เว็บไซต์อิสระ ไม่ใช่เว็บไซต์ของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา · ช่วงทดลองใช้: พบข้อผิดพลาดหรืออยากให้เพิ่มอะไร บอกเราได้
FDA Thailand Guideทดลองใช้
ไทย
เข้าสู่ระบบ ปรึกษาทีม
เจ้าของแบรนด์

Dermatologically tested และผลทดสอบในโฆษณา: อ้างผลวิจัยอย่างไรให้พิสูจน์ได้ (เครื่องสำอาง อาหารเสริม สมุนไพร)

อ่าน 13 นาที · อัปเดต 21 พ.ย. 2569

ตาชั่งทองเหลืองสองแขนบนโต๊ะไม้ ข้างหนึ่งเป็นกระปุกครีมฝาสีกรมท่า อีกข้างเป็นก้อนหินซ้อนกัน อยู่ในระดับสมดุล ภาพประกอบเรื่องdermatologically tested

Dermatologically tested และผลทดสอบในโฆษณา: ข้อความที่ต้องพิสูจน์ได้

คำว่า dermatologically tested คำว่า clinically tested คำว่า "ผ่านการทดสอบ" และตัวเลขอย่าง "ผิวชุ่มชื้นขึ้น 32%" หรือ "9 ใน 10 คนพอใจ" เป็นข้อความที่แบรนด์เครื่องสำอาง ผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร และผลิตภัณฑ์สมุนไพรอยากใช้หลังส่งสินค้าไปทดสอบ เพราะฟังเป็นข้อเท็จจริงมากกว่าคำชม แต่ข้อความแบบนี้คือการยืนยันข้อเท็จจริง ผู้โฆษณาจึงต้องมีหลักฐานแสดงได้เมื่อหน่วยงานขอดู

บทความนี้เขียนสำหรับเจ้าของแบรนด์และทีมการตลาดที่มีผลทดสอบอยู่ในมือ หรือกำลังจะส่งสินค้าไปทดสอบ เนื้อหาสรุปว่ากฎหมายและเอกสารของสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) เขียนเรื่องการอ้างผลทดสอบ ผลวิจัย และสถิติไว้อย่างไรในสินค้าสามกลุ่ม แล้วต่อด้วยแนวปฏิบัติในการเขียนข้อความ ซึ่งเป็นคำแนะนำ ไม่ใช่ข้อกำหนดของกฎหมาย

เรื่องที่เกี่ยวข้องแต่ไม่ได้ลงรายละเอียดในหน้านี้ อ่านได้ที่ กฎการโฆษณาเครื่องสำอาง รูปก่อนหลังในโฆษณา ใบอนุญาตโฆษณาอาหารและหลักเกณฑ์ปี 2569 และ วิธีดูโฆษณาเกินจริง

Dermatologically tested คืออะไร และไม่ได้หมายความว่าอะไร

Dermatologically tested คือข้อความที่บอกว่าผลิตภัณฑ์ถูกนำไปทดสอบกับผิวหนังของคน โดยมีแพทย์ผิวหนัง (dermatologist) เป็นผู้ควบคุมหรือประเมินผล ในวงการเครื่องสำอาง การทดสอบที่อยู่เบื้องหลังคำนี้มักเป็นการทดสอบความปลอดภัยต่อผิว เช่น การทดสอบการระคายเคืองแบบแปะแผ่นทดสอบบนผิว (patch test) จำนวนอาสาสมัครและวิธีอ่านผลต่างกันได้ตามแผนการทดสอบ คำอธิบายนี้เป็นความหมายที่ใช้กันทั่วไป ไม่ใช่นิยามตามกฎหมายไทย

สิ่งที่คำนี้ไม่ได้บอก

  • ไม่ได้บอกว่าไม่มีใครระคายเคืองหรือแพ้ ผลทดสอบบอกสิ่งที่พบในอาสาสมัครกลุ่มหนึ่ง
  • ไม่ได้บอกว่าสินค้าได้ผล การทดสอบความปลอดภัยต่อผิวไม่ได้วัดความชุ่มชื้นหรือริ้วรอย
  • ไม่ได้บอกว่าหน่วยงานรัฐรับรองสินค้า ผู้ทดสอบคือห้องปฏิบัติการหรือสถาบันที่แบรนด์ว่าจ้าง

เอกสารของไทยเขียนถึงคำนี้หรือไม่

เราค้นคำว่า dermatologically tested และ "แพทย์ผิวหนัง" ในพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 กฎกระทรวง พ.ศ. 2567 คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 และตารางสรุปข้อความที่เห็นควรให้ใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง (11 มีนาคม 2568) แล้วไม่พบคำนี้

ข้อความที่ใกล้ที่สุดอยู่ในตารางสรุปข้อความ พ.ศ. 2568 ซึ่งจัด "ผ่านการทดสอบการระคายเคือง" และ "อ่อนโยนกับผิวแพ้ง่าย" เป็นข้อความที่ยอมรับได้ โดยมีเงื่อนไขสามข้อ คือ "มีผลการทดสอบการระคายเคือง/ skin sensitivity test จากหน่วยงานที่น่าเชื่อถือ" "ต้องไม่สื่อถึงการนำผลิตภัณฑ์ไปใช้กับสภาพผิวที่ผิดปกติ เช่น เป็นผื่น แผล คัน" และ "ไม่ให้ใช้ข้อความที่สื่อถึงการรับรองความปลอดภัย เช่น ระคายเคืองใช้ได้ หรือรับรองว่าไม่ระคายเคือง" (หน้า 3)

ในทางปฏิบัติ แบรนด์ที่จะใช้ dermatologically tested บนฉลากหรือในโฆษณาเครื่องสำอาง ควรมีรายงานการทดสอบกับผิวหนังของผลิตภัณฑ์สูตรที่ขายจริง และไม่ควรขยายความต่อเป็น "ไม่ระคายเคือง" เพราะรายงานไม่ได้พิสูจน์ถึงขั้นนั้น

ถ้วยแก้วใส 5 ใบเรียงเป็นแถว ใส่ครีมสีขาวไล่ปริมาณจากน้อยไปมาก มีช้อนเซรามิกสีส้มวางข้างใบสุดท้าย ภาพประกอบเรื่องdermatologically tested

อ้างผลทดสอบในโฆษณาเครื่องสำอาง: มาตรา 41 มาตรา 45 และกฎกระทรวง พ.ศ. 2567

การอ้างผลทดสอบในโฆษณาเครื่องสำอางอยู่ใต้มาตรา 41 ของพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 ซึ่งห้ามใช้ "ข้อความที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค" สองข้อที่เกี่ยวกับผลทดสอบโดยตรง คือ (1) "ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง" และ (2) ข้อความที่จะก่อให้เกิดความเข้าใจผิดในสาระสำคัญเกี่ยวกับเครื่องสำอาง "ไม่ว่าจะกระทำโดยใช้หรืออ้างอิงรายงานทางวิชาการ สถิติ หรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งอันไม่เป็นความจริงหรือเกินความจริง หรือไม่ก็ตาม"

คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 อธิบายข้อ (1) ว่าหมายถึง "ข้อความที่ไม่สามารถพิสูจน์ข้อเท็จจริงได้ด้วยเอกสารทางวิชาการ หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ หรือเกินขอบข่ายเครื่องสำอาง" (หน้า 13) ผลทดสอบจึงรองรับได้เฉพาะข้อความที่อยู่ในขอบเขตเครื่องสำอาง

อย. สั่งให้พิสูจน์ได้ตามมาตรา 45

มาตรา 45 ให้เลขาธิการ อย. สั่งให้ผู้จดแจ้งหรือผู้ทำการโฆษณา "พิสูจน์เพื่อแสดงความจริง" ได้ เมื่อมีเหตุอันควรสงสัยว่าข้อความเป็นเท็จหรือเกินความจริง วรรคสองเขียนถึงกรณีที่ผู้โฆษณา "อ้างรายงานทางวิชาการ ผลการวิจัย สถิติ การรับรองของสถาบันหรือบุคคลอื่นใด หรือยืนยันข้อเท็จจริงอันใดอันหนึ่ง" ถ้าพิสูจน์ไม่ได้ว่าเป็นความจริงตามที่กล่าวอ้าง เลขาธิการโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการออกคำสั่งตามมาตรา 44 ได้ เช่น ให้แก้ไขข้อความ หรือห้ามการโฆษณา ผู้ที่โฆษณาโดยไม่เป็นไปตามมาตรา 41 มีโทษตามมาตรา 84

หลักฐานที่คู่มือยอมรับ

คู่มือข้อ 4.1 ให้พิสูจน์สรรพคุณของสารด้วยเอกสารทางวิชาการที่ยอมรับโดยทั่วไป หนังสือรับรองจากหน่วยงานที่เชื่อถือได้ หรือ "ผลการตรวจสอบด้านคุณภาพ หรือผลการทดสอบด้านประสิทธิภาพของผลิตภัณฑ์เครื่องสำอางที่โฆษณา" จากหน่วยงานที่เชี่ยวชาญ (หน้า 8) หลักฐานของเครื่องสำอางจึงมีได้หลายแบบตามข้อความที่ใช้ คู่มือไม่ได้เรียกการทดลองขนาดใหญ่ในคนสำหรับข้อความทุกข้อ

กฎกระทรวง พ.ศ. 2567

กฎกระทรวงกำหนดข้อความโฆษณาเครื่องสำอางที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคฯ พ.ศ. 2567 เพิ่มข้อความต้องห้าม เช่น ข้อความที่ทำให้เข้าใจว่านำไปฉีด หรือใช้กับเครื่องมือเพื่อผลักดันสารเข้าสู่ร่างกาย "ลึกกว่าชั้นหนังกำพร้า (epidermis)" ในทางปฏิบัติ ผลทดสอบที่ทำร่วมกับเครื่องมือลักษณะนี้ ควรตรวจกับกฎกระทรวงก่อนนำมาเขียนโฆษณา

Clinical test กับการทดสอบความพึงพอใจ: กลุ่มที่ 23 ของคู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567

Clinical test หรือการทดสอบทางคลินิก ในวงการเครื่องสำอางหมายถึงการทดสอบผลิตภัณฑ์ในอาสาสมัครตามแผนที่กำหนดไว้ล่วงหน้า และวัดผลด้วยเครื่องมือหรือการประเมินของผู้เชี่ยวชาญ คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567 มีกลุ่มที่ 23 "กลุ่มเครื่องสำอางที่มีการอ้างประสิทธิภาพของเครื่องสำอางโดยระบุค่าสถิติ" ซึ่งแยกการทดสอบเป็นสองแบบ (หน้า 45)

การทดสอบทางคลินิก (ประสิทธิภาพ หรือความปลอดภัย)

  1. "การโฆษณาประสิทธิภาพของเครื่องสำอาง ต้องเป็นผลการทดสอบของเครื่องสำอางที่โฆษณา"
  2. "การทดสอบควรปฏิบัติตามหรืออ้างอิงการดำเนินการตามวิธีการที่เป็นสากล หรือมีเอกสารรับรองทางวิชาการเกี่ยวกับจำนวนอาสาสมัคร"
  3. "ต้องระบุข้อความในโฆษณาว่าเป็นการทดสอบเกี่ยวกับเรื่องอะไร ช่วงเวลาที่ทำการทดสอบ สภาวะการทดสอบ สถิติที่ใช้ จำนวนอาสาสมัคร เป็นต้น"

หัวข้อนี้ครอบคลุมทั้งประสิทธิภาพและความปลอดภัย ในทางปฏิบัติ ถ้านำตัวเลขจากการทดสอบการระคายเคืองที่อยู่เบื้องหลังคำว่า dermatologically tested มาโฆษณา ก็ควรบอกรายละเอียดชุดเดียวกัน

การทดสอบความพึงพอใจ

การทดสอบความพึงพอใจคือการให้ผู้ใช้ตอบแบบสอบถามหลังใช้สินค้า คู่มือให้แสดงผลตามข้อเท็จจริง โดยอ้างจำนวนกลุ่มตัวอย่างโดยตรง เช่น "กลุ่มตัวอย่าง 45 คนจาก 50 คน" หรือแสดงเป็นร้อยละ "ร่วมกับจำนวนของกลุ่มตัวอย่างทั้งหมดที่ทำการทดสอบ และช่วงเวลาที่ทำการทดสอบ"

คู่มือในกลุ่มนี้เขียนว่า "ห้ามใช้ข้อความที่สรุปว่าเครื่องสำอางมีประสิทธิภาพตามที่กล่าวอ้าง เนื่องจากเป็นเพียงการทดสอบความพึงพอใจเท่านั้น ไม่ใช่การทดสอบทางวิชาการ" ตัวเลข "9 ใน 10 คนรู้สึกว่าผิวนุ่มขึ้น" จึงเป็นผลความพึงพอใจ ในทางปฏิบัติไม่ควรเขียนต่อว่า "พิสูจน์แล้วว่าผิวนุ่มขึ้น 90%" และควรกำกับให้เห็นว่าเป็นผลจากการทดสอบความพึงพอใจ

ผลทดสอบ 4 แบบ: บอกอะไรได้ และควรเขียนในโฆษณาอย่างไรสองแถวแรกมาจากกลุ่มที่ 23 ของคู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567 สองแถวหลังเป็นแนวปฏิบัติ
แบบการทดสอบบอกอะไรได้ควรเขียนอย่างไรที่มา
ทดสอบทางคลินิกของผลิตภัณฑ์ (ประสิทธิภาพ หรือความปลอดภัย)ผลที่วัดได้ในอาสาสมัคร ตามเงื่อนไขของการทดสอบระบุเรื่องที่ทดสอบ ช่วงเวลา สภาวะการทดสอบ สถิติที่ใช้ จำนวนอาสาสมัครคู่มือ 2567 กลุ่มที่ 23 (หน้า 45)
ทดสอบความพึงพอใจความรู้สึกของผู้ใช้กลุ่มตัวอย่างอ้างจำนวนกลุ่มตัวอย่างหรือร้อยละ พร้อมจำนวนทั้งหมดและช่วงเวลา ไม่สรุปเป็นประสิทธิภาพคู่มือ 2567 กลุ่มที่ 23 (หน้า 45)
ทดสอบในหลอดทดลองผลต่อเซลล์หรือสารในห้องปฏิบัติการบอกชัดว่าเป็นผลในหลอดทดลอง ไม่นำเสนอเป็นผลในคนแนวปฏิบัติ
งานวิจัยของสารสำคัญผลของสารที่ความเข้มข้นและสูตรในงานวิจัยนั้นแยกผลของสารออกจากผลของผลิตภัณฑ์ และมีสารในปริมาณที่เพียงพอคู่มือ 2567 ข้อ 4.1 (หน้า 8) · แนวปฏิบัติ

ที่มา: คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567

คำว่า "ผ่านการทดสอบ" การเปรียบเทียบ และการอ้างแพทย์ ในคู่มือและตารางสรุปข้อความ

นอกจากกลุ่มที่ 23 คู่มือ พ.ศ. 2567 ยังมีอีกหลายจุดที่เกี่ยวกับการอ้างผลทดสอบ

"ผ่านการทดสอบ" ไม่ใช่การรับรองจากหน่วยงานรัฐ

ตารางตัวอย่างข้อความโฆษณาที่ฝ่าฝืนกฎหมายในคู่มือ มีหัวข้อการสื่อความหมายว่าเครื่องสำอางได้รับการรับรองคุณภาพมาตรฐานจาก อย. หรือกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์ ตัวอย่างที่ยกไว้ เช่น "ผ่านมาตรฐานจากองค์การอาหารและยา" (หน้า 14) ในทางปฏิบัติ คำว่า "ผ่านการทดสอบ" จึงควรตามด้วยเรื่องที่ทดสอบ เช่น "ผ่านการทดสอบการระคายเคืองในอาสาสมัคร 30 คน"

ข้อเท็จจริงที่ยากแก่การพิสูจน์

ตารางเดียวกันจัด "ไม่ระคายเคืองผิว" "ไร้ผลข้างเคียง" และ "ปลอดภัย ไร้สารตกค้าง ปราศจากสารอันตราย" เป็นตัวอย่าง "การยืนยันข้อเท็จจริงอันยากแก่การพิสูจน์" ภายใต้มาตรา 41 (1) (หน้า 13) ในทางปฏิบัติจึงไม่ควรแปลงผลทดสอบเป็นคำยืนยันแบบนี้

การเปรียบเทียบ

คู่มือข้อ 5 เขียนว่าการโฆษณาเปรียบเทียบ "ให้เปรียบเทียบได้เฉพาะผลิตภัณฑ์ของตนเอง ไม่ควรเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ของผู้อื่น" (หน้า 8) และหมายเหตุในหน้า 13 ระบุว่าข้อความเกินจริง "ไม่รวมถึงกรณีมีการพิสูจน์ได้จากผลการเปรียบเทียบกับผลิตภัณฑ์ของแบรนด์ตนเอง หรือเป็นการเปรียบเทียบข้อมูลทางการตลาดเครื่องสำอาง โดยใช้แหล่งข้อมูลกลางที่น่าเชื่อถือและต้องไม่ระบุชื่อแบรนด์สินค้าอื่น หรือชื่อบริษัทอื่น" ข้อความอย่าง "ชุ่มชื้นกว่าสูตรเดิม 2 เท่า" จึงควรมาจากการทดสอบเทียบกับสูตรเดิมของแบรนด์เอง

กลุ่มสินค้าที่คู่มือเรียกผลทดสอบโดยตรง

  • เครื่องสำอางบำรุงผิวที่มีสารไวท์เทนนิ่ง: โฆษณาที่อ้างอิงผลการศึกษาหรือผลการทดสอบ ต้องแสดงข้อความให้เข้าใจชัดเจนว่า "ผลลัพธ์ที่ได้ขึ้นอยู่กับสภาพผิวของแต่ละบุคคลด้วย" (หน้า 22)
  • เครื่องสำอางลดเหงื่อและกลิ่นกาย: ข้อความเรื่องระงับกลิ่นกายในช่วงเวลาหนึ่ง เช่น 24 ชั่วโมง "ต้องมีผลการทดสอบประสิทธิภาพของเครื่องสำอางที่โฆษณา" (หน้า 33)

การอ้างแพทย์

คู่มือข้อ 11 เขียนว่า "ควรหลีกเลี่ยงการอ้างอิงบุคลากรทางการแพทย์ในการโฆษณา" (หน้า 11) ในทางปฏิบัติ คำว่า dermatologically tested บอกวิธีทดสอบ ถ้าโฆษณาใส่ภาพหรือชื่อแพทย์เพิ่มเข้าไป ควรตรวจกับข้อ 11 อีกชั้นหนึ่ง

อาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร: รายงานวิชาการและสถิติตามประกาศ อย. พ.ศ. 2569

อาหารและผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอยู่ใต้พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 มาตรา 40 ห้ามโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณของอาหาร "อันเป็นเท็จหรือเป็นการหลอกลวงให้เกิดความหลงเชื่อโดยไม่สมควร" และมาตรา 41 ให้ผู้ที่จะโฆษณาคุณประโยชน์ คุณภาพ หรือสรรพคุณ นำข้อความไปให้ผู้อนุญาตตรวจพิจารณาก่อน

ข้อ 5 (8): รายงานวิชาการและสถิติ

ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ข้อ 5 ระบุลักษณะโฆษณาที่ "อาจเข้าข่ายตามมาตรา 40" ไว้แปดข้อ ข้อ (8) คือ "การโฆษณาที่มีการใช้หรืออ้างอิงรายงานทางวิชาการ สถิติ ที่ยังไม่ผ่านการประเมินการกล่าวอ้างทางสุขภาพจากสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา"

ประกาศไม่ได้เขียนคำว่า clinically tested หรือ "ผ่านการทดสอบ" ไว้ ในทางปฏิบัติ งานวิจัยที่แบรนด์ว่าจ้างเอง หรืองานวิจัยของสารสำคัญที่ตีพิมพ์แล้ว ไม่ควรนำมาอ้างในโฆษณาอาหารจนกว่าข้อความนั้นจะผ่านการประเมินการกล่าวอ้างทางสุขภาพ และอยู่ในชิ้นงานที่ได้รับอนุญาตโฆษณา ข้อ 7 (1) เขียนว่า "หากต้องการกล่าวอ้างคุณประโยชน์ คุณภาพหรือสรรพคุณอื่นใดนอกเหนือจากที่ได้รับอนุมัติ ต้องได้รับการประเมิน และต้องได้รับอนุมัติฉลากก่อน"

ผลทดสอบเรื่องผิว และการอ้างบุคลากรทางการแพทย์

ข้อ 5 (5) จัดข้อความที่สื่อว่า "เพื่อบำรุงผิวพรรณหรือเพื่อความสวยงาม" ไว้ในลักษณะโฆษณาที่อาจเข้าข่ายตามมาตรา 40 และบัญชีหมายเลข 1 ยกตัวอย่าง เช่น "ลดริ้วรอยเหี่ยวย่น ลดสิว ฝ้า กระ จุดด่างดำ" ในทางปฏิบัติ ผลทดสอบผิวของผลิตภัณฑ์เสริมอาหารจึงไม่ควรนำมาโฆษณา แม้ผลทดสอบจะเป็นของจริง

ข้อ 4 (6) ห้ามข้อความที่เป็นการแนะนำ รับรอง หรือยกย่องคุณประโยชน์ของอาหาร "โดยบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุขหรือผู้ที่อ้างตนหรือแสดงตนหรือทำให้เข้าใจว่าเป็นบุคลากรทางการแพทย์และสาธารณสุข" และข้อ 4 (7) ห้ามข้อความที่เป็นการเปรียบเทียบหรือทับถมผลิตภัณฑ์ของผู้อื่น การโฆษณาฝ่าฝืนมาตรา 40 หรือ 41 มีโทษตามมาตรา 70 และ 71

ผลิตภัณฑ์สมุนไพร: ข้อมูลงานวิจัยต้องสอดคล้องกับที่ได้รับอนุญาต

พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 70 เขียนว่า "ห้ามผู้ใดโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพรหรือคุณประโยชน์ของผลิตภัณฑ์สมุนไพร เว้นแต่ได้รับใบอนุญาตจากผู้อนุญาตก่อน" ข้อความเรื่องผลวิจัยและตัวเลขจึงต้องอยู่ในชิ้นงานที่ยื่นขออนุญาต ประกาศ อย. เรื่องการขออนุญาตโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564 ให้โฆษณาตรงตามข้อความและภาพที่ได้รับอนุญาต

ข้อมูลงานวิจัยต้องตรงกับที่ได้รับอนุญาต

ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับการโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564 ข้อ 3 ให้ข้อมูลงานวิจัยเป็นเรื่องหนึ่งที่โฆษณาได้ ส่วนข้อ 4 ห้ามงานวิจัยหรือข้อกล่าวอ้างทางสุขภาพที่ไม่สอดคล้องกับที่ได้รับอนุญาตหรือไม่น่าเชื่อถือ ในทางปฏิบัติ งานวิจัยของสมุนไพรชนิดเดียวกันที่ศึกษาสรรพคุณอื่น ขนาดใช้อื่น หรือสารสกัดคนละแบบกับตำรับที่ได้รับอนุญาต ไม่ควรนำมาอ้างในโฆษณา

มาตรา 74

มาตรา 74 ห้ามโฆษณาในลักษณะ (2) "แสดงสรรพคุณอันเป็นเท็จ เกินความจริง หรือทำให้เข้าใจผิดในสรรพคุณของผลิตภัณฑ์สมุนไพรนั้น" และ (4) "เป็นการรับรองหรือยกย่องสรรพคุณของผลิตภัณฑ์สมุนไพรโดยบุคคล คณะบุคคล หรือสถาบันใด ๆ" ในทางปฏิบัติ ข้อความอย่าง "สถาบันวิจัยรับรองสรรพคุณ" ควรตรวจกับข้อ (4) ก่อนใช้ในโฆษณาต่อประชาชน ผู้ที่โฆษณาโดยไม่ได้รับอนุญาตตามมาตรา 70 หรือฝ่าฝืนมาตรา 74 มีโทษตามมาตรา 114

มุมกฎหมายคุ้มครองผู้บริโภค: ผู้ที่อ้างผลวิจัยเป็นฝ่ายพิสูจน์

พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 ใช้กับสินค้าและบริการทุกชนิด มาตรา 21 ให้ใช้กฎหมายเฉพาะก่อน และใช้หมวดคุ้มครองผู้บริโภคได้เท่าที่ไม่ซ้ำหรือขัดกัน สองมาตราที่เกี่ยวกับผลทดสอบ คือ

  • มาตรา 22 ห้ามโฆษณาด้วยข้อความที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภค เช่น ข้อความที่เป็นเท็จหรือเกินความจริง และข้อความที่ทำให้เข้าใจผิดในสาระสำคัญ แม้จะอ้างรายงานทางวิชาการหรือสถิติ
  • มาตรา 28 ให้คณะกรรมการว่าด้วยการโฆษณาสั่งให้ผู้โฆษณาพิสูจน์ข้อความที่สงสัยว่าเป็นเท็จหรือเกินจริง และถ้าอ้างงานวิจัย สถิติ หรือการรับรองแล้วพิสูจน์ไม่ได้ ให้ถือว่าผู้โฆษณารู้ว่าข้อความนั้นเป็นเท็จ

เมื่ออ่านคู่กับมาตรา 45 ของพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง ภาระพิสูจน์อยู่กับผู้ที่อ้างผลวิจัย ข้อความว่า "ผ่านการทดสอบ" ที่ไม่มีรายงานรองรับ จึงพิสูจน์ได้ยากเมื่อถูกขอให้แสดงหลักฐาน

ทดสอบประสิทธิภาพแล้วเขียนโฆษณาอย่างไร: หลอดทดลอง สารสำคัญ และผลิตภัณฑ์สำเร็จรูป

ก่อนส่งสินค้าไปทดสอบประสิทธิภาพ ควรเขียนข้อความโฆษณาที่อยากใช้ไว้ก่อน แล้วให้ห้องปฏิบัติการออกแบบการทดสอบที่ตอบข้อความนั้น การทดสอบตอบได้เฉพาะคำถามที่ตั้งไว้ตอนเริ่ม ส่วนผลจะออกมาอย่างไรไม่มีใครรับประกันล่วงหน้าได้

หลักสามข้อเมื่ออ้างผลการศึกษา

  1. ข้อความต้องไม่เกินกว่าที่ผลการศึกษาบอก วัดอะไร ได้ผลเท่าไร ก็พูดเท่าที่วัดได้ เช่น วัดความชุ่มชื้นของผิวหลังทา 2 ชั่วโมง ก็พูดเรื่องความชุ่มชื้นหลังทา 2 ชั่วโมง
  2. บอกจำนวนคน ระยะเวลา และวิธีวัด ไว้ใกล้ตัวเลข เช่น "ทดสอบในอาสาสมัคร 32 คน ใช้ต่อเนื่อง 4 สัปดาห์ วัดด้วยเครื่องวัดความชุ่มชื้นของผิว" ไม่ควรแยกไปไว้ในตัวอักษรเล็กที่อ่านไม่ทัน
  3. เก็บรายงานผลทดสอบฉบับเต็มไว้ พร้อมส่งเมื่อหน่วยงานขอให้พิสูจน์

ผลในหลอดทดลองไม่ใช่ผลในคน

การทดสอบในหลอดทดลอง (in vitro) คือการทดสอบกับเซลล์เพาะเลี้ยงหรือสารเคมีในห้องปฏิบัติการ ไม่ได้ทดสอบกับคน ผลแบบนี้บอกไม่ได้ว่าเมื่อทาบนผิวหรือรับประทานแล้วจะเกิดผลขนาดเดียวกัน ในทางปฏิบัติ ถ้าจะอ้าง ควรเขียนให้ชัดว่าเป็น "ผลทดสอบในหลอดทดลอง" และไม่ควรใช้ภาพหรือประโยคที่ทำให้เข้าใจว่าเป็นผลในคน

ผลของสารสำคัญไม่ใช่ผลของผลิตภัณฑ์

งานวิจัยของผู้ผลิตวัตถุดิบมักทดสอบสารที่ความเข้มข้นค่าหนึ่ง ถ้าผลิตภัณฑ์ใช้สารเดียวกันในปริมาณต่ำกว่าหรือในสูตรต่างกัน ผลอาจไม่เท่ากัน คู่มือเครื่องสำอางข้อ 4.1 ให้อ้างสรรพคุณของสารเมื่อมีสารนั้น "ในปริมาณที่เพียงพอแก่การกล่าวอ้างสรรพคุณ" ส่วนตัวเลขประสิทธิภาพตามกลุ่มที่ 23 ต้องเป็นผลของเครื่องสำอางที่โฆษณา ในทางปฏิบัติ ข้อความจึงควรแยกให้ชัดว่า "สาร ก. มีงานวิจัยว่า…" กับ "ผลิตภัณฑ์นี้ทดสอบแล้วพบว่า…"

สิ่งที่ควรตกลงกับห้องปฏิบัติการก่อนเริ่ม

  • ข้อความที่อยากใช้ และตัวชี้วัดที่ตอบข้อความนั้น
  • ตัวอย่างที่ทดสอบเป็นสูตรเดียวกับที่จะขาย
  • จำนวนอาสาสมัคร เกณฑ์คัดเลือก และวิธีการอ้างอิงที่เป็นสากล
  • ระยะเวลาและวิธีใช้ที่ตรงกับคำแนะนำบนฉลาก และสถิติที่ใช้
  • รายงานฉบับเต็มที่ลงนาม และขอบเขตที่แบรนด์นำชื่อผู้ทดสอบไปอ้างได้

ห้องปฏิบัติการแต่ละแห่งรับทดสอบไม่เหมือนกัน ดูภาพรวมได้ที่หน้า บริการทดสอบ และลองวางร่างข้อความใน เครื่องมือตรวจข้อความโฆษณา เพื่อดูจุดที่ควรแก้ก่อนเผยแพร่

อ้างผลทดสอบในโฆษณา: ควรเลี่ยง กับ ควรทำ

ควรเลี่ยง

  • เขียนผลกว้างกว่าสิ่งที่วัด เช่น วัดความชุ่มชื้นแต่เขียนว่าลดริ้วรอย
  • ใส่ตัวเลขโดยไม่บอกจำนวนคน ระยะเวลา และวิธีวัด
  • นำผลในหลอดทดลองหรือผลของสารสำคัญมาเขียนเป็นผลของผลิตภัณฑ์ในคน
  • สรุปผลความพึงพอใจเป็นประสิทธิภาพที่พิสูจน์แล้ว
  • แปลงผลทดสอบเป็น "ไม่ระคายเคือง" หรือการรับรองจากหน่วยงานรัฐ

ควรทำ

  • พูดเท่าที่ผลการศึกษาบอก: วัดอะไร ได้ผลเท่าไร
  • บอกจำนวนคน ระยะเวลา และวิธีวัด ไว้ใกล้ตัวเลข
  • ทดสอบผลิตภัณฑ์สูตรที่ขายจริง
  • กำกับว่าผลขึ้นอยู่กับสภาพผิวหรือสภาวะของแต่ละบุคคล
  • เก็บรายงานผลทดสอบฉบับเต็มไว้ พร้อมส่งเมื่อหน่วยงานขอให้พิสูจน์

แนวปฏิบัติที่สรุปจากมาตรา 41 และ 45 ของพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 และคู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567 ไม่ใช่ข้อกำหนดของประกาศฉบับใด

เช็กลิสต์ก่อนเผยแพร่ผลทดสอบ และหลักฐานที่ควรเก็บไว้

ก่อนเผยแพร่ข้อความที่อ้างผลทดสอบ ไม่ว่าจะเป็นฉลาก โพสต์ขาย คลิป หรือไลฟ์ ให้ไล่ตามเช็กลิสต์ด้านล่างทีละข้อ

หลักฐานที่ควรเก็บไว้

ควรเก็บรายงานฉบับเต็ม แผนการทดสอบ ข้อมูลดิบ ภาพถ่าย และชิ้นงานโฆษณาแต่ละรุ่นไว้ด้วยกัน พร้อมบันทึกว่าตัวเลขแต่ละตัวในโฆษณามาจากตารางใดของรายงาน เมื่อเปลี่ยนสูตรหรือความเข้มข้นของสารสำคัญ ควรทบทวนว่าผลทดสอบเดิมยังใช้อ้างกับสูตรใหม่ได้หรือไม่

เอกสารที่อ้างในบทความนี้เปิดอ่านได้จาก คลังกฎหมาย

เช็กลิสต์ก่อนเผยแพร่ผลทดสอบ
  • ข้อความอยู่ในขอบเขตของประเภทสินค้าเครื่องสำอาง มาตรา 41 · อาหาร ข้อ 5 · สมุนไพร มาตรา 74
  • ผลที่อ้างเป็นผลของผลิตภัณฑ์ที่โฆษณาผลของสารสำคัญหรือผลในหลอดทดลอง บอกชัด
  • ข้อความไม่เกินกว่าที่ผลการศึกษาบอก
  • จำนวนคน ระยะเวลา และวิธีวัด อยู่ใกล้ตัวเลข
  • ผลความพึงพอใจไม่ถูกสรุปเป็นประสิทธิภาพคู่มือ 2567 กลุ่มที่ 23
  • ไม่แปลงผลทดสอบเป็นคำยืนยันที่พิสูจน์ยาก หรือการรับรองจากหน่วยงานรัฐ
  • การเปรียบเทียบเป็นการเทียบกับผลิตภัณฑ์ของแบรนด์เอง
  • อาหารและสมุนไพร: ข้อความอยู่ในชิ้นงานที่ได้รับอนุญาตโฆษณา
  • เก็บรายงานฉบับเต็มไว้พร้อมพิสูจน์

ที่มา: พ.ร.บ.เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 · คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567 · ประกาศ อย. หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 · พ.ร.บ.ผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 · พ.ร.บ.คุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522

คำถามที่พบบ่อย

Dermatologically tested คืออะไร

เป็นข้อความที่บอกว่าผลิตภัณฑ์ถูกทดสอบกับผิวหนังของอาสาสมัคร โดยมีแพทย์ผิวหนังควบคุมหรือประเมินผล ส่วนใหญ่เป็นการทดสอบความปลอดภัยต่อผิว เช่น การทดสอบการระคายเคือง คำนี้ไม่ได้บอกว่าสินค้าได้ผล และไม่ได้บอกว่าไม่มีใครระคายเคือง

กฎหมายไทยกำหนดเงื่อนไขของคำว่า dermatologically tested ไว้ไหม

เราไม่พบคำนี้ในพระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 กฎกระทรวง พ.ศ. 2567 คู่มือการโฆษณา พ.ศ. 2567 และตารางสรุปข้อความ พ.ศ. 2568 ข้อความนี้จึงอยู่ใต้หลักทั่วไปของมาตรา 41 และ 45 คือเป็นจริงและพิสูจน์ได้

อ้างผล clinical test ในโฆษณาเครื่องสำอาง ต้องบอกอะไรบ้าง

คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง พ.ศ. 2567 กลุ่มที่ 23 ให้เป็นผลการทดสอบของเครื่องสำอางที่โฆษณา และให้ระบุในโฆษณาว่าเป็นการทดสอบเกี่ยวกับเรื่องอะไร ช่วงเวลาที่ทำการทดสอบ สภาวะการทดสอบ สถิติที่ใช้ และจำนวนอาสาสมัคร

ใช้ตัวเลข "9 ใน 10 คนพอใจ" ได้ไหม

สำหรับเครื่องสำอาง คู่มือ พ.ศ. 2567 ให้แสดงผลการทดสอบความพึงพอใจตามข้อเท็จจริง โดยอ้างจำนวนกลุ่มตัวอย่างโดยตรงหรือเป็นร้อยละ ร่วมกับจำนวนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมดและช่วงเวลาที่ทดสอบ และห้ามใช้ข้อความที่สรุปว่าเครื่องสำอางมีประสิทธิภาพตามที่กล่าวอ้าง

ผลิตภัณฑ์เสริมอาหารอ้างงานวิจัยในโฆษณาได้ไหม

ประกาศ อย. เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 ข้อ 5 (8) จัดการโฆษณาที่ใช้หรืออ้างอิงรายงานทางวิชาการหรือสถิติที่ยังไม่ผ่านการประเมินการกล่าวอ้างทางสุขภาพจาก อย. ไว้ในลักษณะที่อาจเข้าข่ายมาตรา 40 ในทางปฏิบัติจึงควรให้ข้อความผ่านการประเมินและได้รับอนุญาตโฆษณาก่อน

ผลทดสอบในหลอดทดลองใช้ในโฆษณาได้ไหม

เอกสารที่เราตรวจไม่ได้เขียนถึงผลในหลอดทดลองโดยเฉพาะ ในทางปฏิบัติควรเขียนให้ชัดว่าเป็นผลทดสอบในหลอดทดลอง และไม่ควรนำเสนอให้เข้าใจว่าเป็นผลในคน

แหล่งอ้างอิง

  1. พระราชบัญญัติเครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 (มาตรา 41 · มาตรา 44–45 · มาตรา 84) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  2. กฎกระทรวงกำหนดข้อความโฆษณาเครื่องสำอางที่ไม่เป็นธรรมต่อผู้บริโภคหรือที่อาจก่อให้เกิดผลเสียต่อสังคมเป็นส่วนรวม พ.ศ. 2567 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  3. คู่มือการโฆษณาเครื่องสำอาง ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2567 (ข้อ 4.1 ข้อ 5 ข้อ 11 · ตัวอย่างมาตรา 41 (1) หน้า 13–14 · กลุ่มที่ 1 กลุ่มที่ 11 · กลุ่มที่ 23 หน้า 45) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  4. ตารางสรุปข้อความที่เห็นควรให้ใช้ในการโฆษณาเครื่องสำอาง (11 มีนาคม 2568) (หน้า 3 ข้อความผ่านการทดสอบการระคายเคือง) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  5. พระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 (มาตรา 40–41 · มาตรา 70–71) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  6. ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์การโฆษณาอาหาร พ.ศ. 2569 (ข้อ 4 (6) (7) · ข้อ 5 (5) (8) · ข้อ 7 (1) · บัญชีหมายเลข 1) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  7. พระราชบัญญัติผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 (มาตรา 70 · มาตรา 74 · มาตรา 114) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  8. ประกาศกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขเกี่ยวกับการโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564 (ข้อ 3 · ข้อ 4) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  9. ประกาศสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการ และเงื่อนไขการขออนุญาตและการออกใบอนุญาตโฆษณาผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2564 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
  10. พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ. 2522 (มาตรา 21 · มาตรา 22 · มาตรา 28) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ

ข้อมูลในบทความนี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศฉบับล่าสุดหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อนยื่นหรือผลิตจริง พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งทีมงานเพื่อแก้ไข

บทความที่เกี่ยวข้อง

เจ้าของแบรนด์รูปก่อนหลังในโฆษณา เครื่องสำอาง อาหารเสริม และสมุนไพร: กฎหมายว่าอย่างไร และควรใช้แบบไหนรูปก่อนหลังนับเป็นข้อความโฆษณา สรุปสิ่งที่กฎหมายเครื่องสำอาง ประกาศโฆษณาอาหาร 2569 และกฎหมายสมุนไพรเขียนถึงภาพ พร้อมวิธีถ่ายภาพ ใช้รีวิว และเช็กลิสต์อ่าน 13 นาที · อัปเดต 21 พ.ย. 2569เจ้าของแบรนด์โฆษณาเครื่องสำอาง: ข้อความไหนใช้ได้ คำไหนควรเลี่ยง ตามกฎหมายและแนวทาง อย.โฆษณาเครื่องสำอางไม่ต้องขออนุญาตก่อน แต่ต้องอยู่ในขอบเขตเครื่องสำอาง สรุปมาตรา 41 กฎกระทรวง 2567 คำที่ อย. เห็นควรใช้ ไลฟ์ขาย รีวิว และแบบ ฆส.1อ่าน 14 นาที · อัปเดต 19 พ.ย. 2569เจ้าของแบรนด์ขออนุญาตโฆษณาอาหาร ตามหลักเกณฑ์ใหม่ 2569: อะไรต้องขอ อะไรไม่ต้องขอใบอนุญาตโฆษณาอาหารตามหลักเกณฑ์ อย. พ.ศ. 2569: โฆษณาแบบไหนต้องขอ แบบไหนไม่ต้องขอ ข้อความต้องห้าม เอกสาร ฆอ.1 ฆอ.3 และเงื่อนไขหลังได้รับอนุญาตอ่าน 11 นาที · อัปเดต 27 ต.ค. 2569