เจ้าของแบรนด์
ศิลาจารึกวัดโพธิ์: ตำรายาแผนไทยบนแผ่นหิน ตำราของชาติฉบับแรก และการใช้ตำรับ ให้ถูกกฎหมาย
อ่าน 12 นาที · อัปเดต 18 พ.ย. 2569
ในบทความนี้ ศิลาจารึกวัดโพธิ์ คืออะไร: ตำรายาแผนไทย บนแผ่นหินที่เป็น ตำราของชาติ ฉบับแรก รัชกาลที่ 3 กับการปฏิสังขรณ์วัดโพธิ์: ความรู้หลายแขนงบนผนังวัด เนื้อหา ตำรายาแผนไทย บนศิลาจารึก: แผนแม่ซื้อ แผนฝี แผนนวด และสรรพคุณยา ฤๅษีดัดตน ฉบับพิมพ์ของโรงเรียน วัดโพธิ์ และมรดก ความทรงจำแห่งโลก ต้นฉบับอยู่ที่ไหน และอ่านศิลาจารึก วัดโพธิ์ได้อย่างไร ประกาศ เป็นตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ: ฉบับแรก 2558 และฉบับที่ 28 ปี 2563ถ้าจะใช้ตำรับ ยาโบราณ จากจารึก วัดโพธิ์: ขอข้อมูลเบื้องต้น แล้วขออนุญาตตามมาตรา 19เล่าในแบรนด์ได้แค่ไหน: เรื่องราวตำรา ยาแผนไทยกับ กติกาโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร ภาพต้นฉบับ และลิขสิทธิ์ ของฉบับพิมพ์: ข้อควรระวังก่อนนำไปใช้ แหล่งอ้างอิง ทางประวัติศาสตร์ คำถามที่พบบ่อย
ศิลาจารึกวัดโพธิ์ คืออะไร: ตำรายาแผนไทย บนแผ่นหินที่เป็น ตำราของชาติ ฉบับแรก ศิลาจารึกวัดโพธิ์ คือแผ่นหินจารึก ความรู้ที่ติดอยู่ ตามศาลา และพระระเบียง ของวัด พระเชตุพน วิมลมังคลาราม ส่วนที่เป็นความ รู้การแพทย์ แผนไทยจำนวน 380 แผ่น ได้รับประกาศ เป็นตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ ในประกาศ กระทรวง สาธารณสุข ฉบับแรก ลงนามวันที่ 25 พฤศจิกายน 2558 รวม 1,061 ตำรับ ต่อมาประกาศฉบับที่ 28 (2563) เพิ่ม "ศิลาจารึก ตำรายาวัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม (เพิ่มเติม)" อีก 73 แผ่น 269 ตำรับ ทุกตำรับ ในบัญชีจึงเป็น ตำรับยาแผนไทย ของชาติ ถ้าจะนำไปผลิต ขายหรือวิจัยพัฒนา เพื่อการค้า ต้องขออนุญาต ใช้ประโยชน์ก่อน
บทความ นี้เล่าเรื่อง ของจารึก ชุดนี้ตั้งแต่ การปฏิสังขรณ์ วัดในสมัยรัชกาลที่ 3 เนื้อหาบนแผ่นหิน การขึ้นทะเบียนกับยูเนสโก ไปจนถึง วิธีอ่านต้นฉบับ ในวันนี้ แล้วสรุปว่าเจ้าของ แบรนด์ สมุนไพร เครื่องสำอาง หรือสินค้าสุขภาพ จะใช้ตำรับ หรือเล่าเรื่อง นี้ในแบรนด์ อย่างไร ให้ถูกทาง ส่วนภาพรวมของ สิทธิในตำรับ ยาแผนไทยทั้ง 3 ประเภท อ่านได้ที่ ตำรับยาแผนไทย กับสิทธิในสูตร
ศิลาจารึกวัดโพธิ์ ในตารางเดียว หัวข้อ ข้อมูล
ต้นฉบับ แผ่นศิลาจารึก ที่ติดผนังศาลาราย ศาลา และพระระเบียง วัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม
ประกาศฉบับแรก (2558)ลงนาม 25 พ.ย. 2558 · 380 แผ่น เฉพาะ ส่วนที่เกี่ยว กับการแพทย์ แผนไทย · 1,061 ตำรับ
ประกาศฉบับที่ 28 (2563)ศิลาจารึกตำรายาฯ ส่วนเพิ่มเติม · 73 แผ่น · 269 ตำรับ
ตำรับในบัญชีฉบับแรก มีชื่อ 317 ตำรับ · เขียนว่า ไม่ระบุชื่อยา 744 ตำรับ
เนื้อหาหลัก แผนแม่ซื้อ · แผนฝี (แผนหงาย แผนคว่ำ) · แผนนวด · สรรพคุณยา
จารึกทั้งชุด ราว 1,400 แผ่น หลายแขนงความรู้ (1,440 หรือ 1,431 ตามแหล่ง)
ยูเนสโก ระดับภูมิภาค 2551 · ทะเบียนนานาชาติ 27 พ.ค. 2554 (ทั้งชุด)
อ่านได้ที่ ที่วัด · เว็บคลังจารึกวัดโพธิ์ · ฉบับพิมพ์โรงเรียน แพทย์แผนโบราณ วัดโพธิ์ (2558)
ที่มา: ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข ฉบับแรก (2558) และฉบับที่ 28 (2563) · ตาราง สรุปของกรมการ แพทย์แผนไทยฯ · ผู้จัดการออนไลน์ (2554) · ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร
รัชกาลที่ 3 กับการปฏิสังขรณ์วัดโพธิ์: ความรู้หลายแขนงบนผนังวัด จารึกวัดโพธิ์ไม่ ได้มีแค่เรื่องยา เมื่อนับทั้งชุดมีราว 1,400 แผ่น และเป็นความรู้หลายแขนง การสำรวจ เพื่อเสนอยูเนส โกถ่ายภาพและ ขึ้นทะเบียนไว้ 1,440 ชิ้น ตามที่ผู้จัดการ ออนไลน์ รายงานในปี 2554 ส่วนเว็บคลังจารึก วัดโพธิ์ระบุว่า ขึ้นทะเบียน ยูเนสโก 1,431 แผ่น ตัวเลข ต่างกันเล็กน้อย ตามวิธีนับของ แต่ละแหล่ง ส่วนที่เป็นการ แพทย์ซึ่งคัดมา ประกาศ เป็นตำรา ของชาติมี 380 แผ่น
จารึกชุดนี้ทำขึ้น ในคราว ปฏิสังขรณ์ วัดสมัยรัชกาลที่ 3 บทความของวัฒนา ชยธวัช (2564) ในวารสารหมอยาไทยวิจัย ระบุว่าจารึก ตำราสรรพคุณ ยาที่ฝาผนังศาลา มีปีกำกับ พ.ศ. 2375 และในจดหมายเหตุ การปฏิสังขรณ์ มีพระนาม กรมหลวงวงศา ธิราชสนิท (ขณะนั้นเป็นก รมหมื่นวงศาสนิท) อยู่ในรายชื่อผู้ทรง ความรู้ที่เกี่ยวข้องด้วย
ก่อนวัดโพธิ์ มีวัดราชโอรสฯ
การจารึก ตำรายาบนแผ่น หินไม่ได้เริ่มที่ วัดโพธิ์ บทความ เดียวกัน ระบุว่ารัชกาลที่ 3 ขณะยังทรงเป็นก รมหมื่นเจษฎา บดินทร์ โปรดให้จารึก ตำรายาบนแผ่น หินอ่อนติดพระ ระเบียง วัดราชโอรสาราม ในคราวปฏิสังขรณ์ พ.ศ. 2364 ก่อนจารึกวัดโพธิ์ราว 10 ปี จารึกวัดราชโอรสฯ ได้รับประกาศ เป็นตำรา ของชาติแยกต่าง หากในประกาศฉบับที่ 3
ข้อสังเกตของเราคือ สิ่งที่ทำให้ จารึกวัดโพธิ์โดด เด่นคือขนาด ด้านการแพทย์ อย่างเดียว มีหลาย ร้อยแผ่น และทั้งหมด อยู่บนผนังวัดที่ คนทั่วไป เข้าไป เห็นได้ ต่างจากตำรา ยาแผนไทยใน สมุดไทยหรือใบ ลานที่มักอยู่กับ ผู้ถือเพียง ไม่กี่คน
เนื้อหา ตำรายาแผนไทย บนศิลาจารึก: แผนแม่ซื้อ แผนฝี แผนนวด และสรรพคุณยา ผู้จัดการ ออนไลน์ รายงาน ในวันที่ประกาศ ฉบับแรกออกมา (2558) ว่าจารึกด้านการแพทย์ 380 แผ่นครอบคลุม 3 กลุ่มใหญ่ ได้แก่
แผนแม่ซื้อ ความรู้เรื่องแม่และเด็ก การตั้งครรภ์ และการคลอด
แผนฝี แบ่งเป็นฝีภายนอกที่เรียกว่า "แผนหงาย" และฝีภายในที่เรียกว่า "แผนคว่ำ"
แผนนวด ว่าด้วยเส้นและจุดต่าง ๆ บนร่างกาย
สรรพคุณยาบนผนังศาลา
อีกส่วนหนึ่งเป็น ตำราสรรพคุณยา บทความของวัฒนา ชยธวัช (2564) อธิบาย ว่าจารึก ส่วนนี้เริ่มจาก "คุณแห่งผลสมอ 7 ประการ" และยาเบญจกูล แล้วไล่เรียงชื่อสมุนไพร ส่วนที่ใช้ รส และสรรพคุณตามที่ตำราระบุ ผู้เขียน บทความ เห็นว่าพระคัมภีร์ สรรพคุณ ในแพทยศาสตร์ สงเคราะห์ (พิมพ์ 2450) น่าจะเป็นคนละ สำนวน กับตำรา สรรพคุณ ยาฉบับวัดพระเชตุพนฯ แต่มาจากต้นฉบับเดียวกัน
บัญชีแนบท้ายประกาศ บอกอะไร
บัญชีแนบท้ายประกาศ ฉบับแรกเรียง ตามแผ่นจารึก และศาลา เช่น ศาลาพงศาชำนาญกิจ ศาลาวิมังสา พระระเบียง รอบพระมหาเจดีย์ และศาลาตำรานวด (แผนฝี) แต่ละแผ่นบอกเนื้อหา จำนวนตำรับ และชื่อตำรับ รวมทั้งบัญชีมี 1,061 ตำรับ ในจำนวนนี้ 744 ตำรับเขียนว่า "ไม่ระบุชื่อยา" และมีชื่อตำรับ 317 ตำรับ แผ่นที่เป็นรูปแผน นวดหรือสรรพคุณ สมุนไพร นับจำนวน ตำรับเป็น 0
ชื่อตำรับ ยาโบราณ ที่ปรากฏ ในบัญชี เช่น ยาแก้สันนิบาตอชิณ ยาเนาวทวาร ยาตรีผลา ยากล่อมนางนอน ยาประสะไพล ยาหอมน้ำแก้ว ยาประสะกะเพรา ยาเขียวขี้ทอง และยาน้ำมันไชยานุภาพ ชื่อเหล่า นี้บอกได้ว่าตำรา มีทั้งยากิน ยาน้ำมัน และยาสำหรับใช้ภายนอก แต่ประกาศ ไม่ได้บอกส่วน ประกอบ หรือวิธีปรุง ส่วนนั้นต้องขอ จากนายทะเบียน ตามขั้นตอนใน หัวข้อที่ 7
ฤๅษีดัดตน ฉบับพิมพ์ของโรงเรียน วัดโพธิ์ และมรดก ความทรงจำแห่งโลก ฤๅษีดัดตน 80 ท่า
ความรู้อีกชุดที่ คนจำวัด โพธิ์ได้คือรูปฤๅษีดัดตน ฐานข้อมูล จารึกของศูนย์ มานุษยวิทยา สิรินธรระบุว่า รัชกาลที่ 1 โปรดให้ปั้นรูป ฤๅษีดัดตน ด้วยดินก่อน ต่อมาชำรุด ใน พ.ศ. 2379 รัชกาลที่ 3 โปรดให้กรมหมื่น ณรงค์หริรักษ์กำกับ ช่างหล่อขึ้นใหม่ 80 ท่าด้วย "ชิน" (โลหะผสมสังกะสีกับดีบุก) พร้อมจารึกโคลงสี่สุภาพ 80 บทกำกับแต่ละท่า ผู้แต่งโคลงมีทั้งเจ้านาย ขุนนาง พระภิกษุ และสามัญชน ในจำนวนนี้ 6 บทเป็นพระราช นิพนธ์ในรัชกาลที่ 3 งานคัดโคลง ลงสมุดไทยแล้ว เสร็จใน พ.ศ. 2381
ฐานข้อมูล เดียวกัน บันทึกว่าปัจจุบัน จารึกโคลง จำนวน มากสูญหาย และรูปหล่อบาง ส่วนถูกโจรกรรม ส่วน "สมุดไทยดำเรื่อง สมุดรูปฤๅษีดัดตน แก้โรคต่างๆ 80 รูป" ได้รับประกาศ เป็นตำรา ของชาติแยกเป็น อีกรายการ ในประกาศฉบับที่ 2 ตามตาราง สรุปของกรมการ แพทย์แผนไทย และการแพทย์ ทางเลือก
ชีวิตต่อมาในโรงเรียน แพทย์แผนโบราณ
ความรู้จากวัด โพธิ์ไม่ได้หยุด อยู่บนผนัง โรงเรียน แพทย์แผนโบราณ วัดพระเชตุพนฯ พิมพ์ตำรา การแพทย์ แผนไทยออกมา อีกหลายเล่ม เช่น แพทย์ศาสตร์สงเคราะห์ เล่ม 1 (2504) และประมวลสรรพคุณยาไทย ตามที่บทความของวัฒนา ชยธวัช (2564) รวบรวมไว้ ผู้ช่วยเจ้าอาวาส วัดโพธิ์กล่าว กับผู้จัดการ ออนไลน์ (2558) ว่าโรงเรียนนี้เป็น "วิทยาลัย การแพทย์ แผนไทยแห่งแรก" ที่ตั้งขึ้นสมัยรัชกาลที่ 3 หลังการปฏิสังขรณ์ ข้อนี้เป็นคำกล่าวของวัด
มรดกความทรงจำแห่งโลก
ยูเนสโกขึ้นทะเบียน จารึกวัดโพธิ์ใน ระดับภูมิภาค เอเชีย แปซิฟิกในปี 2551 แล้วรับเข้าทะเบียน มรดกความ ทรงจำแห่งโลก ระดับนานาชาติ (Memory of the World International Register) เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2554 ในการประชุม คณะกรรมการ ที่ปรึกษา นานาชาติครั้งที่ 10 ที่มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ ตามที่ผู้จัดการ ออนไลน์ รายงาน จารึกที่ถูกยกเป็น ตัวอย่าง ในข่าวมีทั้งจารึก เรื่องตำรา ยาและจารึก เรื่องฤๅษีดัดตน
จุดที่ควรเขียนให้ถูกคือ ยูเนสโกขึ้นทะเบียน จารึกวัดโพธิ์ทั้ง ชุดซึ่งครอบคลุม ความรู้หลายแขนง ไม่ได้ขึ้นทะเบียน เฉพาะ ตำรายา และไม่ได้รับรอง ตำรับยาตำรับ ใดตำรับหนึ่ง
จากผนังวัดถึงตำราของชาติ 2364 จารึกตำรายาวัดราชโอรสฯ ก่อนวัดโพธิ์ราว 10 ปี
2375 ปีที่กำกับจารึกสรรพคุณยา บนฝาผนังศาลา ในคราว ปฏิสังขรณ์ สมัยรัชกาลที่ 3
2379 หล่อรูปฤๅษีดัดตนใหม่ 80 ท่า หล่อด้วยชิน พร้อมโคลงสี่สุภาพ 80 บท
2381 คัดโคลง ฤๅษีดัดตน ลงสมุดไทยเสร็จ
2551 ยูเนสโกระดับ ภูมิภาค เอเชีย แปซิฟิก
27 พ.ค. 2554 มรดกความทรงจำแห่งโลก ขึ้นทะเบียน จารึกวัดโพธิ์ทั้งชุด
25 พ.ย. 2558 ประกาศ ตำราของชาติ ฉบับแรก 380 แผ่น 1,061 ตำรับ
25 มิ.ย. 2563 ประกาศฉบับที่ 28ส่วนเพิ่มเติม 73 แผ่น 269 ตำรับ
ที่มา: วัฒนา ชยธวัช (2564) · ฐานข้อมูลจารึก ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร · ผู้จัดการออนไลน์ (2554, 2558) · ตาราง สรุปของกรมการ แพทย์แผนไทยฯ
ต้นฉบับอยู่ที่ไหน และอ่านศิลาจารึก วัดโพธิ์ได้อย่างไร ต้นฉบับยังอยู่ที่เดิม คือแผ่นหินที่ติดผนังศาลาราย ศาลา และพระระเบียง ภายใน วัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) กรุงเทพมหานคร คนทั่วไป เข้าไป ดูได้ในเวลา ที่วัดเปิดให้เข้าชม แต่ถ้าต้องการ อ่านเนื้อหา ทีละแผ่นหรือเทียบ กับบัญชีแนบท้าย ประกาศ การอ่านจากผนัง จริงอาจไม่สะดวก
ทางที่สะดวกกว่ามี 3 ทาง
เว็บคลังจารึกวัดโพธิ์ ของศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน) ให้ค้นจารึกออนไลน์ได้ และมีหมวดการแพทย์ (Medicine) แยกไว้ ศูนย์ฯ ยังมีฐานข้อมูล จารึกในประเทศไทย ที่บันทึก ประวัติ จารึกฤๅษีดัดตน
ฉบับพิมพ์ของโรงเรียน แพทย์แผนโบราณ วัดโพธิ์ ชื่อ "ตำรา ยาศิลาจารึก ในวัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม" (2558) ซึ่งรวบรวม เฉพาะ ส่วนตำรายา
"ประชุม จารึกวัดพระเชตุพน" ที่คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน จัดพิมพ์ (2544) สำหรับ ผู้ที่ต้องการ เห็นจารึก หลายแขนง ในภาพรวม
ในทางปฏิบัติ ถ้าจะใช้ข้อมูลเพื่อทำสินค้า ควรจดเลขแผ่นจารึก ชื่อศาลา และชื่อตำรับ ให้ตรงกับบัญชี แนบท้ายประกาศ เพราะ เวลายื่นขอข้อมูล กับนายทะเบียน แบบคำขอ ต้องระบุชื่อตำรับ หรือตำรา พร้อมเลขฉบับ ของประกาศ
ประกาศ เป็นตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ: ฉบับแรก 2558 และฉบับที่ 28 ปี 2563ตำราการแพทย์ แผนไทยของชาติ คือตำรา ที่รัฐมนตรี ว่าการ กระทรวง สาธารณสุข ประกาศ กำหนด ตามมาตรา 17 ของพระราชบัญญัติ คุ้มครอง และส่งเสริม ภูมิปัญญา การแพทย์ แผนไทย พ.ศ. 2542 ประกาศทั้ง 2 ฉบับที่เกี่ยว กับวัดโพธิ์ออก ตามมาตรา 4 และมาตรา 17 มีผลเหมือนกัน คือให้ตำรา ตามประกาศ เป็นตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ และให้ตำรับ ยาในตำรา นั้นเป็นตำรับ ยาแผนไทยของชาติ
ฉบับแรก (2558) ข้อ 1 ให้ศิลาจารึก วัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) จำนวน 380 แผ่น เฉพาะ ส่วนที่เกี่ยว กับการแพทย์ แผนไทย เป็นตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ บัญชีรวม 1,061 ตำรับ ประกาศ นี้เป็นฉบับแรก ของชุด และไม่มีเลขฉบับ
ฉบับที่ 28 (2563) บัญชีแนบท้ายมี 16 ตำรา รวม 1,404 ตำรับ หนึ่งในนั้นคือศิลา จารึกตำรา ยาวัดพระเชตุพนฯ ส่วนเพิ่มเติม 269 ตำรับ ตาราง สรุปของกรมการ แพทย์แผนไทยฯ ระบุว่าส่วนเพิ่มเติมนี้มี 73 แผ่น
"ของชาติ" ในที่นี้ไม่ได้แปล ว่ารัฐเป็นเจ้าของ แผ่นหิน และไม่ได้แปล ว่าตำรับ ได้รับการรับรอง ว่าได้ผล ความหมายทางกฎหมายคือ ตำรับยาในตำรา นี้อยู่ในความ คุ้มครอง ของรัฐ ใครจะนำไปใช้ ประโยชน์ เชิงพาณิชย์ ตามที่กฎหมาย กำหนด ต้องขออนุญาตก่อน เรื่องการแบ่ง ประเภท ตำรับและขั้นตอน ทั้งหมด อยู่ในบทความ ตำรับยาแผนไทย กับสิทธิในสูตร
ข้อที่มักเข้าใจผิดคือ ตำรับที่บัญชีเขียนว่า "ไม่ระบุชื่อยา" 744 ตำรับ ก็เป็นตำรับ ในตำรา ที่ประกาศ ในทางปฏิบัติ จึงควรถือว่า ทุกตำรับ ที่คัดมาจากจารึก ชุดนี้เป็นตำรับ ของชาติไว้ก่อน ไม่ว่าจะมีชื่อในบัญชีหรือไม่
ถ้าจะใช้ตำรับ ยาโบราณ จากจารึก วัดโพธิ์: ขอข้อมูลเบื้องต้น แล้วขออนุญาตตามมาตรา 19ถ้าแบรนด์ อยากทำสินค้า จากตำรับ ยาโบราณ ในจารึก วัดโพธิ์ งานฝั่งสิทธิในตำรับมี 2 ขั้นหลัก
ขั้นที่ 1 ขอทราบ ข้อมูลเบื้อง ต้นจากนายทะเบียน
ประกาศ คณะกรรมการ คุ้มครอง และส่งเสริม ภูมิปัญญา การแพทย์ แผนไทย เรื่อง การเปิดเผยข้อมูลเบื้องต้นฯ พ.ศ. 2560 ให้ผู้ที่จะยื่นขอ อนุญาต ใช้ประโยชน์ และต้องการ ทราบข้อมูล เบื้องต้นของตำรับ หรือตำรา ของชาติ ยื่นแบบขอทราบ ข้อมูลเบื้อง ต้นท้ายประกาศ ข้อมูลที่นายทะเบียน เปิดเผยคือส่วน ประกอบ ของสมุนไพร ในอัตราส่วน และสรรพคุณของตำรับยา หรือสาระ สำคัญโดยย่อของตำรา ในแบบต้องระบุวัตถุประสงค์ และระบุชื่อตำรับ หรือตำรา พร้อมเลขฉบับ ของประกาศ กระทรวง สาธารณสุข ที่กำหนด เป็นของชาติ
สำหรับวัดโพธิ์ ให้ระบุว่ามาจาก ประกาศ ฉบับแรก (2558) หรือฉบับที่ 28 (2563) ให้ถูก เพราะ จารึกสองชุดอยู่ คนละประกาศ ค้นชื่อตำรับที่มีในบัญชีได้ที่ ตรวจตำรับก่อนทำสินค้า
ขั้นที่ 2 ขออนุญาต ใช้ประโยชน์ ตามมาตรา 19
ผู้ที่จะนำตำรับ ยาแผนไทยของ ชาติไปขึ้นทะเบียน ตำรับยาและขอ อนุญาต ผลิตยา หรือนำไปศึกษา วิจัยปรับปรุง เป็นตำรับ ใหม่เพื่อการค้า ต้องยื่นขออนุญาต ใช้ประโยชน์ และชำระ ค่าตอบแทน การใช้ประโยชน์ ต่อผู้อนุญาต ตามกฎกระทรวง ตามมาตรา 19 ของพระราชบัญญัติ คุ้มครอง และส่งเสริม ภูมิปัญญา การแพทย์ แผนไทย พ.ศ. 2542 รายละเอียดของคำขอ สัญญา และหน้าที่หลังได้รับอนุญาต อยู่ในบทความ ตำรับยาแผนไทย กับสิทธิในสูตร
อีกด่านหนึ่งคือตัวสินค้า
การได้รับอนุญาต ใช้ตำรับ ไม่ได้แทนการ ขออนุญาต ตัวผลิตภัณฑ์ สินค้าที่เป็นผลิตภัณฑ์ สมุนไพร ยังต้องผ่านขั้น ตอนตามพ ระราชบัญญัติ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2562 อ่านภาพรวมได้ที่ ยาแผนไทยกับ พ.ร.บ.ผลิตภัณฑ์สมุนไพร ในทางปฏิบัติ ควรเดินงานสอง ฝั่งคู่กัน และตรวจ ให้ครบก่อนสั่ง ผลิตล็อตแรก
เล่าในแบรนด์ได้แค่ไหน: เรื่องราวตำรา ยาแผนไทยกับ กติกาโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร เรื่องของจารึก วัดโพธิ์เป็นประวัติศาสตร์ สาธารณะ แบรนด์จึงนำมาเล่าได้ แต่ต้องแยกให้ออกระหว่าง "เล่าเรื่องตำรา" กับ "ใช้ตำรา เป็นหลักฐานว่า สินค้าได้ผล" ในทางปฏิบัติ อย่างแรกเป็นเนื้อหาทั่วไป ส่วนอย่าง หลังมักเข้าข่าย การโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร
มุมเล่าที่ปลอดภัย
ประวัติการ ปฏิสังขรณ์ วัดสมัยรัชกาลที่ 3 และการจารึก ความรู้หลาย แขนงไว้บนผนังวัด
ข้อเท็จจริงเรื่องประกาศ: ฉบับแรก 2558 จำนวน 380 แผ่น 1,061 ตำรับ และฉบับที่ 28 ปี 2563
การขึ้นทะเบียนยูเนสโก โดยเขียน ว่าเป็นการ ขึ้นทะเบียน จารึกวัดโพธิ์ทั้งชุด
ถ้าสินค้า ใช้ตำรับ จากจารึก จริงและได้รับ อนุญาตแล้ว บอกที่มาของตำรับ ตามชื่อในบัญชี แนบท้ายและเลข ฉบับของประกาศ
เนื้อหาความรู้ทั่วไป เช่น ความหมาย ของแผนหงาย และแผนคว่ำ โดยไม่ผูกกับสินค้า ของแบรนด์
กติกาโฆษณาที่ต้องรู้
มาตรา 70 ของพระราชบัญญัติ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2562 ห้ามผู้ใดโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร หรือคุณประโยชน์ ของผลิตภัณฑ์ สมุนไพร เว้นแต่ได้รับใบ อนุญาต จากผู้อนุญาตก่อน ส่วนมาตรา 74 ห้ามโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร ในลักษณะ ต่อไปนี้ (สรุปตามตัวบท)
(1) โอ้อวด สรรพคุณ หรือวัตถุอันเป็น ส่วนประกอบ ว่าสามารถบำบัด บรรเทา หรือป้องกัน โรคหรือความ เจ็บป่วยได้ "อย่าง ศักดิ์สิทธิ์ หรือตามความ เชื่อส่วนบุคคล" หรืออ้างว่าสามารถ รักษาโรคให้หายขาดได้
(2) แสดงสรรพคุณอันเป็นเท็จ เกินความจริง หรือทำให้ เข้าใจ ผิดในสรรพคุณ
(3) ทำให้เข้าใจ ว่ามีวัตถุใดเป็น ส่วนประกอบ ซึ่งความจริงไม่มี หรือมีแต่มีไม่เท่า ที่ทำให้ เข้าใจ ตามที่โฆษณา
(4) เป็นการ รับรอง หรือยกย่อง สรรพคุณ ของผลิตภัณฑ์ สมุนไพร โดยบุคคล คณะบุคคล หรือสถาบันใด ๆ
สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยง เมื่อเล่าเรื่อง วัดโพธิ์
คำที่สื่อว่าสูตรศักดิ์สิทธิ์ เป็นของวิเศษ หรือได้ผลเพราะมาจากวัด ซึ่งเข้าใกล้ถ้อยคำในมาตรา 74 (1)
ข้อความที่ทำให้เข้าใจว่าวัด ราชสำนัก ยูเนสโก หรือหน่วย งานใดรับรองสินค้า ซึ่งเข้าใกล้มาตรา 74 (4)
เขียนว่า "สูตรจากศิลาจารึกวัดโพธิ์" เมื่อสินค้า ใช้สมุนไพร เพียงบางตัวจากตำรับ ในทางปฏิบัติ ข้อความ แบบนี้เสี่ยง ทำให้เข้าใจ ผิดเรื่อง ส่วนประกอบ ตามมาตรา 74 (3)
ยกสรรพคุณ ที่จารึก ระบุมาเป็นคำ โฆษณาสินค้า ถ้าจะกล่าวถึง ควรเขียน เป็นข้อเท็จจริง ทางประวัติว่า "ตำราระบุว่าใช้…" แยกจากสินค้า และข้อความ โฆษณา ต้องเป็นข้อความ ที่ได้รับอนุญาตแล้ว
ถ้าสินค้า เป็นเครื่อง สำอาง หรืออาหาร ไม่ใช่ผลิตภัณฑ์สมุนไพร กติกาโฆษณา มาจากกฎหมาย ของสินค้า กลุ่มนั้น แต่หลักเดียวกันยังใช้ได้ คือเล่าประวัติได้ อย่าใช้ประวัติ แทนหลักฐานว่าได้ผล
เล่าเรื่อง จารึกวัดโพธิ์ใน แบรนด์ ✘ ควรหลีกเลี่ยง
สูตรศักดิ์สิทธิ์ ได้ผลเพราะมาจากวัด สื่อว่าวัด ราชสำนัก หรือยูเนสโกรับรองสินค้า เขียนว่ายูเนส โกขึ้นทะเบียน ตำรับยา อ้างสูตรวัดโพธิ์ เมื่อใช้สมุนไพรเพียงบางตัว ยกสรรพคุณ จากจารึก มาเป็นคำโฆษณา ที่ไม่ได้รับอนุญาต ✔ เล่าได้
ประวัติการ ปฏิสังขรณ์ สมัยรัชกาลที่ 3ยูเนสโกขึ้นทะเบียน จารึกวัดโพธิ์ทั้งชุด เลขฉบับประกาศ จำนวนแผ่น และจำนวนตำรับ ที่มาของตำรับ ตามบัญชีแนบท้าย เมื่อได้รับอนุญาตแล้ว สรรพคุณ ในตำรา เขียนเป็นประวัติว่า ตำราระบุว่าใช้… สรุปจาก พ.ร.บ.ผลิตภัณฑ์สมุนไพร พ.ศ. 2562 มาตรา 70 และ 74 · พ.ร.บ.คุ้มครอง และส่งเสริม ภูมิปัญญา การแพทย์ แผนไทย พ.ศ. 2542 มาตรา 19
ภาพต้นฉบับ และลิขสิทธิ์ ของฉบับพิมพ์: ข้อควรระวังก่อนนำไปใช้ แบรนด์ ที่อยาก ใช้ภาพจารึก หรือข้อความ จากตำรา บนบรรจุ ภัณฑ์และสื่อ ควรแยกของ 3 อย่างออกจากกัน
ภาพแผ่นจารึกจริงในวัด
แผ่นหินอยู่ในวัด ซึ่งเป็นโบราณ สถานและศาสนสถาน ในทางปฏิบัติ ถ้าจะถ่ายภาพ ไปใช้เชิงพาณิชย์ ควรขออนุญาตวัดก่อน และไม่ควรถ่าย ภาพที่ทำให้ เข้าใจ ว่าวัดสนับสนุนสินค้า ภาพจากเว็บคลัง จารึกวัดโพธิ์ก็ ควรอ่านเงื่อนไข การใช้ของเว็บ นั้นก่อนนำไปใช้
ภาพต้นฉบับ จากหอสมุดแห่งชาติ
ถ้าต้องการ ใช้ภาพสมุดไทย หรือใบลานจาก หอสมุดแห่งชาติ ประกอบเรื่อง ระเบียบ บริการ เอกสาร โบราณ ของหอสมุดกำหนด ให้การ ใช้เชิงพาณิชย์ ต้องได้รับอนุญาต จากอธิบดี กรมศิลปากร และผลงานที่ใช้ ข้อมูลต้องอ้างอิง หอสมุดแห่งชาติ
ฉบับพิมพ์ยุคใหม่
ตัวจารึกทำขึ้นเมื่อเกือบ 200 ปีก่อน แต่ฉบับพิมพ์ยุคใหม่ เช่น ฉบับปี 2544 และ 2558 มีงานของผู้จัดทำอยู่ด้วย เช่น คำอ่าน คำอธิบาย ภาพถ่าย และการจัดหน้า พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 คุ้มครอง งานวรรณกรรม ซึ่งรวมหนังสือ และสิ่งพิมพ์ และเจ้าของ ลิขสิทธิ์ มีสิทธิแต่ผู้เดียว ในการทำซ้ำ ดัดแปลง และเผยแพร่ต่อสาธารณชน ขณะที่มาตรา 6 วรรคสองระบุ ว่าการ คุ้มครอง ไม่คลุมถึงความคิด ขั้นตอน กรรมวิธี หรือระบบ
ในทางปฏิบัติ ข้อเท็จจริงทาง ประวัติ เล่าด้วยถ้อยคำ ของแบรนด์ เองได้ แต่ไม่ควรสแกนหน้าหนังสือ คัดภาพ หรือคัดคำอธิบายยาว ๆ จากฉบับพิมพ์ไป ใช้โดยไม่ได้ขอ อนุญาต จากผู้จัดพิมพ์ ข้อนี้เป็นข้อควรระวัง ไม่ใช่คำวินิจฉัยทางกฎหมาย ถ้างานใหญ่ควร ปรึกษา ผู้เชี่ยวชาญ ด้านลิขสิทธิ์
แหล่งอ้างอิง ทางประวัติศาสตร์ ข้อเท็จจริงทาง ประวัติศาสตร์ ในบทความ นี้มาจากแหล่ง ต่อไปนี้ ส่วนกฎหมาย และประกาศ อยู่ในรายการ แหล่งที่มาท้าย บทความ
วัฒนา ชยธวัช. (2564). ที่มาสรรพคุณ ตัวยาในตำรา การแพทย์ แผนไทย: กรณีศึกษาสมุนไพรอบเชย. วารสารหมอยาไทยวิจัย , 7(2), กรกฎาคม–ธันวาคม 2564. สาขาวิชาการแพทย์แผนไทย คณะสหเวชศาสตร์ มหาวิทยาลัยปทุมธานี.
กรมการแพทย์ แผนไทยและการ แพทย์ทางเลือก. (2566). การประกาศ คุ้มครอง รายการ ตำรับยาแผนไทย ในตำรา การแพทย์ แผนไทย (ตาราง สรุปประกาศ กระทรวง สาธารณสุข).
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). ฐานข้อมูล จารึกในประเทศไทย: ระเบียนจารึกฤๅษีดัดตน วัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม.
ศูนย์มานุษยวิทยาสิรินธร (องค์การมหาชน). คลังจารึกวัดโพธิ์ (Epigraphic Archives of Wat Pho): หน้า Memory of the World.
ผู้จัดการออนไลน์. (2554). รายงาน ข่าวยูเนสโกขึ้น ทะเบียน จารึกวัดโพธิ์เป็น มรดกความ ทรงจำแห่งโลก.
ผู้จัดการออนไลน์. (30 พฤศจิกายน 2558). รายงาน ข่าวการประกาศ ศิลาจารึก วัดโพธิ์เป็นตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ.
โรงเรียน แพทย์แผนโบราณ วัดพระเชตุพนฯ. (2558). ตำรายาศิลาจารึก ในวัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม .
คณะสงฆ์วัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม. (2544). ประชุมจารึกวัดพระเชตุพน .
หอสมุดแห่งชาติ กรมศิลปากร. ระเบียบ และขั้นตอนการ ขอใช้บริการ เอกสาร โบราณ.
คำถามที่พบบ่อย ศิลาจารึกวัดโพธิ์ ประกาศ เป็นตำรา ของชาติเมื่อไร มีกี่ตำรับ ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข ฉบับแรก ลงนาม 25 พฤศจิกายน 2558 กำหนดจารึก 380 แผ่นเฉพาะ ส่วนที่เกี่ยว กับการแพทย์ แผนไทย รวม 1,061 ตำรับ และประกาศฉบับที่ 28 (2563) เพิ่มอีก 73 แผ่น 269 ตำรับ
ยูเนสโกขึ้นทะเบียน ตำรายาวัดโพธิ์ ใช่ไหม ยูเนสโกขึ้นทะเบียน จารึกวัดโพธิ์ทั้ง ชุดเป็นมรดก ความทรงจำแห่ง โลกเมื่อ 27 พฤษภาคม 2554 ทั้งชุดมีความรู้หลายแขนง ตำรายาเป็นส่วนหนึ่ง การขึ้นทะเบียน ไม่ใช่การรับรอง ตำรับยาตำรับใด
อ่านศิลาจารึก วัดโพธิ์ได้ที่ไหน ดูแผ่นจริงได้ที่วัด ค้นออนไลน์ ได้ที่เว็บคลังจารึก วัดโพธิ์ของศูนย์ มานุษยวิทยา สิรินธร และอ่านฉบับพิมพ์ ตำรายาศิลาจารึก ในวัดพระเชตุพน วิมลมังคลาราม (2558) ของโรงเรียน แพทย์แผนโบราณ วัดโพธิ์
เอาตำรับ จากจารึก วัดโพธิ์มาผลิตขาย ต้องทำอะไร ยื่นขอทราบ ข้อมูลเบื้อง ต้นกับนายทะเบียน เพื่อรู้ส่วนประกอบ ในอัตราส่วน และสรรพคุณ แล้วขออนุญาต ใช้ประโยชน์ ตามมาตรา 19 ของ พ.ร.บ.คุ้มครอง และส่งเสริม ภูมิปัญญา การแพทย์ แผนไทย ส่วนตัวสินค้า ยังต้องผ่านขั้น ตอนของ อย. ค้นชื่อตำรับได้ที่ ตรวจตำรับก่อนทำสินค้า
ตำรับที่บัญชีเขียนว่า ไม่ระบุชื่อยา ยังเป็นตำรับของชาติไหม ประกาศ ให้ตำรับ ยาในตำรา นั้นเป็นตำรับ ยาแผนไทยของชาติ ตำรับที่ไม่มีชื่อ 744 ตำรับก็อยู่ในตำราที่ประกาศ ในทางปฏิบัติ ควรถือว่า เป็นตำรับ ของชาติไว้ก่อน และสอบถาม นายทะเบียน เมื่อไม่แน่ใจ
เขียนว่า สูตรจากศิลาจารึกวัดโพธิ์ บนสื่อขายได้ไหม ควรเขียน เมื่อสินค้า ใช้ตำรับ นั้นจริงและได้ รับอนุญาต ใช้ประโยชน์แล้ว การโฆษณา ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร ต้องได้รับใบอนุญาต ตามมาตรา 70 และต้องไม่สื่อ ว่าศักดิ์สิทธิ์ หรือมีสถาบัน รับรอง สรรพคุณ ตามมาตรา 74
แหล่งอ้างอิง พระราชบัญญัติ คุ้มครอง และส่งเสริม ภูมิปัญญา การแพทย์ แผนไทย พ.ศ. 2542 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ คณะกรรมการ คุ้มครองฯ เรื่อง การเปิดเผยข้อมูล เบื้องต้นเกี่ยว กับตำรับ ยาแผนไทยของ ชาติหรือตำรา การแพทย์ แผนไทยของชาติ พ.ศ. 2560 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข การประกาศ กำหนด ตำราการแพทย์ แผนไทยของชาติ และตำรับ ยาแผนไทยของชาติ พ.ศ. 2558 (ฉบับแรก) · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ ประกาศ กระทรวง สาธารณสุข กำหนด ตำราการแพทย์ แผนไทยของชาติ และตำรับ ยาแผนไทยของชาติ (ฉบับที่ 28) พ.ศ. 2563 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ พระราชบัญญัติ ผลิตภัณฑ์ สมุนไพร พ.ศ. 2562 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ฉบับรวมแก้ไขถึง (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2558 · เปิดต้นฉบับ · ค้นในคลังประกาศ
ข้อมูลในบทความ นี้เพื่อความรู้ ไม่ใช่คำวินิจฉัยของ อย. และไม่ใช่ คำแนะนำ ทางกฎหมาย กฎหมายอาจเปลี่ยนได้ — ตรวจประกาศ ฉบับล่าสุด หรือปรึกษา ผู้เชี่ยวชาญ ก่อนยื่นหรือผลิตจริง พบข้อมูลคลาดเคลื่อน แจ้งทีมงานเพื่อแก้ไข
บทความที่เกี่ยวข้อง