทย ก่อนเริ่มหลักการ 7 ข้อ ทีมงานมักเตรียม 5 เรื่อง คือ ตั้งทีม HACCP ที่มีคนจากฝ่ายผลิต ฝ่ายคุณภาพ และฝ่ายซ่อมบำรุง เขียนรายละเอียดผลิตภัณฑ์ ระบุวิธีใช้และกลุ่มผู้บริโภค ทำแผนภูมิการผลิต และเดินตรวจหน้างานว่าแผนภูมิตรงกับของจริง

1. วิเคราะห์อันตราย ไล่ทุกขั้นตอนว่ามีอันตรายทางชีวภาพ เคมี และกายภาพอะไร และอันตรายใดสำคัญพอที่ต้องควบคุม
2. กำหนดจุดวิกฤตที่ต้องควบคุม (CCP) คือขั้นตอนที่ถ้าควบคุมไม่ได้ อันตรายจะหลุดไปถึงผู้บริโภค เช่น ขั้นตอนให้ความร้อนหรือการตรวจจับโลหะ
3. กำหนดค่าวิกฤต (Critical limit) ตัวเลขที่แยกระหว่างยอมรับได้กับยอมรับไม่ได้ เช่น อุณหภูมิและเวลาขั้นต่ำ
4. กำหนดวิธีเฝ้าระวัง ใครวัด วัดอะไร บ่อยแค่ไหน และบันทึกไว้ที่ไหน
5. กำหนดการแก้ไขเมื่อหลุดค่าวิกฤต ทั้งการจัดการสินค้าที่ผลิตในช่วงนั้นและการแก้ต้นเหตุ
6. ทวนสอบ ตรวจว่าแผนได้ผลจริง เช่น ทบทวนบันทึก สอบเทียบเครื่องมือ และตรวจวิเคราะห์ตัวอย่าง
7. จัดทำเอกสารและบันทึก เก็บหลักฐานทุกขั้นให้ตรวจย้อนได้

เมื่อเทียบกับ GMP 420 จะเห็นว่าหลายข้อมีพื้นอยู่แล้ว เช่น อุปกรณ์ชั่งตวงวัดต้องสอบเทียบอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง (ข้อ 2.8) ต้องเก็บบันทึกและรายงานไว้อย่างน้อย 1 ปีหลังพ้นระยะเวลาวางจำหน่ายที่แสดงบนฉลาก (ข้อ 3.12) และต้องตรวจประเมินตนเองอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง (ข้อ 3.13) สิ่งที่ HACCP เพิ่มเข้ามาคือการตัดสินใจอย่างมีเหตุผลว่าจุดใดคือจุดวิกฤต พร้อมค่าวิกฤตและแผนแก้ไขที่เขียนไว้ล่วงหน้า ไม่ใช่รอให้เกิดปัญหาก่อนแล้วค่อยคิด

GMP GHP คือ อะไร: ชื่อที่ Codex ใช้ และมาตรฐานที่เทียบเท่า GMP 420

GHP ย่อมาจาก Good Hygiene Practices หรือหลักปฏิบัติด้านสุขลักษณะที่ดี เป็นคำที่แนวทางของ Codex ใช้เรียกหลักสุขลักษณะพื้นฐานของการผลิตอาหาร เนื้อหาใกล้เคียงกับสิ่งที่ไทยเรียกว่า GMP ในความหมายของข้อกำหนดพื้นฐาน เอกสาร Codex ที่อ้างถึงบ่อยคือ CXC 1-1969 ซึ่งรวม GHPs และ HACCP ไว้ในชุดเดียวกัน คนที่ค้นว่า GMP GHP คืออะไร จึงมักเจอสองคำนี้ในบริบทเดียวกัน

อย. ทำเอกสารแนวทางชื่อ ตัวอย่างมาตรฐานระบบการผลิตอาหารที่เทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าบัญชีแนบท้ายประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) ฉบับปรับปรุงข้อมูล 17 ธันวาคม 2568 ส่วนที่ 1 ของเอกสารซึ่งเทียบกับข้อกำหนดพื้นฐาน ยกตัวอย่างมาตรฐานสากล เช่น

• Codex GHPs และ HACCP (CXC 1-1969)
• ISO 22000: 2018
• BRC Global Standard for Food Safety, IFS, SQF และ FSSC 22000
• กฎหมายหรือมาตรฐานรายประเทศ เช่น ของสหภาพยุโรป สหรัฐอเมริกา ญี่ปุ่น เกาหลี จีน ไต้หวัน และบางประเทศในอาเซียน

หมายเหตุของเอกสารระบุว่า มาตรฐานที่ไม่อยู่ในรายการ ถ้ามีข้อกำหนดเทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าบัญชีแนบท้าย ก็ถือว่าเป็นไปตามประกาศฉบับที่ 420 เช่นกัน และเอกสารนี้เป็นแนวทาง ไม่ใช่ตัวบทประกาศ ส่วนข้อกำหนดเฉพาะ 3 กลุ่มมีรายการมาตรฐานเทียบเท่าแยกไว้อีกส่วน เช่น CAC/RCP 48-2001 สำหรับน้ำบริโภค CAC/RCP 57-2004 สำหรับนมพาสเจอไรซ์ และ CAC/RCP 23-1979 กับ CAC/RCP 40-1993 สำหรับอาหารกรดต่ำและปรับกรด

ใครได้ใช้รายการนี้มากที่สุด

กลุ่มแรกคือผู้นำเข้าอาหาร เพราะข้อ 6 ของประกาศฉบับที่ 420 กำหนดให้ผู้นำเข้าอาหารเพื่อจำหน่ายต้องมีเอกสารรับรองตามมาตรฐานที่เทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าเกณฑ์ในบัญชีแนบท้าย ใบรับรอง HACCP หรือ GHPs ของโรงงานต่างประเทศจึงมักถูกใช้เป็นหลักฐานข้อนี้ กลุ่มที่สองคือโรงงานในไทยที่มีใบรับรองมาตรฐานสากลอยู่แล้ว และต้องการรู้ว่ามาตรฐานนั้นครอบคลุมข้อกำหนดพื้นฐานของกฎหมายไทยหรือไม่ ทั้งสองกลุ่มควรตรวจขอบข่ายในใบรับรองให้ตรงกับชนิดอาหารและสถานที่ผลิตจริงเสมอ

มาตรฐาน GMP และ HACCP: โรงงานต้องมีอะไรก่อน

สำหรับโรงงานอาหารในไทย ลำดับที่ปลอดภัยที่สุดคือทำสิ่งที่กฎหมายบังคับให้ครบก่อน แล้วค่อยต่อยอดสิ่งที่ตลาดต้องการ แนวทางที่ใช้ได้กับโรงงานส่วนใหญ่มี 4 ขั้น

1. ใบอนุญาตและ GMP 420 สถานที่ผลิตต้องผ่านข้อกำหนดพื้นฐานทั้ง 5 หมวด และข้อกำหนดเฉพาะถ้าผลิตอาหาร 3 กลุ่มเสี่ยงสูง เกณฑ์ผ่านตามประกาศ อย. เรื่องการตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารคือ ทุกหมวดได้ไม่น้อยกว่าร้อยละ 60 และไม่พบข้อบกพร่องรุนแรง
2. ระบบเอกสารและบันทึกที่ใช้ได้จริง บันทึกการผลิต การทำความสะอาด การสอบเทียบ ผลวิเคราะห์ผลิตภัณฑ์สุดท้ายอย่างน้อยปีละ 1 ครั้ง และข้อมูลตามสอบย้อนกลับ
3. หนังสือรับรอง GMP จากหน่วยรับรอง ถ้าลูกค้าต้องการเห็นใบรับรอง ประกาศ อย. เรื่องการออกหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตอาหารตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2564 ให้ยื่นคำขอกับหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. หนังสือรับรองมีอายุสามปีนับแต่วันลงนาม มีการตรวจติดตามปีละหนึ่งครั้ง และถ้าคะแนนรวมทุกหมวดไม่น้อยกว่าร้อยละแปดสิบห้า จะระบุว่าระดับดีเยี่ยม (Excellence Level)
4. HACCP เมื่อผู้ซื้อหรือตลาดปลายทางต้องการ เริ่มจากสายผลิตภัณฑ์ที่ส่งออกหรือมีความเสี่ยงสูงก่อน และใช้ข้อมูลจากระบบ GMP ที่มีอยู่เป็นฐาน

ที่ที่กฎหมายไทยระบุชื่อ HACCP

แม้ GMP 420 ไม่ได้ใช้คำนี้ แต่มีเอกสารในคลังกฎหมายที่ระบุ HACCP ไว้ชัด ตัวอย่างแรกคือการนำเข้าอาหารที่มีความเสี่ยงจากโรควัวบ้าตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 459) พ.ศ. 2568 ซึ่งให้ผู้นำเข้าแสดงหนังสือรับรองว่าสถานที่ผลิตมีระบบประกันคุณภาพอย่างใดอย่างหนึ่ง คือ HACCP ของ Codex, ISO 22000 ฉบับล่าสุด, PIC/S GMP หรือระบบสากลอื่นที่เทียบเท่าตามที่ อย. เห็นชอบ และ อย. ได้ประกาศรายชื่อมาตรฐานที่เทียบเท่า HACCP ไว้ 5 มาตรฐาน ตัวอย่างที่สองคือหน่วยตรวจและหน่วยรับรองที่จะขึ้นบัญชีกับ อย. ต้องได้รับการรับรองระบบงานในสาขา GMP/HACCP ของ Codex หรือเทียบเท่า

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าสถานที่ของคุณพร้อมแค่ไหน ส่งรูปและข้อมูลสถานที่ให้ทีมประเมินก่อนเสนอแนวทางได้ที่ หน้าประเมินสถานที่ผลิต

มาตรฐาน GMP HACCP บนฉลาก: แสดงได้แค่ไหน

เมื่อได้ใบรับรองแล้ว หลายแบรนด์อยากใส่โลโก้ GMP หรือ HACCP บนบรรจุภัณฑ์ ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์การแสดงข้อความหรือเครื่องหมายการได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการผลิตอาหาร ซึ่งบังคับใช้ตั้งแต่ปี 2564 กำหนดไว้ดังนี้

• การรับรองระบบการจัดการ เช่น GMP ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข GHPs HACCP ISO 22000 BRC และ FSSC 22000 ห้ามใช้เครื่องหมายหรือโลโก้บนฉลาก ให้แสดงเป็นข้อความเท่านั้น
• ข้อความต้องไม่ทำให้เข้าใจว่าเป็นการรับรองตัวผลิตภัณฑ์ และต้องระบุชื่อสถานที่ผลิต ประเภทมาตรฐาน และหน่วยรับรองที่ออกใบรับรอง
• แสดงได้เฉพาะอาหารที่ผลิตจากสถานที่ที่ได้รับการรับรองจากหน่วยงานของรัฐที่รับผิดชอบ หน่วยงานที่รัฐยอมรับ หรือหน่วยรับรองที่ได้รับการรับรองระบบงานจากหน่วยงานที่เป็นสมาชิก IAF
• ต้องไม่ทำให้เข้าใจว่าการรับรองครอบคลุมเกินขอบข่าย ต้องมีใบรับรองที่ยังไม่หมดอายุและครอบคลุมชนิดอาหารให้ตรวจสอบได้ และถ้าใบรับรองถูกพักใช้ เพิกถอน หรือขาดการต่ออายุ ต้องเลิกใช้ฉลากนั้นทันที

เอกสารแนวทางของ อย. ที่อธิบายประกาศนี้เพิ่มว่า FSSC 22000 แสดงบนฉลากอาหารไม่ได้ เพราะตัวมาตรฐานเองห้ามแสดงเครื่องหมายและข้อความการรับรองบนฉลากสินค้า ส่วนเครื่องหมายรับรอง GMP ที่ปรากฏบนหนังสือรับรองของหน่วยรับรองที่ขึ้นบัญชีกับ อย. ก็ห้ามนำไปแสดงบนฉลากผลิตภัณฑ์อาหารเช่นกัน

ตัวอย่างข้อความที่สอดคล้องกับหลักเกณฑ์ คือ ผลิตโดย (ชื่อสถานที่ผลิต) ซึ่งได้รับการรับรองระบบ HACCP โดย (ชื่อหน่วยรับรอง) ก่อนพิมพ์ฉลากควรตรวจขอบข่ายในใบรับรองว่าครอบคลุมสินค้าตัวนั้นจริง และตั้งเตือนวันหมดอายุของใบรับรองไว้ เพราะเมื่อใบรับรองหมดอายุ ฉลากที่พิมพ์ไว้ล่วงหน้าจะใช้ต่อไม่ได้

เตรียมโรงงานให้พร้อมทั้ง GMP และ HACCP

โรงงานที่จะทำทั้งสองระบบไม่จำเป็นต้องทำเอกสารสองชุดซ้ำกัน แนวทางที่ใช้ได้จริงในโรงงานขนาดกลางและเล็กมีดังนี้

• ใช้แบบตรวจจริงประเมินตัวเองก่อน การตรวจ GMP 420 ใช้บันทึกการตรวจ ตส.2 (63) สำหรับข้อกำหนดพื้นฐาน และแบบเฉพาะตามกลุ่มสินค้า ปิดข้อบกพร่องรุนแรงก่อนเรื่องอื่น เพราะข้อเดียวก็ทำให้ไม่ผ่าน แม้คะแนนรวมจะสูง
• ทำแผนภูมิการผลิตฉบับเดียว ใช้ทั้งอธิบายการไหลของคน วัตถุดิบ และสินค้าตาม GMP และเป็นจุดเริ่มของการวิเคราะห์อันตรายตาม HACCP
• ผูกบันทึกเข้าด้วยกัน บันทึกอุณหภูมิและเวลาของขั้นตอนลดจุลินทรีย์ที่ต้องทำตาม GMP อยู่แล้ว ใช้เป็นบันทึกเฝ้าระวังจุดวิกฤตได้ทันที ถ้ากำหนดค่าวิกฤตและผู้รับผิดชอบไว้ชัด
• อบรมคนหน้างาน ทั้งสุขลักษณะส่วนบุคคลตาม GMP และความเข้าใจว่าทำไมจุดวิกฤตห้ามหลุด คนวัดค่าต้องรู้ว่าเมื่อค่าหลุดต้องทำอะไรทันที
• ทบทวนเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง เปลี่ยนสูตร วัตถุดิบ เครื่องจักร หรือผู้ขายวัตถุดิบ ต้องกลับไปทบทวนการวิเคราะห์อันตราย และการตรวจประเมินตนเองประจำปีตามข้อ 3.13 เป็นจังหวะที่ดีในการทบทวนแผน HACCP ไปพร้อมกัน

ถ้ากำลังเลือกโรงงานรับจ้างผลิต อ่านคำถามที่ควรถามได้ที่ GMP คืออะไร และถ้าจะส่งออก ดูภาพรวมเอกสารได้ที่ ส่งออกอาหารแปรรูป ทีม TIBD ช่วยวางระบบได้ที่ บริการที่ปรึกษาจัดตั้งโรงงาน และจัดอบรมทีมงานเรื่อง GMP และ HACCP ได้ที่ บริการอบรมหลักสูตร

แหล่งอ้างอิง

1. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 ออกตามความในพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
2. เรื่อง การตรวจประเมินสถานที่ผลิตอาหารตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) พ.ศ. 2563 เรื่อง วิธีการผลิต เครื่องมือเครื่องใช้ในการผลิต และการเก็บรักษาอาหาร Re: Audit of food premises according to the · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
3. ตัวอย่างมาตรฐานระบบการผลิตอาหารที่เทียบเท่าหรือไม่ต่ำกว่าบัญชีแนบท้าย ตามประกาศกระทรวงสาธารณสุข (ฉบับที่ 420) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
4. เรื่อง การออกหนังสือรับรองมาตรฐานระบบการผลิตตามหลักเกณฑ์ของกฎหมาย พ.ศ. 2564 Re: Issuance of a certificate of food production system standards according to the legal criteria B.E.2564 (2021). บังคับใช้ · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
5. เรื่อง หลักเกณฑ์การแสดงข้อความหรือเครื่องหมายการได้รับการรับรองมาตรฐานระบบการผลิตอาหาร บังคับใช้ (In_force) 09/02/64 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
6. แนวทางการแสดงข้อความหรือเครื่องหมายการได้รับรองมาตรฐานระบบการผลิตอาหาร · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
7. รายชื่อมาตรฐานระบบการผลิตอาหาร ที่มีความเทียบเท่ากับระบบการวิเคราะห์อันตรายและควบคุมจุดวิกฤต (Hazard Analysis and Critical Control Point System) หรือ ISO 22000:2018 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
8. ฉบับที่ - เรื่อง กำหนดหลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไข ในการได้มาซึ่งองค์กรผู้เชี่ยวชาญ หน่วยงานของรัฐ หรือองค์กรเอกชนทั้งในประเทศและต่างประเทศ เพื่อทำหน้าที่ในการตรวจสอบ หรือตรวจสถานประกอบการผลิตภัณฑ์อา · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง

บทความที่เกี่ยวข้อง

โรงงาน / OEMขั้นตอนการขอ GMP โรงงาน ตั้งแต่เตรียมเอกสารถึงวันตรวจขั้นตอนการขอ GMP โรงงานอาหาร: ประเมินตนเองด้วยแบบ ตส. เตรียมเอกสารและบันทึก ยื่นขอตรวจ วันตรวจเจ้าหน้าที่ดูอะไร และหนังสือรับรองจากหน่วยรับรองอ่าน 11 นาที · อัปเดต 9 พ.ย. 2569โรงงาน / OEMGMP 420 คืออะไร ข้อกำหนดหลัก แบบตรวจ ตส. ที่ใช้จริง และเกณฑ์ผ่านGMP 420 คืออะไร ข้อกำหนดพื้นฐาน 5 หมวดและข้อกำหนดเฉพาะ แบบตรวจ ตส.1–ตส.5 วิธีให้คะแนน เกณฑ์ผ่าน ข้อบกพร่องรุนแรง และหนังสือรับรองจากหน่วยรับรองอ่าน 11 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569โรงงาน / OEMGMP คืออะไร ทำไมโรงงานอาหารและเครื่องสำอางต้องมี และ อย. ตรวจอะไรบ้างGMP คืออะไร มาตรฐาน GMP 420 ของอาหารและเกณฑ์สถานที่ผลิตเครื่องสำอางต่างกันอย่างไร ใครต้องทำ ตรวจอะไร ผ่านเกณฑ์อย่างไร และผู้นำเข้าต้องมีเอกสารอะไรอ่าน 10 นาที · อัปเดต 26 ต.ค. 2569